Кіріспе

Бұрынғы Париж бекінісі, Париждегі ғимарат. Бастилия (/bæˈstiːl/, бастий) – Париждегі бекініс, Бастилия Сент-Антуан деп аталған. Ол Францияның ішкі қақтығыстарында маңызды рөл атқарды және тарихының көп бөлігінде Франция патшалары оны мемлекеттік түрме ретінде пайдаланды. 1789 жылғы 14 шілдеде француз революциясы кезінде халық шабуыл жасады, осы арқылы француз республикалық қозғалысының маңызды символына айналды. Кейіннен бұзылып, орнына Бастилия алаңы салынды. Бұл бекініс жүз жылдық соғыс кезінде қаланың шығыс жағын ағылшын шабуылдарынан қорғау үшін салынған. Құрылысы 1357 жылы басталды, бірақ негізгі жұмыстар 1370 жылдан кейін жүргізілді. Нәтижесінде сегіз мұнарасы бар мықты бекініс пайда болды, ол шығысқа қарай Порт-Сен-Антуан қақпасын стратегиялық тұрғыдан қорғады. Оның инновациялық дизайны Франция мен Англияда үлгі болып, көптеп көшірілді. Бастилия Францияның ішкі қақтығыстарында, соның ішінде 15 ғасырда Бургундтар мен Арманьяктар арасындағы күресте және 16 ғасырдағы Діни соғыстарда маңызды орын алды. 1417 жылы ол мемлекеттік түрме деп жарияланды. Бұл мәртебе алдымен 1420 және 1430 жылдардағы ағылшын басқыншылары, содан кейін 1460 жылдардағы Людовик XI тұсында кеңейтілді. 1550 жылдары императорлық қауіпке жауап ретінде Бастилияның қорғанысы күшейтілді, бекіністің шығысында бастион салынды. Бастилия Фронда көтерілісінде және 1652 жылы оның қабырғаларының астында болған Сен-Антуан шайқасында маңызды рөл атқарды. Людовик XIV Бастилияны француз қоғамының жоғары топтарының өкілдерін, оның ішінде Нант эдикты жойылғаннан кейін француз протестанттарын қамауға пайдаланды. 1659 жылдан бастап Бастилия негізінен мемлекеттік жаза орындау орны ретінде жұмыс істеді. 1789 жылға дейін оның қақпаларынан 5279 тұтқын өтті. Людовик XV және XVI тұсында Бастилия түрмесіне әртүрлі әлеуметтік топтан келген тұтқындар қамалды, сонымен қатар Париж полициясының жұмысына, әсіресе баспа құралдарының цензурасын жүзеге асыруға көмектесті. Тұтқындардың жағдайы салыстырмалы түрде жақсы болғанымен, 18 ғасырда бұрынғы тұтқындардың өмірбаянды жазғандарынан Бастилияға сын күшейді. Реформалар жүргізіліп, тұтқындардың саны айтарлықтай азайтылды. 1789 жылы корольдік үкіметтің қаржылық дағдарысы мен Ұлттық Ассамблеяның құрылуы қала тұрғындары арасында республикалық көзқарастардың күшеюіне әкелді. 14 шілдеде Бастилияға революционерлер шабуыл жасады, негізінен Сен-Антуан қаласының тұрғындары қамалдың ішінде сақталған құнды оқ-дәріні иеленуді көздеді. Жеті тұтқын табылып босатылды, ал Бастилия губернаторы Бернар Рене де Лауне халық тарапынан өлтірілді. Бастилия қалалық комитет бұйрығымен бұзылды. Бекіністің қалдықтары Францияның түкпір-түкпіріне таратылып, деспотизмнің құлатылуының символы ретінде көрсетілді. Келесі ғасырда Бастилияның тарихи мұрасы француз революцияларында, саяси наразылықтарда және танымал көркем әдебиеттерде маңызды орын алды, сондай-ақ француз республикалық қозғалысының маңызды символы болып қала берді. Бастилиядан көп нәрсе қалмады, тек Бульвар Генри IV бойына көшірілген тас іргетасының қалдықтары ғана сақталды. Тарихшылар 19 ғасырдың басында Бастилияны сынға алды, бұл бекіністің 18 ғасырда француз полициясы мен саяси бақылауының салыстырмалы түрде жақсы басқарылған үлгісі деп санайды.

XIV ғасыр

Бастилия Англия мен Франция арасындағы жүз жылдық соғыс кезінде Парижге төнген қауіпке жауап ретінде салынған. Бастилияға дейін Париждегі басты патша сарайы Лувр болды, астананың батысында, бірақ қала 14 ғасырдың ортасында кеңейді және шығыс жағы ағылшын шабуылына ұшырады. 1357 жылы Марсель қала қабырғаларын кеңейтіп, Порт-Сен-Антуанды екі биік тас мұнарамен және 24 метрлік арықпен қорғады. Осы түрдегі бекіністі қақпа "бастиль" деп аталды және Парижде салынған екі қақпаның бірі болды, екіншісі Порт-Сен-Дениден тыс жерде орналасқан. Марсель кейіннен қызметінен алынып, 1358 жылы өлім жазасына кесілді. 1369 жылы Карл V қаланың шығыс жағының ағылшын шабуылдарына және жалдамалы әскерлердің шабуылдарына әлсіздігі туралы алаңдады. Карл жаңа проконсул Хью Аубриоға Марсельдің бастилиясы орналасқан жерге әлдеқайда үлкен бекініс салуды тапсырды. Бұл құрылыс 1380 жылы Карл қайтыс болған кезде аяқталмаған болуы мүмкін, оны оның ұлы Карл VI аяқтаған. Салынғанда, мұнаралардың және қабырғалардың биіктігі бірдей болды, осылайша бекіністің барлық айналасында кең, тік қабырғалы жол жасалды. Алты жаңа мұнараның әрқайсысының ішінде жер асты "качоттары", яғни түрмелер, және төбесінде "калотта", яғни "қабық" пішіндес бөлмелер болды. Бастилияда капитан, рыцарь, сегіз жаяу әскер және он садақшы гарнизон болып орналасты. Бекініс Сене өзенінен толтырылған арықтармен қоршалған және таспен қапталған. Қамалдың төрт көпірі болды, олар Rue Saint Antoine көшесінің Бастилия қақпалары арқылы шығысқа қарай өтуіне мүмкіндік берді, сонымен қатар солтүстік және оңтүстік жақтағы қала қабырғаларына оңай қол жеткізуге болатын. Бастилия Сен-Антуан қақпасына қарап тұрды, ол 1380 жылға қарай мұнаралары бар және екі көпірімен қорғалған мықты, төртбұрышты ғимарат болды. Карл V өзінің қауіпсіздігі үшін Бастилияға жақын тұруды қалап, қамалдың оңтүстігінде Порт-Сент-Полдан бастап Рю-Сент-Антуанға дейін созылатын Hôtel Saint Pol деп аталатын патшалық кешен құрды. Тарихшы Сидни Той Бастилияны сол кезеңнің "ең күшті бекіністерінің бірі" және ортағасырлық Париждегі ең маңызды бекініс деп сипаттады. Бастилияның дизайны өте жаңашыл болды: ол 13 ғасырдың әлсіз бекіністі төртбұрышты сарайлар дәстүрін де, Винсендегі қазіргі заманғы сәнді де қабылдамады, онда биік мұнаралар төменгі қабырғаның айналасында орналастырылып, ортасында одан да биік мұнара тұрды. Бастилияның дизайны Францияның Пьерфонд және Тараскон қалаларында көшірілді, ал оның сәулеттік ықпалы Англияның оңтүстік-батысындағы Нунни қамалына дейін жетті.

15 ғасыр

XV ғасырда француз патшалары ағылшындардан, сондай-ақ Бургундия және Арманьяк фракцияларының қарсылығынан бұрынғысынан да көп қауіп көрді. Бастилия осы кезеңде стратегиялық тұрғыдан маңызды болды, себебі ол патшалық бекініс ретінде және астана ішіндегі қауіпсіз баспана ретінде қызмет етті, сонымен қатар Парижге кіру-шығудың маңызды жолын бақылады. Мысалы, 1418 жылы болашақ Карл VII Парижде Бургундия басқарған "Арманьяктардың қырғыны" кезінде Бастилияға сиынып, кейін Порт-Сен-Антуан арқылы қаладан сәтті қашып кетті. Бастилия кейде тұтқындарды ұстауға қолданылды, оның ішінде оны салған Хьюг Аубрио да болды, ол онда тұтқынға алынған бірінші адам еді. 1417 жылы ол патшалық бекініс болумен қатар, ресми түрде мемлекеттік түрмеге айналды. Париждің қорғанысы күшейгеніне қарамастан, Англияның Генрих V 1420 жылы Парижды басып алды және Бастилияны ағылшындар келесі он алты жылға иеленді. 1436 жылы Париж Франция патшасы Карл VII-ге қайтадан бағынды. Француз патшасы қалаға қайта кірген кезде, Париждегі оның жауыздары Бастилияда бекініп алды; қоршаудан кейін олардың азық-түлігі таусылып, жасырынды, содан кейін сыйақы төлегеннен кейін қаладан кетуге рұқсат алды. Қамал Париждің маңызды бекінісі болып қала берді, бірақ 1464 жылы бургундтар патша әскерін капитуляцияға мәжбүр еткен кезде оны қайта басып алды: біржола иеленгеннен кейін, бұл олардың фракциясына Парижге күтпеген шабуыл жасауға мүмкіндік берді, нәтижесінде патшаның тұтқынға түсуіне жол ашылды. Бастилия Луи XI билікке келген кезде қайтадан тұтқындарды ұстау үшін пайдаланыла бастады, ол оны мемлекеттік жаза орындау мекемесі ретінде кеңінен пайдалана бастады. Осы кезеңде Бастилиядан қашқандардың бірі Антуан де Шабанн, Даммартен графы және Халықтың игілігі лигасының мүшесі болды, оны Людовик тұтқынға алып, 1465 жылы қайықпен қашып кетті. Бұл кезеңде Бастилияның капитандығын негізінен офицерлер мен патшалық шенеуніктер атқарды; Филипп де Мелун 1462 жылы жылына 1200 ливр жалақы алған алғашқы капитан болды. Мемлекеттік түрме болғанына қарамастан, Бастилия патшалық қамалдың басқа дәстүрлі функцияларын сақтап, Луи XI және Франциск I ұйымдастырған сәнді той-кештер үшін келген қонақтарды қабылдау үшін пайдаланылды.

XVI ғасыр

XVI ғасырда Бастилияның маңындағы аймақ одан әрі дамыды. Жаңа заманауи Париж өсіп, ғасыр соңына қарай 250 000-ға жуық халқымен Еуропадағы ең ірі қалалардың біріне айналды, бірақ ол әлі де көне қала қабырғаларының ішінде қалды. Бастилиядан тыс кең жайлы далалар сақталды. Франциск I Бастилияның оңтүстігінде корольдік армиялар үшін зеңбіректер және басқа қару-жарақтарды өндіретін ірі әскери-өнеркәсіп кешенін – Арсеналды құрды, ол Карл IX тұсында едәуір кеңейтілді. Кейіннен Порт-Сен-Антуанның үстінде қару-жарақ қоймасы салынды, бұл Бастилияны маңызды әскери орталықтың бір бөлігіне айналдырды. 1550 жылдары Генрих II Парижге ағылшын немесе Священная Рим империясының шабуылдауы мүмкін деген алаңдаушылыққа түсті және Бастилияның қорғанысын нығайтты. 1553 жылы Бастилияның оңтүстік қақпасы қамалдың басты кіреберісіне айналды, ал қалған үш қақпа жабылды. 1573 жылы Порт-Сен-Антуан да өзгертілді – көпірлер тұрақты көпірге алмастырылды, ал ортағасырлық қақпа мұнарасы триумф аркасымен ауыстырылды. Бастилия XVI ғасырдың екінші жартысында протестанттар мен католиктер арасындағы дін соғыстарына, сондай-ақ шетелдік одақтастардың қолдауына қатысты. Париждегі діни және саяси шиеленіс 1588 жылдың 12 мамырында Баррикадалар күнінде күрт өршіді, сол кезде қатал католиктер салыстырмалы түрде умеренный Генрих III-ке қарсы көтерілді. Бір күндік шайқастардан кейін Генрих III қашып, Бастилия Католик лигасының жетекшісі Генрих I де Гизге берілді, ол Бюсси-Леклеркті жаңа капитан етіп тағайындады. Генрих III сол жылы герцог пен оның бауырларын өлтірді, содан кейін Бюсси-Леклерк Бастилияны Париж Парламентіне шабуыл жасау үшін база ретінде пайдаланды, корольдікке адал деп күдіктенген президент пен басқа да судьяларды тұтқынға алып, Бастилияға қамады. Олар Майен герцогы Карл араласып, үлкен құн төлегеннен кейін ғана босатылды. Бюсси-Леклерк 1592 жылдың желтоқсанына дейін Бастилияны басқарды, содан кейін саяси тұрақсыздық күшейгеннен кейін ол қаланы Карлға тапсырып, қаладан қашып кетті. Генрих IV Парижді қайтарып алу үшін бірнеше жыл жұмсады. 1594 жылы ол билікке келген кезде Бастилияның маңындағы аймақ Католик лигасы мен олардың испан және фламанд әскерлері сияқты шетелдік одақтастары үшін басты бекініс болды. Бастилияның өзі Лига капитаны дю Бург басқарды. Генрих 23 наурыз күні таңертең Порт-Нев арқылы, Сен-Антуан емес, Парижге кірді және Бастилияның жанында орналасқан Арсенал кешенін қоса, астананы басып алды. Бастилия енді Лиганың оқшауланған бекінісіне айналды, Лиганың қалған мүшелері мен олардың одақтастары қауіпсіздік үшін оның төңірегіне жиналды. Бірнеше күндік шиеленістен кейін осы топтың қауіпсіз кетуі туралы келісімге қол жеткізілді, ал 27 наурызда дю Бург Бастилияны тапсырып, қаладан кетіп қалды.

17 ғасырдың басында

Бастилия Генрих IV және оның ұлы Людовик XIII тұсында түрме және корольдік бекініс ретінде қолданыла берді. Мысалы, 1602 жылы Генрих француз аристократиясының испандықтар қолдаған құйрық әрекетін тоқтатқанда, ол бас көтерген Шарль де Гонто, герцог де Биронды Бастилияға қамап, оны ауласында өлімге кесті. Людовик XIII-нің бас министрі кардинал Ришелье Бастилияны француз мемлекетінің ресми органына айналдырып, оны мемлекеттік түрме ретінде пайдалануды күшейтті. Ришелье Генрих IV дәуірінде Бастилия капитанының француз аристократиясының мүшесі, әдетте Франция маршалы болған дәстүрін – Франсуа де Басомпьер, Шарль д’Альберт немесе Николя де Л’Оспиталь сияқтыларын бұзды. Оның орнына, ол Père Жозефтің бауырын мекемені басқаруға тағайындады. Бастилиядағы тұтқындар туралы алғашқы құжаттар да осы кезеңнен басталады. 1648 жылы Парижде жоғары салықтар, азық-түлік бағасының өсуі және аурулар салдарынан Фронда көтерілісі басталды. Париж Парламенті, Анна Австрияның регенттік үкіметі және бүлікші ақсүйектер бірнеше жыл бойы қала мен билікті бақылау үшін күресті. 26 тамызда Анна Париж Парламентінің басшыларының бірін тұтқындауға бұйрық берді. Соның салдарынан зорлық-зомбылық күшейді, ал 27 тамыз тағы бір баррикадалар күні ретінде танылды. Бастилия губернаторы парламент бақылауындағы Готель де Вильге оқ атуға қаруларын дайындады, бірақ соңында оқ атудан бас тарды. Қаланың көшелеріне баррикадалар орнатылды, ал корольдік үкімет қыркүйек айында қашып кетті, Бастилияда 22 сарбаздан тұратын гарнизон қалды. 1649 жылғы 11 қаңтарда Фронда Бастилияны басып алуға шешім қабылдады және осы міндетті өздерінің басшыларының бірі Эльбеуфқа тапсырды. Эльбеуфтің шабуылына көп күш қажет болмады: Бастилияға бес-алты оқ атылды, содан кейін 13 қаңтарда ол дереу капитуляциялады. Фронда басшыларының бірі Пьер Бруссель өз ұлын губернатор етіп тағайындады және Фронда наурыз айында атысты тоқтатқаннан кейін де оны өз бақылауында ұстады. 1650 мен 1653 жылдар арасындағы Екінші Фронда кезінде Конде ханзадасы Людовик Париждің көп бөлігін Парламентпен бірге басқарды, ал Бруссель өз ұлы арқылы Бастилияны басқаруды жалғастырды. 1652 жылғы шілдеде Бастилияның сыртында Фобур Сен-Антуан шайқасы болды. Конде Парижден Туреннің басшылығындағы корольшіл әскерлердің алға жылжуына жол бермеу үшін аттанды. Конденің әскерлері қала қабырғалары мен Порт Сен-Антуанға тығылып қалды, Парламент оны ашудан бас тартты. Олар корольшіл артиллериясының күшті атысына түсті, жағдай қиын болды. Бір атақты оқиғада, Орлеан герцогы Гастонның қызы Ла Гранде Мадмуазель әкесін Париж әскерлеріне әрекет етуге көндірді, содан кейін Бастилияға кірді және қолбасшының фортецяның зеңбіректерін Туреннің әскеріне бұрып, оларға айтарлықтай зиян келтірді, Конденің әскерінің қауіпсіз кері шегінуіне мүмкіндік берді. Кейінірек 1652 жылы Конде ақыры Парижді қазан айында корольшіл күштерге тапсыруға мәжбүр болды, бұл Фронданы аяқтады: Бастилия корольдік бақылауға қайта оралды. Фронда оқиғаларының әсерінен Людовик XIV Бастилия төңірегін қайта жаңғыртты, 1660 жылы Порт Сен-Антуанда жаңа арка тұрғызды, содан кейін он жылдан кейін қала қабырғаларын және олардың бекіністерін бұзып, оларды ағаштардан тұратын даңғылмен алмастырды, кейіннен Луи XIV бульвары деп аталды, ол Бастилияның төңірегінен өтті. Бастилияның бекінісі қайта құрудан аман қалды және тұтқындарға арналған бақшаға айналды. Людовик XIV Бастилияны түрме ретінде кеңінен пайдаланды, оның билігі кезінде онда 2320 адам ұсталды, шамамен жылына 43 адам. Людовик Бастилияны күдікті бүлікшілерді немесе құйрық әрекет жасаушыларды ғана емес, сонымен қатар оны қандай да бір жолмен ренжіткендерді, мысалы, дін мәселесінде онымен келіспегендерді қамау үшін де пайдаланды. Тұтқындарға тағылған айыптар – тыңшылық, қалжыңдау және мемлекет қаражатын ұрлау. Людовик тұсында көптеген қаржы қызметкерлері осылай ұсталды, ең танымалдары – Николя Фуке, оның қолдаушылары Генри де Генего, Жаннин және Лоренцо де Тонти. 1685 жылы Людовик француз протестанттарына түрлі құқықтар берген Нант эдикті күшін жойды. Соңынан болған корольдік қуғын-сүргінді корольдің протестанттарға қарсы көзқарасы тудырды. Бастилия протестант желілерін тергеу және тарату үшін қолданылды, қоғамның, әсіресе жоғары таптың кальвинистерін тұтқындады және сұраққа тартып, олардың арасында 254 протестант Людовик билігі кезінде Бастилияға қамалған. Людовик билігі кезінде Бастилия тұтқындары «корольдік мөрмен жазылған хат» арқылы ұсталды, король жазып, министр бекіткен бұл хат белгілі бір адамды ұстауға бұйрық берді. Людовик үкіметтің осы саласына тығырықтап кірді және Бастилияға кімнің қамалуы керек екенін жеке шешті. Бастилиядағы қамау әдетте мерзімі белгісіз болды және кім қамалғанын және не үшін қамалғанын құпия ұстады: «Темір маскадағы адам» аңызы – 1703 жылы қайтыс болған таинсты тұтқын, Бастилияның осы кезеңін символдайды. Көптеген адамдар Бастилияда жаза ретінде ұсталса да, заң бойынша Бастилиядағы тұтқын алдын алу немесе тергеу мақсатымен ғана ұсталды: түрме өздігінен жаза шарасы болмауы керек еді. Людовик XIV билігі кезінде Бастилиядағы қамауда отырудың орташа мерзімі шамамен үш жылды құрады. Людовик Бастилияның басқару құрылымын реформалады, губернатор лауазымын құрды, бірақ бұл лауазым әлі де көбінесе капитан-губернатор деп аталатын. Людовик билігі кезінде Париждегі шеткі топтардың бақылауы күшейді: жалпы қылмыстық сот жүйесі реформаланды, басылымдарға бақылау күшейтілді, жаңа қылмыстық кодекстер шығарылды және 1667 жылы Париждің полиция бас директоры лауазымы құрылды, бұл 18 ғасырда Париж полициясын қолдау үшін Бастилияның рөлін арттырды. 1711 жылға қарай Бастилияда 60 сарбаздан тұратын француз әскері гарнизоны құрылды. Оны басқару да қымбат болды, әсіресе түрме толы болғанда, мысалы, 1691 жылы француз протестанттарына қарсы науқан кезінде тұтқындар саны көбейіп, Бастилияны басқарудың жылдық құны 232 818 ливреге жетті. 1715 – Людовик қайтыс болған жыл – мен 1723 жылдар аралығында билік Регенттікке көшті. Регент Филипп Орлеан түрмені сақтап қалды, бірақ Людовик XIV жүйесінің абсолюттік қатаңдығы аздап әлсірегенін көрсетті. Протестанттар енді Бастилияда ұсталмаса да, кезеңнің саяси белгісіздігі мен құйрық әрекеттері түрмені жұмылдырды және Регенттік кезінде 1459 адам қамалған, шамамен жылына 182 адам. Селламар қастандығы кезінде Регенттікке қарсы деген күдікпен ұсталғандар Бастилияға қамалған, олардың ішінде Маргарита Де Лауней болды. Бастилияда тұрғанда, де Лауней Бастилиядағы тұтқын, шевалье де Менильге ғашық болды. Ол сонымен қатар губернатордың орынбасары шевалье де Мазонруждің оған үйлену туралы ұсынысын алды, ол оған ғашық болған. Фобур солтүстікте тығыз салынған, көп халық тұратын аудандармен және жұмсақ жиһаз өндіретін көптеген шеберханалармен сипатталды. Людовик XVI билігіне дейін Париж тұтас алғанда 800 000-ға жуық тұрғынға жетті, ал фобур төңірегінде тұратын тұрғындардың көпшілігі салыстырмалы түрде жақында ауылдан Парижге көшіп келген. Бастилияның ресми мекенжайы болды, ол Rue Saint Antoine көшесіндегі 232 нөмір ретінде белгілі болды. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, 18 ғасырдың соңында Бастили...

Түрме пайдалануы

Бастилияның түрме ретіндегі рөлі Людовик XV және XVI билік құрған кезде едәуір өзгерді. Бір тенденция – Бастилияға жіберілген тұтқындар санының азаюы: Людовик XV тұсында 1194 адам, ал Людовик XVI тұсында, революцияға дейін 306 адам тұтқындалды, орташа жылдық көрсеткіш шамамен 23 және 20 адамды құрады. Екінші тенденция – Бастилияның 17 ғасырындағы жоғары топтағы тұтқындарды ұстау рөлінен баяу қашықтауы, нәтижесінде Бастилия барлық топтан шыққан, әлеуметтік жағынан қанағаттандырмайтын адамдарды – әлеуметтік нормаларды бұзған аристократтар, қылмыскерлер, порнографтар, қарақшылар және т.б. – қамауға алуға арналған орынға айналды, сонымен қатар полиция операцияларын, әсіресе цензураны қолдау үшін Париж қаласында қолданылды. Осы өзгерістерге қарамастан, Бастилия мемлекеттік түрме болып қала берді, сол кездегі монархқа тікелей бағынышты және үлкен және қауіпті репутациямен оранылды. Людовик XV тұсында діни сенімдері үшін шамамен 250 католик конвульсионері, көбінесе янсендіктер деп аталған, Бастилияға қамалды. Бұл тұтқындардың көп бөлігі әйелдер болды және олардың әлеуметтік тегі Людовик XIV тұсында қамалған жоғары топтағы кальвинистерге қарағанда алуан түрлі болды; тарихшы Моник Коттрет Бастилияның әлеуметтік «мистикасының» төмендеуі осы тұтқындау кезеңінен басталады деп санайды. Людовик XVI тұсына қарай Бастилияға кіргендердің әлеуметтік жағдайы және оларды қамауға алу себептері едәуір өзгерді. 1774 және 1789 жылдар аралығында 54 адам қарақшылық жасады деген айыппен, 31 адам 1775 жылғы ашаршылық көтерілісіне қатысқандығы үшін, 11 адам шабуыл жасады деген айыппен, 62 заңсыз редактор, баспагер және жазушы қамалды, бірақ мемлекеттік істерге қатысты айыпталушылар салыстырмалы түрде аз болды. Олардың отбасылары – көбінесе ата-аналары, бірақ кейде әйелдері мен күйеулері де өз жұбайларына қарсы шаралар қолданады – адамдарды патша түрмелерінің біріне қамауға беруге өтініш бере алады, нәтижесінде орташа есеппен алты айдан төрт жылға дейін бас бостандығынан айырылды. Мұндай қамауға алу олардың жасаған қылмыстары үшін дау тудырудан немесе қоғамдық сотта қаралудан жақсырақ болуы мүмкін, ал Бастилиядағы қамауға алуды қоршаған құпия жеке және отбасылық беделді сырттан көрінбеуге мүмкіндік берді. Бастилия байлар үшін жағдайларының жақсы болуына байланысты жоғары топтағы тұтқындарды қамауға арналған ең жақсы түрмелердің бірі саналды. 1786 жылы патшайым Мари-Антуанеттаның қатысқандығы және алаяқтық айыптарына байланысты «Алмас алқа ісі» болғаннан кейін, барлық он бір күдікті Бастилияда қамалды, бұл мекеменің аты-жөнін едәуір арттырды. Алайда Бастилия Париж қаласындағы полиция жүйесінің бір бөлігіне айналды. Патша тағайындаған болса да, губернатор полицияның генерал-лейтенантына есеп берді: олардың біріншісі Габриэль Николас де ла Рейни Бастилияға сирек баратын, бірақ оның ізбасары, маркиз д’Аргенсон және кейінгі офицерлер ғимаратты кеңінен пайдаланып, түрмені тексеруге үлкен қызығушылық танытты. Генерал-лейтенант өз кезегінде «Король үйінің» хатшысына есеп берді, ол негізінен астанадағы тәртіпке жауапты болды; іс жүзінде олар патша атынан «хаттарды» шығаруды бірлесіп бақылады. Бастилия Париж түрмелері арасында ерекше болды, өйткені ол патшаның атынан әрекет етті – тұтқындарды жасырын түрде, ұзақ мерзімге және қалыпты сот процедураларынсыз қамауға алуға болады, бұл оны полиция органдары үшін пайдалы мекемеге айналдырды. Бастилия кең ауқымды сұраққа алуды қажет ететін немесе іс үшін егжей-тегжейлі құжаттарды талдауды қажет ететін тұтқындарды ұстауға арналған таңдаулы орын болды. Бастилия сонымен қатар Париж полициясының мұрағаттарын сақтауға, қоғамдық тәртіпті сақтау құралдарын, мысалы, тізбектер мен туларды, сондай-ақ тәждің бұйрығымен тәркіленген заңсыз тауарларды, мысалы, тыйым салынған кітаптар мен заңсыз баспа машиналарын сақтауға пайдаланылды. Осы кезеңде, әсіресе 18 ғасырдың ортасында, Бастилия Францияда заңсыз және бүлікшіл кітаптар саудасын басу үшін полициямен пайдаланылды. 1750 жылдары Бастилияға жіберілгендердің 40% -ы тыйым салынған материалдарды өндіру немесе сатудағы рөлі үшін тұтқындалды; 1760 жылдары бұл көрсеткіш 35% -ды құрады. Көбінесе Людовик XVI тұсында қамауға алынған жазушылардың көпшілігі режимді саяси сынға алмастан, заңсыз порнография шығарудағы рөлдері үшін қамауға алынды.

Түрме режимі

Кейінгі бейнеге қарамастан, 18-ші ғасырдың ортасына қарай Бастилиядағы тұтқындардың жағдайы, әсіресе сол кездегі басқа түрмелермен салыстырғанда, салыстырмалы түрде жайлы болды. Әдеттегі тұтқын мұнаралардың ортаңғы деңгейлеріндегі сегізбұрышты бөлмелердің бірінде ұсталатын. Бастилияның жоғарғы қабатын құрайтын, шатыр астындағы бөлмелер – калоттар, ең жағымсыз орын деп есептелді, себебі олар ауа-райына көбірек ұшырап, көбінесе тым ыстық немесе тым суық болатын. Көп жылдар бойы жер астындағы түрмелер – кашоттар, тек қана қашып кетіп қайта ұсталғандарды ұстау үшін ғана қолданылды. Калоттар сияқты, жаттығу үшін пайдаланылатын басты аула да тұтқындар тарапынан жаз бен қыста жағымсыз деп сынға ұшырады, алайда бастиондағы бақша мен қамал қабырғалары да демалыс үшін қолданылды. Губернатор тұтқындарды ұстауға патшадан ақша алды, сомасы олардың дәрежесіне байланысты өзгерді: әр саяси тұтқын үшін күніне 19 ливр, кеңесші шені бар дворяндар үшін 15 ливр, ал ең төменгі санаттағы қарапайым халық үшін күніне үш ливр берілді. Тіпті қарапайым халық үшін де бұл сома жұмысшының күндік жалақысынан екі есе жоғары болды және жеткілікті тамақпен қамтамасыз етілді, ал жоғарғы топ өте дәмді тамақтар жеді: тіпті Бастилияны сынағандар да көптеген тамаша тағамдарды, көбінесе губернатордың өзімен бірге ішкендерін айтты. Дегенмен, тәртіпсіздік жасаған тұтқындарға жаза ретінде тамақ мөлшері шектелуі мүмкін еді. Бастилияда тұтқындарға көрсетілген медициналық көмек 18-ші ғасырдың стандарттары бойынша өте жақсы болды; түрмеде психикалық аурулармен ауыратын көптеген адамдар да болды және сол кездегі стандарттарға сәйкес, оларға өте прогрессивті көзқарас танытылды. Тұтқынға алғаш кіргенде қауіпті заттар мен ақша тәркіленіп сақталғанымен, бай тұтқындардың көпшілігі жергілікті зиянкестерді бақылау үшін үй жануарларын – мысықтар мен итті әкелуді жалғастырды. Мысалы, маркиз де Сад өзімен бірге сәнді киімдер, суреттер, гобелендер, иіссулар және 133 кітаптан тұратын жинақты алып келді. Кейде қызметшілер де иелерін Бастилияға ертіп келуге рұқсат етілді, мысалы, 1746 жылы лорд Мортонның отбасы мен олардың барлық үй шаруашылығы британдық шпиондар ретінде ұсталғанда: отбасының тұрмыстық өмірі түрме ішінде салыстырмалы түрде қалыпты жалғасты. 18-ші ғасырда тұтқындардың кітапханасы көбейді, негізінен патшалық сатып алулар мен түрлі тәркілеулер арқасында, 1787 жылға дейін 389 томдық кітап жинағына жетті. Бастилиядағы тұтқындардың ұсталу мерзімі қысқаруда болды, ал Людовик XVI билік кезінде орташа ұсталу мерзімі екі айды құрады.

Сын-пікір және реформа

XVIII ғасырда Бастилия француз жазушыларының министрлік деспотизмнің символы ретінде кеңінен сынға ұшырады, бұл ақырында реформалар мен оны жою жоспарларына әкелді. Алғашқы маңызды сын Константин де Ренневилл жасады, ол 11 жыл бойы Бастилияда тұтқында болған және 1715 жылы өзінің «Француз инквизициясы» кітабында өзінің тәжірибесі туралы есеп жариялаған. Ренневилл өзінің тұтқындалуы туралы драматикалық баяндама жасап, кінәсіз болғанына қарамастан, оны қорлап, Бастилияның бір тұтқынында өлі денеге тізгілеп тастағанын түсіндірді. 1719 жылы он жыл бұрын Бастилиядан қашып шыққан Аббат Жан де Буккой (fr) Ганновер қауіпсіздігінен өзінің оқиғалары туралы есеп жариялады. Ол Ренневиллдің есебіне ұқсас баяндама берді және Бастилияны «тірілердің тозағы» деп атады. 1751 жылы «Темір бетперде киген адам» оқиғасы туралы жазған Вольтер Бастилияның жаман даңғын арттырды, кейіннен ол Бастилияда тұтқындалған кезде өзіне қалай қарағанын сынап, бекіністі «азасын алу сарайы» деп атады. 1780-жылдары түрме реформасы француз жазушылары үшін танымал тақырыпқа айналды және Бастилия әміршілдіктің символы ретінде көбірек айыпталып, сыналып жатты. Осы кезеңде екі автор ерекше ықпал етті. Біріншісі – Симон Николас Линге, ол 1780 жылы Маршал Дюрасқа сын айтқаннан кейін Бастилияда тұтқындалды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол 1783 жылы «Бастилия туралы естеліктер» атты еңбегін жариялады, бұл мекеменің қатты сынауы болды. Линге өзі ұсталған физикалық жағдайларды сынады, бірақ түрме режимі тұтқындарға тигізетін психологиялық әсерлерді егжей-тегжейлі сипаттап, одан да әрі барып, осы әсерлерді жазды. Линге физикалық жағдайлар туралы жазғандарының дұрыстығына қазіргі тарихшылар, мысалы Саймон Шама күмән келтірді. Латуд – Мадам де Помпадурға, корольдің сүйіктісіне хат-бомба жібергені үшін Бастилияда тұтқындалған әскер. Латуд 1777 жылы босатылды, бірақ «Кешірім естеліктері» атты кітабын жариялағаннан кейін қайта тұтқындалды. 1784 жылы босатылғанға дейін Латудтың ісі кітапшалар мен журналдарда жарияланды. Латуд «Француз академиясының» танымал тұлғасына айналды, оның автобиографиясы, кейбір жерлерінде дұрыс болмаса да, Бастилияның деспотиялық мекеме ретіндегі қоғамдық түсінігін нығайтуға үлкен үлес қосты. Қазіргі тарихшылар, мысалы Ханс Юрген Люзебринк, Симон Шама және Моник Коттрет (fr), Бастилиядағы тұтқындарға қатысты нақты қарым-қатынас осы жазбалар арқылы қалған қоғамдық әсерден әлдеқайда жақсы болды деп келіседі. Дегенмен, Бастилияны қоршап тұрған құпиялылықтан туындаған түрме туралы ресми және қоғамдық алаңдаушылық, оны қолдаған жүйе де реформаларға түрткі бола бастады. 1775 жылы Людовик XVI-ның министрі Малешерб барлық тұтқындарға газет оқып, отбасылары мен достарымен хат алысуға рұқсат берді. 1780-жылдары Король үйінің мемлекеттік хатшысы Бретюль Бастилияға жіберілген кашель хаттарының жүйесін түбегейлі реформалауды бастады: мұндай хаттар тұтқынның қамауда болатын уақытының ұзақтығын және оны қандай қылмыс үшін ұстап тұрғанын көрсетуді талап етті. Осы арада 1784 жылы сәулетші Александр Броньярд Бастилияны қиратып, бағаналы дөңгелек қоғамдық орынға айналдыруды ұсынды. 1789 жылдың шілдесінде Парижде революциялық сезімдер көтеріле бастады. Мамыр айында штаттар генералы шақырылды, ал Үшінші соттың мүшелері маусым айында теннис кортының антын жариялап, патшадан жазбаша конституция беруін талап етті. 12 шілдеде Вендомда патшаның адал әскерлері, француз сарайларының бүлікшілері мен жергілікті халық арасында зорлық-зомбылық болды, бұл кең ауқымды ұрыстарға және Париждің орталығынан патша әскерлерінің шегінуіне әкелді. 13 шілдеде революциялық топтар қару-жарақ іздеп, патша дүкендерін, қару-жарақ жасаушылар мен қару-жарақ дүкендерін тонады. Бастилияның айналасындағы шиеленіс бірнеше апта бойы күшейіп келді. Қамалға барлығы жеті тұтқын қалды, Маркиз де Сад Шарентон панаханасына ауыстырылды, ол мұнаралардың үстінен серуендеп, жұртшылыққа сөйлегеннен кейін және бұл тыйым салынғаннан кейін, оның терезесінен айқайлады. Сад билік өкілдері қамалдағы тұтқындарды өлтіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді, бұл губернатордың оны шілде айының басында баламалы жерге ауыстыруына себеп болды. Бастилияға кіреберісіндегі дүкендер жабылып, қақпалар бұғатталды. Бастилияны 30 шағын артиллерия құралы қорғады, бірақ 14 шілдеде де Лауней Бастилияның жағдайына қатты алаңдады. Жиналған халық Бастилияда сақталатын оқ-дәріні тартып алуға тырысты, сағат 10:00-де де Лауней олардың екі жетекшісін келіссөздер жүргізу үшін кіргізді. Түскі астан кейін тағы бір келіссөзші кіргізілді, бірақ келісімге келе алмады: революциялық өкілдер Бастилиядағы барлық қару-жарақ пен оқ-дәріні беруді талап етті, бірақ де Лауней Версальдегі жетекшілігінен рұқсат алмайынша бұған келіспеді. Осы кезде губернатордың жағдайды бақылауға қабілеті жоқ екені анық болды. Келіссөздер шамамен сағат 13:30-да қайта басталуға азық қалғанда, шыдамсыз және ашулы халық Бастилияның сыртқы ауласына шабуыл жасап, басты қақпаға қарай итерілді. Шешілмеген оқ атып, де Лаунейдің күштері мен революциялық халық арасында шатасқан ұрыс басталды, екі тарап та оқ атысты. Сағат 15:30 шамасында, революциялық халыққа күш беру үшін көтерілісші патша әскерлері келді, олармен бірге жаттығудан өткен жаяу әскер офицерлері мен бірнеше зеңбіректер болды. Халық бекіністің қабырғаларын бұзуға жеткіліксіз болған қарулары бар екенін анықтағаннан кейін, революциялық халық Бастилияның ағаш қақпасына зеңбіректерден оқ атып бастады. Осы кезде халықтың 83-і қаза тауып, тағы 15-і ауыр жарақат алды, ал Инвалидтерден біреуі ғана қайтыс болды. Де Лаунейдің шектеулі нұсқалары болды: егер ол революционерлер басты қақпаны қиратуға рұқсат берсе, оған Бастилия ауласына қарай зеңбіректерді бұруға тура келеді, бұл көптеген өлімге әкеледі және оқиғаның бейбіт шешілуіне кедерілтілді. Оның орнына де Лауней талаптары орындалмаса, Бастилияны жаруға уәде беріп, капитуляцияласуға тырысты. Де Лауней халық тарапынан көшеге сүйреліп әкелінді және қаза тауып, үш офицер мен үш сарбаз осы күні халық тарапынан қаза болды. Швейцариялық Салис Самаде полкінің сарбаздары бірақ, униформа пальтоларын кимегендіктен Бастилия тұтқындары деп жаңылыстырылды, олар француз гвардиясы мен шабуылдаушылардың арасында эскортталғанша халық тарапынан зардап көрмеді. Құнды оқ-дәрі мен қару-жарақ тартып алынды және Бастилиядағы басқа тұтқындарды іздеу басталды. Сен-Антуан пригородының революциялық беделі Бастилияға шабуыл жасау арқылы нығайтылды және қатысқандардың құрбан болғандары мен аман қалғандарын құрметтеу үшін «жеңімпаздардың» тізімі жасала бастады. Халық бастапқыда Бастилияға оқ-дәрі іздеу үшін барған болса да, тарихшы Саймон Шама осы тұтқындалған түрме революцияның өзін-өзі анықтаған барлық кемшіліктердің бейнесін бергенін айтады. Шындығында, революциялық баспасөз Бастилияны қаншалықты деспотиялық және жаман деп көрсетсе, революцияның әрекеттері соншалықты қажетті және негізделген болып көрінеді. Түрме өзі революциялық баспасөз тарапынан «бір орын...» деп сипатталды.

XIX-XX ғасырдағы саяси және мәдени мұра

Бастилия француз республикашыларының 19 ғасыр бойы күшті және әсерлі символы болып қала берді. Наполеон Бонапарт 1799 жылы Революциядан туған Француз Республикасының бірінші республикасын құлатты, содан кейін Бастилияны символ ретінде ығыстыруға тырысты. Наполеон Бастилия алаңының революциялық мәніне наразы болды және бастапқыда өзінің Триумф аркасын сол жерде салуды қарастырды. Бұл ұсыныс көпке ұнаған жоқ, сондықтан ол зәулім патшалық филдің қола мүсінін жасауды жоспарлады. 1848 жылы қысқа ғұмырлы Екінші Республика бұрынғы революциялық жерде символдық түрде жарияланды. 1789 жылдың 14 шілдесінде Бастилияға жасалған шабуыл 1790 жылдан бері жыл сайын тойланды, бастапқыда діни сипаттағы рәсімдер арқылы, содан кейін Революция кезінде реплика Бастилияны өртеу сияқты ұлы, зайырлы шаралармен. Наполеон тұсында оқиғалар революциялық сипатын жойып, әскери шерулерге және шетелдік қауіп-қатерлерге қарсы ұлттық бірлікке назар аударды. 1870 жылдары 14 шілде мерекесі Үшінші Республиканың басындағы монархисттарға қарсы республикашылардың жиналу ортасы болды. 1879 жылы орташа республикашы Жюль Греви президент болғанда, оның жаңа үкіметі Бастилияның құлауы мерейтойын ұлттық мерекеге айналдырды. Мерейтой әлі де даулы болды, қатал республикашылар осы мүмкіндікті жаңа саяси тәртіпке қарсы наразылық білдіру үшін пайдаланды, ал оңшыл консерваторлар мереке орнатуға қарсылық танытты. "Шілде колоннасының" өзі де даулы болып қала берді, республикашыл радикалдар 1871 жылы оны жарылғызуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Сонымен қатар, Бастилияның мұрасы француз романистерінің арасында танымал болды. Мысалы, Александр Дюма Бастилияны және "Темір бетпердедегі адам" аңызын өзінің d'Artagnan романдарының көп бөлігінде кеңінен пайдаланды; бұл романдарда Бастилия көркем және трагикалық, батырлық оқиғаларға қолайлы орын ретінде бейнеленеді. Керісінше, Дюманың көптеген басқа шығармаларында, мысалы "Анже Питу" романында Бастилия әлдеқайда қараңғы түрде суреттеледі, ол тұтқынның "ұмытылып, банкротқа ұшыраған, жерленген, жойылған" жері ретінде сипатталады. Англияда Чарльз Диккенс "Екі қаланың тарихы" романында Бастилияның танымал тарихын пайдаланды, онда доктор Манетт 18 жылға түрмеде "тірідей көмілген" болады. Романның ішінде Бастилиямен байланысты көптеген тарихи тұлғалар, мысалы Клод Шолат, Диккенс тарапынан "Эрнест Дефарж" ретінде қайта жаңғыртылды. Виктор Гюгоның 1862 жылы жарық көрген "Кешірімсіздер" романы Революциядан кейін Наполеонның Бастилиядағы гипстен жасалған пиліне әдебиет тарихында мәңгілік орын берді. 1889 жылы Бастилияның халық арасындағы танымалдылығы Париждегі Дүниежүзілік көрмеге арналған тас пен ағаштан жасалған көшірмесін салу туралы шешіммен көрсетілді, оны дәуірлік костюм киген актерлер басқарды. Үшінші Республиканың екінші жартысында Франция бойынша ұлттық және республикалық идеялардың таралуына байланысты Бастилия 20 ғасырда символдық мәнінің бір бөлігін жоғалтты. Дегенмен, Бастилия алаңы солшыл митингтердің дәстүрлі орны болып қала берді, әсіресе 1930 жылдары, Бастилия символы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласы тарапынан кеңінен еске алынды және 1950 жылға дейін Бастилия күні ең маңызды француз ұлттық мерекесі болып саналды.

Қалдықтар

1789 жылғы қиратылуына байланысты, 21-ғасырда Бастилиядан өте аз нәрсе қалды. Конкорд көпірі Бастилиядан қайта пайдаланған тастардан тұрғызылған. Бастилияның кейбір қалдықтары сақталған: Карнавале мұражайында Паллой жасаған Бастилияның тас моделінің бірі және Латудтың 18-ғасырда түрме шатырынан қашу үшін қолданған арқан баспалдағы бар, ал түрме сағатының механизмі мен қоңыраулары L'Isle Jourdain-дегі Musée Européen d'Art Campanaire-де көрсетіледі. Бастилия кілті 1790 жылы Лафайет Джордж Вашингтонға сыйға берген, қазір ол Вернон тауындағы тарихи үйінде сақталады. Бастилия мұрағаты қазір Франция Ұлттық кітапханасында сақталуда. Бастилия алаңы әлі де Бастилия орналасқан жердің көп бөлігін алып тұр, ал 1989 жылы түрмеге шабуыл жасаудың екі жүз жылдығын еске алу үшін алаңға Опера Бастилия салынды.

Тарихнама

1789 жылдың шілдесінен кейін Бастилия тарихының бірнеше нұсқасы жарияланды, көбінесе түрмеден құпияларды ашуға уәде беретін әсерлі тақырыптармен. 1830 және 1840 жылдары Пьер Жоньео, сондай-ақ Огюст Маке, Огюст Арнольд және Жюль Эдуард Альбоиз де Пухоль үштігі жазған танымал тарихтар 1358 мен 1789 жылдар аралығындағы Бастилия жылдарын патшалық зұлымдық пен қанаудың ұзақ кезеңі ретінде бейнеледі, бұл бейне қамалмен толықтырылды. Олардың еңбектерінде 19 ғасырдағы тұтқындарды ортағасырлық азаптаудың фантастикалық реконструкциялары келтірілді. Революцияның тікелей куәгерлерінің естеліктері уақыт өте келе жоғалғандықтан, Бастилияның қирауынан кейін тарихшылар негізінен естеліктер мен құжаттамалық материалдарға сүйенуге мәжбүр болды. Бастилияның түрме қызметін жазған мұрағаттары, түрмені басып алғаннан кейін туған шатақтықта шашырап кеткен еді. Париж Ассамблеясы келесі апталарда олардың шамамен 600 000-ын жинады, бұл қазіргі мұрағаттың негізін құрайды. Көп жылдар бойы сақталып, назардан тыс қалған бұл мұрағаттарды француз тарихшысы Франсуа Равайсон қайта жаңғыртты, ол 1866 мен 1904 жылдар аралығында оларды зерттеу үшін каталогқа енгізіп, пайдаланды. 19 ғасырдың соңында тарихшы Франц Функ Брентано мұрағаттарды Бастилияның жұмыс істеуін егжей-тегжейлі зерттеу үшін пайдаланды, Бастилиядағы жоғары топ тұтқындарына назар аударды, мекеме туралы 18 ғасырдағы көптеген мифтерді жоққа шығарды және түрмені жағымды жарықтан көрсетті. Қазіргі заманғы тарихшылар Функ Брентаноның жұмысын оның республикаға қарсы көзқарастарымен шартты түрде бейтарап деп санайды, бірақ оның Бастилия тарихы өте ықпалды болды және Бастилияның жақсы басқарылатын, салыстырмалы түрде қауіпсіз мекеме екенін анықтауға маңызды үлес қосты. Тарихшы Фернан Бурнон 1893 жылы осы архивтік материалды пайдаланып «Бастилия тарихы» атты еңбегін жазды, қазіргі тарихшылар оны 19 ғасырдың ең жақсы және ең теңгерімді тарихының бірі деп санайды. Бұл еңбектер 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Бастилияның танымал тарихтарының тізбегін жазуға түрткі болды, оның ішінде Огюст Куреттің Бастилияның мерейтойлық тарихы, әдетте француз қоғамының жоғарғы топтарынан шыққан көбірек танымал тұтқындарға қатысты бірнеше тақырыптар мен оқиғаларға назар аударды. 1789 жылы Бастилияны басып алудың мән-жайы туралы басты пікірталас ғимаратқа шабуыл жасаған халықтың сипаты болды. 19 ғасырдың соңында Гипполит Тэйн көпшілік жұмыссыз, адасқан адамдардан тұрады деп, олар ешқандай ойсыз әрекет етеді деп мәлімдеді. Керісінше, соғыстан кейінгі солшыл зиялы Джордж Руде көпшілікті салыстырмалы түрде жақсы жағдайдағы қолөнершілер құрады деп сақты. Бұл мәселені соғыстан кейінгі жылдары Жак Годешо қайта қарастырды, Годешо сол күні жиналған көпшіліктің кемінде жартысы, жергілікті қолөнершілер мен саудагерлерден басқа, айналасындағы фаубур тұрғындары сияқты, провинциялардан Парижге жаңадан көшіп келген адамдар екенін нақтылады. Годешо бұл деректі Бастилияны алуды француз қоғамы үшін маңызды ұлттық оқиға ретінде сипаттау үшін пайдаланды. 1970-ші жылдары француз социологтары, әсіресе сындық теорияға қызығушылық танытқандар, осы тарихи мұраны қайта қарастырды. Бұл еңбектер ағылшын тарихшысы Саймон Шаманың 1989 жылы жарық көрген «Революция» атты кітабына әсер етті, ол Бастилияның мәдени интерпретациясын және Бастилияны басып алумен байланысты зорлық-зомбылыққа қатысты даулы сынды біріктірді. Франция Ұлттық кітапханасы 2010-2011 жылдар аралығында Бастилия мұрасына арналған ірі көрме ұйымдастырды, нәтижесінде қамал туралы қазіргі академиялық көзқарастарды жинақтаған маңызды жинақ жарық көрді.