Шығыс Франк корольдігінің алғашқы билеушісі Людовик II
Louis the German
Людовик Немец (806/810-876) – король Восточной Франкии, внук Карла Великого. Раздел Франкской империи (Верденский договор, 843), восстания сыновей, борьба за власть.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
843 жылдан 876 жылға дейін Шығыс Францияның патшасы
King of East Francia from 843 to 876
Людовик Неміс (шамамен 806/810 – 28 тамыз 876), сондай-ақ Германияның Людовик II деп те аталады, Шығыс Францияның алғашқы патшасы болды және 843 жылдан 876 жылға дейін билік жүргізді. Император Карл Ұлының немересі және Франция императоры Людовик ІІ-нің үшінші ұлы, оның бірінші әйелі Ерменгарда Хесбаядан, ол өлімінен кейін көп ұзамай Германиялық (Germanicus) деген лақап алды, ал Шығыс Франция Германия Корольдігі ретінде танылды. Әкесі мен бауырларымен созылған қақтығыстардан кейін Людовик Верден шарты (843) бойынша Шығыс Франк Корольдігін алды. 858–59 жылдары туған ағасы Карл Шалаққа қарсы Батыс Франк Корольдігін жаулап алуға жасаған тыңысы сәтсіз аяқталды. 860-шы жылдардағы кезең ауыр дағдарыспен, ұлдарының Шығыс Франк Корольдігінде көтеріліс тудыруымен және өз билігінде үстемдік орнату үшін күресумен ерекшеленді. Мерсен шартында ол 870 жылы Шығыс Франк Корольдігі үшін Лотарингияны қосып алды. Екінші жағынан, ол Император титулы мен Италияны иеленуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Шығыста Людовик 874 жылы моравиялықтармен ондаған жылдық соғыстан кейін ұзақ мерзімді бейбіт келісімге қол жеткізе алды. Оның билігінде жазбаша басқару және мемлекеттік құжаттар жасаудың айқын төмендеуі байқалды, бұл тенденция Оттон дәуірінде де жалғасты.
Louis the German (c. 806/810 – 28 August 876), also known as Louis II of Germany, was the first king of East Francia, and ruled from 843 to 876 AD. Grandson of emperor Charlemagne and the third son of Louis the Pious, emperor of Francia, and his first wife, Ermengarde of Hesbaye, he received the appellation Germanicus shortly after his death, when East Francia became known as the kingdom of Germany. After protracted clashes with his father and his brothers, Louis received the East Frankish kingdom in the Treaty of Verdun (843). His attempts to conquer his half brother Charles the Bald's West Frankish kingdom in 858–59 were unsuccessful. The 860s were marked by a severe crisis, with the East Frankish rebellions of the sons, as well as struggles to maintain supremacy over his realm. In the Treaty of Meerssen he acquired Lotharingia for the East Frankish kingdom in 870. On the other hand, he tried and failed to claim both the title of Emperor and Italy. In the East, Louis was able to reach a longer term peace agreement in 874 after decades of conflict with the Moravians. His rule shows a marked decline in creation of written administration and government documents, a trend that would continue into Ottonian times.
Ерте өмір
Оның жас кезінің бір бөлігі атасы Шарль Ұлының сарайында өтті, оның ерекше қамқорлығына ие болғаны айтылады. 817 жылы император Людовик ІІ тақ мұрагерлері арасында өзінің иеліктерін бөлгенде, Людовик Бавария герцогтығының билеушісі болды, бұл император Шарль Ұлының жақын туысына жергілікті патшалықты сыйлап, оны өкілі және жергілікті басшы ретінде тағайындау дәстүріне сәйкес келеді. Людовик Баварияның ежелгі астанасы Регенсбургтен билік жүргізді. 825 жылы ол шығыс шекарасында вендтер мен сорбтармен соғысқа қатысты. 827 жылы ол өгей анасы Юдит Баварияның қарындасы Хеммаға үйленді, екеуі де Уэльфтің қыздары еді, олардың иеліктері Эльзастан Баварияға дейін созылды. Людовик Баварияны билеуге 826 жылы ғана кірісті. 828 және 829 жылдары ол Паннонияға енуді көздеген болгарларға қарсы екі жорық ұйымдастырды, бірақ айқын жетістікке жете алмады. Өзінің патшалық құрған кезінде Рейн-Майн аймағына билігін кеңейтуге тырысты.
His early years were partly spent at the court of his grandfather, Charlemagne, whose special affection he is said to have won. When the emperor Louis the Pious divided his dominions between his sons in 817, Louis was made the ruler of the Duchy of Bavaria, following the practice of emperor Charlemagne of bestowing a local kingdom to a close family member who then would serve as his lieutenant and local governor. Louis ruled from Regensburg, the old capital of the Bavarii. In 825 he became involved in wars with the Wends and Sorbs on his eastern frontier. In 827, he married Hemma, sister of his stepmother Judith of Bavaria, both daughters of Welf, whose possessions ranged from Alsace to Bavaria. It was not until 826 that Louis first came to rule Bavaria. In 828 and 829 he undertook two campaigns against the Bulgarians who wanted to penetrate into Pannonia without great success. During his time as Unterkönig, he tried to extend his rule to the Rhine Main area.
Көтерілісші бала
Оның әкесінің билігіне қарсы болған бірінші азаматтық соғысқа қатысуы шектеулі болды, бірақ екінші соғыста оның ағалары – Италия патшасы Лотар I және Аквитания герцогы Пепин I, оны әкелерінің жас ұлы Карл Бальдқа берген Аламаннияны басып алуға көндірді, осы арқылы жеңіске жеткен соң жаңа бөлісте оған жер беретіндіктерін уәде етті. 832 жылы ол славян әскерін Аламаннияға бастап барды, бірақ әкесі оны кері қайтарды. Луи Исакей оны мұрагерлік құқығынан айырды, бірақ бұл әсер етпеді; император көп ұзамай өзінің бүлікші ұлдарына қолға түсті және тақтан түсірілді. Бірақ, тез арада билікке оралған император Людовик ұлы Людовикпен келісімге келді және 836 жылы Баварияны (шын мәнінде жоғалтпаған) оған заңды түрде қайтарды. 839 жылы басталған үшінші азаматтық соғыстың себепкері Людовик болды. Жерінің бір бөлігі жас ағасы Карлға берілген соң, Людовик тағы да Аламаннияға шабуыл жасады. Бұл жолы император Людовик жылдам әрекет етті және жас Людовик көп ұзамай өзінің мемлекетінің оңтүстік-шығыс шетіне, Паннония маркасына қашқысы келді. Содан кейін күшпен бейбітшілік орнатылды.
His involvement in the first civil war against his father's reign was limited, but in the second his elder brothers, Lothair I, then King of Italy, and Pepin I, Duke of Aquitaine, persuaded him to invade Alamannia which their father had given to their young half brother Charles the Bald, by promising to give him the land in the new partition they would make after a victory. In 832 he led an army of Slavs into Alamannia, but was driven back by his father. Louis the Pious disinherited him, but to no effect; the emperor was soon captured by his own rebellious sons and deposed. Upon his swift reinstatement, however, the emperor Louis made peace with his son Louis and legally restored Bavaria (never actually lost) to him in 836. Louis was the instigator of the third civil war, which began in 839. A strip of his land having been given to the young half brother Charles, Louis invaded Alamannia again. This time emperor Louis responded quickly, and soon the younger Louis was forced into the far southeastern corner of his realm, the March of Pannonia. Peace was then made by force of arms.
Азаматтық соғыс және оның салдары, 840844
840 жылы император Людовик қайтыс болғаннан кейін, Лотар I бүкіл империяны өзіне қаратуға тырысты. Луи, Карл Балдымен одақтасып, 841 жылғы маусымда Фонтеной шайқасында Лотар I мен оның шөбересі, Аквитанияның Пепин I-нің ұлы Пепин II-ні жеңді. Екі тарап та ауыр қаза тапты. Фулда жылнамасы бойынша, бұл франктер тарихындағы ең қанды шайқас болды. Сонымен қатар, бұл Людовиктің патшалықты біріктіру күресіндегі соңғы шайқасы еді. 842 жылғы маусымда үш бауыр Саона өзеніндегі аралда кездесіп, бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізіп, әрқайсысы өздерінің мемлекеттерінің шекараларын белгілеу үшін қырықтан өкіл тағайындады. Бұл 843 жылғы 10 тамызда жасалған Верден шартына әкеп соқты, оған сәйкес Людовик Рейн өзенінің шығысындағы жерлердің көп бөлігін (Шығыс Франкия) және өзеннің сол жағындағы Шпейер, Вормс және Майнц аймақтарын алды (842 жылғы Страсбург сертіне де қараңыз). Оның иелігіне Бавария (онда ол Регенсбургті үкімет орталығы етті), Тюрингия, Франкония және Саксония кірді. Людовик Германия мемлекетінің негізін қалаушы деп есептелуі мүмкін, бірақ оның империяның бірлігін сақтауға жасаған әрекеттері нәтижесіз болды. 842 жылы Саксониядағы Стеллинга көтерілісін басып, 844 жылы ол оботриттерді өзінің билігін мойындауға мәжбүр етіп, олардың князі Гоцмовилді өлімге кесті. Тюрингия герцогы Тахульф богемиялықтарға, моравиялықтарға және басқа тайпаларға жорықтар жасады, бірақ шабуылдаушы викингтерге қарсы тұруда көп табысқа жете алмады.
When the emperor Louis died in 840, and Lothair I claimed the whole Empire, Louis allied with Charles the Bald, and defeated Lothair I and their nephew Pepin II of Aquitaine, son of Pepin I of Aquitaine, at the Battle of Fontenoy in June 841. Both sides suffered heavy casualties. According to the Annals of Fulda, it was the biggest bloodbath the Franks had experienced since time immemorial. At the same time, it was Louis's last battle in the struggle for the unification of the kingdom. In June 842 the three brothers met on an island in the river Saône to negotiate a peace and each appointed forty representatives to arrange the boundaries of their respective kingdoms. This developed into the Treaty of Verdun, concluded by 10 August 843, by which Louis received the bulk of the lands lying east of the Rhine (East Francia), together with a district around Speyer, Worms, and Mainz, on the left bank of the river (see also Oaths of Strasbourg 842). His territories included Bavaria (where he made Regensburg the centre of his government), Thuringia, Franconia, and Saxony. Louis may be called the founder of the German kingdom, though his attempts to maintain the unity of the Empire proved futile. Having in 842 crushed the Stellinga rising in Saxony, in 844 he compelled the Obotrites to accept his authority and put their prince, Gozzmovil, to death. Thachulf, Duke of Thuringia, then undertook campaigns against the Bohemians, Moravians, and other tribes, but was not very successful in resisting the ravaging Vikings.
Шарль Тікұшақпен қақтығыстар
852 жылы Людовик өзінің ұлы Людовик Кішісін Аквитанияға жіберді, онда ақсүйектер Карл Тік басқан билікке наразылық білдірген еді. Жас Людовик 854 жылы жолға шықты, ал келесі жылы қайтып оралды. 853 жылдан бастап Людовик Батыс Францияның тағына ие болуға бірнеше рет әрекеттенді, Фулда жылнамасының (Annales Fuldenses) мәліметінше, сол елдің халқы Карл Тоқалдың қатыгез билігіне көнбегендіктен оған тақ ұсынды. Немерелері Пеппин II және Прованс Карлінің ынталандыруымен Людовик 858 жылы Батыс Францияға жорық жасады. Карл Тік тіпті қарсы тұру үшін әскер жинауға да шамасы келмеді және Бургундияға қашып кетті. Сол жылы Людовик «Батыс Францияда билік құрған жылдың біріншісі» деп таңбаланған жарлық шығарды. Дегенмен, оның әскеріндегі сатқындық пен дезертирлік, сондай-ақ Аквитания епископтарының Карл Тікенейге берілгендігі бүкіл жобаның сәтсіздігіне әкелді. Осылайша, 7 маусым күні 860 жылы Кобленцте Людовик пен Карл бейбітшілікті сақтауға публично уәде берді. 855 жылы император Лотаринг I қайтыс болғаннан кейін, Людовик пен Карл біраз уақыт бойы Лотарингтің иеліктерін бөлісу жоспарларында ынтымақтасты, бірақ бұл жоспарға кедергі келтірген жалғыз нәрсе – Лотарингтің ұлдары мен мұрагерлері ғана болды: Лотаринг II (Лотарингияны алған), Италияның Людовик II (императорлық атақ пен Ломбардияның темір тәжін иеленген) және Прованс Карлі. 868 жылы Метцте Людовик пен Карл Лотарингияны бөлу туралы келісімге келді. 869 жылы Лотаринг II қайтыс болғанда, Людовик ауыр сырқатқа шалдыққан еді, ал оның әскері моравиялықтармен соғыс жүргізіп жатты. Карл Тік жылдам түрде Лотарингтің жерлерін басып алды, бірақ Людовик жазылғаннан кейін, оны соғысқа қарсы тұруға мәжбүр етті, нәтижесінде Меерсен шарты жасалды, ол Лотарингтің жерлерін барлық талапкерлер арасында бөлді.
In 852 Louis sent his son Louis the Younger to Aquitaine, where nobles had grown resentful of Charles the Bald's rule. The younger Louis did not set out until 854, and returned the following year. Starting from 853 Louis made repeated attempts to gain the throne of West Francia, which, according to the Annals of Fulda (Annales Fuldenses), the people of that country offered him in their disgust with the cruel misrule of Charles the Bald. Encouraged by his nephews Peppin II and Charles of Provence, Louis invaded in West Francia in 858. Charles the Bald could not even raise an army to resist the invasion and fled to Burgundy. Later that year Louis issued a charter dated "the first year of the reign in West Francia." However, treachery and desertion in his army, and the continued loyalty of the Aquitanian bishops to Charles the Bald, brought about the failure of the whole enterprise. As such on 7 June 860 at Koblenz, both Louis and Charles made public vows to uphold the peace. After the emperor Lothair I died in 855, Louis and Charles for a time cooperated in plans to divide Lothair's possessions between themselves, the only impediments to this being Lothair's sons and heirs—Lothair II (who received Lotharingia), Louis II of Italy (who held the imperial title and the Iron Crown of Lombardy) and Charles of Provence. In 868 at Metz Louis and Charles agreed to partition Lotharingia. When Lothair II died in 869, Louis was lying seriously ill, and his armies were engaged in a war with the Moravians. Charles the Bald quickly seized Lothair's lands, but Louis, having recovered, compelled him by threat of war to agree to the Treaty of Meerssen, which divided Lothair's lands among all the claimants.
Divisio regni ұлдары арасында
Неміс патшасы Людовиктің соңғы жылдары ұлдарының көтерілістерімен қиындыққа толы болды. Ең үлкен ұлы, Баварияның Карломаны 861 жылы және тағы екі жылдан кейін көтеріліс жасады. Одан кейін екінші ұлы Людовик Кіші де көтерілді, оған ағасы Чарльз Толыға қосылды. 864 жылы Людовик Карломанға Бавария патшалығын беруге мәжбүр болды, бұл патшалықты ол әкесі тұсында өзі де иеленген еді. 865 жылы ол қалған жерлерін бөлісті – Саксония, Франкония және Тюрингия Людовик Кішіге, ал Швабия мен Раетия Чарльзға берілді. 868 жылдың мамыр айында Людовик Фотиандық алауыздықтың салдарымен айналысу және Моравияға қарсы шіркеудің қолдауын алу үшін Вормста синод шақырды. Император Людовик II Италияда қайтыс болды деген хабар әке мен ұлдар арасында бейбітшілікке және Людовик немістің үлкен ұлы Карломанға императорлық тәжді иелендіруге жасалған әрекеттерге әкелді. Алайда, бұл әрекеттер Луи II-нің тірі екендігімен және Людовиктің бұрынғы қарсыласы Шарль Тікбаспен тоқтатылды.
The later years of Louis the German were troubled by rebellions of his sons. The eldest, Carloman of Bavaria, revolted in 861 and again two years later. This was followed by the second son Louis the Younger, who was joined by his brother Charles the Fat. In 864 Louis was forced to grant Carloman the kingdom of Bavaria, which he himself had once held under his father. In 865 he divided the remainder of his lands—Saxony with Franconia and Thuringia went to Louis the Younger and Swabia with Raetia to Charles the Fat. In May 868, Louis convoked a synod at Worms to deal with the aftermath of the Photian schism and to get the church's support against Moravia. A report that the Emperor Louis II had died in Italy led to a peace between father and sons and attempts by Louis the German to gain the imperial crown for his oldest son Carloman. These efforts were thwarted by Louis II, who was in fact not dead, and Louis' old adversary, Charles the Bald.
Кейінгі өмірі
872 және 873 жылдары Шығыс Рим императоры Василий I-нің елшілері Людовикке Регенсбургке келіп, оның билігі Константинопольге дейін танылғанын көрсетті. 875 жылы тамызда император Людовик II қайтыс болғаннан кейін Людовик өзі және ұрпақтары үшін императорлық атақты жеңуге тырысты. Осы мақсатта аббат Зигихард фон Фулда Римге барып, Рим папасы Иоанн VIII-ге барды. 18 мамыр 876 жылы ол Ингельхаймға оралып, Людовикке 875 жылдың желтоқсанында Карл Бассыз Римге тез барып, император атағын алғанын хабарлады. Оның әйелі Хемма 875 жылы мамыр айында Людовикке соңғы рет келді. 874 жылы инсульт салдарынан дауысын жоғалтты. Ол сол жерде болған кезінде Berg im Donaugau аббатханасын өзі салған Мариенкапельге сыйға берді. Хемма 876 жылы қаңтар айының соңында Регенсбургте қайтыс болды. Людовик қысқа сырқаттан кейін 876 жылы 28 тамызда Франкфурттағы сарайында қайтыс болды. Келесі күні оны Лорш аббаттығында ұлы Людовик жерледі. Алайда, Вильфрид Хартманның айтуынша, оның саркофагындағы өлген адамның Каролингтер әулетінен шыққан патша екендігіне нақты көз жеткізу мүмкін емес. Людовик қайтыс болғаннан кейін Карл Бассыз Шығыс Корольдігін де бағындыруға тырысты. Алайда, Людовик Кіші оны 876 жылы 8 қазанда Андернахта франктар, саксондар және тюрингтер жасағымен жеңді. Бір жылдан кейін Карл Бассыз да қайтыс болды.
In the years 872 and 873, ambassadors of the Eastern Roman Emperor Basil I came to Louis in Regensburg and showed that his rule was perceived as far as Constantinople. After the death of Emperor Louis II in August 875, Louis tried to win the emperorship for himself and his descendants. For this purpose, Abbot Sigihard von Fulda undertook a trip to Rome to Pope John VIII. On 18 May 876 he returned to Ingelheim and reported to Louis that, in December 875, Charles the Bald had been able to obtain the title of emperor by a swift move to Rome. His wife Hemma visited Louis for the last time in May 875. In 874 she had lost her voice as a result of a stroke. During his stay, he donated the Berg im Donaugau Abbey to the Marienkapelle, which he built. Hemma died at the end of January 876 in Regensburg. Louis then died after a short illness on 28 August 876 in his palace in Frankfurt. The following day he was buried by his son Louis in Lorsch Abbey. However, according to Wilfried Hartmann, it cannot be determined with certainty whether the dead man in his sarcophagus is the Carolingian king. After Louis' death, Charles the Bald tried to win over the Eastern kingdom as well. However, Louis the Younger defeated him on 8 October 876 at Andernach with a squad of Franks, Saxons and Thuringians. One year later, Charles the Bald died as well.
Людовик билігі
50 жылдық билік кезінде бар болғаны 172 патшалық құжат сақталғандықтан, Людовиктің Шығыс франк мемлекетінде қайда болғанын толыққанды көрсету мүмкін емес. Салыстырарлық түрінде, Луи Иса (Луи-Пий) жылына 18 құжат жасаса, оның жартылай бауыры Карл Шалы (Карл-Балд) жылына 12 құжат дайындаған. Құжаттарды көп шығармау үрдісі кейде бірнеше айға созылған. Мысалы, 849 жылдың маусымы мен 850 жылдың шілдесі аралығында Шығыс франк патшасы қайда болғаны белгісіз. Бавариялық иеленушілерге жолданған кем дегенде 52 құжат бар. Дегенмен, оның билік кезінде Баварияға арналған құжаттар дайындау қарқыны тұрақты түрде төмендеген. Бұрынғы негізгі герцогтық ретінде Рейн-Майн аймағында Франкфурт, Майнц және Вормс қалалары орналасқан, және көптеген император сарайлары мен қазыналары болған. Шығыс франк мемлекетінің географиялық орталығында орналасқандықтан, оған қара жолмен оңай жетіп болуға болады. Осының нәтижесінде, аталған аймақта көптеген Шығыс франк синодтары мен императорлық мәжілістер өткізілген.
As there exist only 172 royal documents from 50 years of reign, it is impossible to create a detailed picture of Louis' whereabouts in the East Frankish kingdom. By comparison, Louis the Pious had 18 certificates created per year, and his half brother Charles the Bald had 12 produced annually. This pattern of not producing many documents lasts for several months at certain times. For example, it is completely uncertain where the East Frankish king stayed between June 849 and July 850. At least 52 documents are addressed to Bavarian beneficiaries. However, the intensity of the documentary production for Bavarian recipients steadily decreased during his reign. As former stem duchy, the Rhine Main area contained Frankfurt, Mainz and Worms, and had plenty of Imperial Palaces and treasuries. Since it was located in the geographic centre of the East Frankish kingdom, it was easily accessible by road. As a result, it was the region in which most East Frankish synods and imperial assemblies were hosted.
"Неміс" деген лақап аты
Луи 18-ғасырда ғана "неміс" деген атпен танылды. Заманагөй Батыс франк деректемелері Людовикті рекс Германия ("Германия патшасы") немесе рекс Германорум ("герман тайпаларының патшасы") деп атаған. Дегенмен, бұл жағдайда Германия немесе герман тайпалары "Германия" немесе "немістер" дегенді білдірмейді, ескі латын тіліндегідей, бұрынғы Рим империясының шегінен тыс, Рейн өзенінің оң жағындағы аймақ пен оның халқын білдіреді. Замандастары Луиге пиус (ізгі) немесе пииссимус (өте ізгі) сипаттамаларын берген. Сол кездегі монеталар оны HLUDOVICUS PIUS REX деп көрсеткен.
Louis was only nicknamed "the German" in the 18th century. Contemporary West Frankish sources called Louis rex Germaniae ("King of Germania") or rex Germanorum ("King of the Teutons"). However, in this context, Germania or Germani does not mean "Germany" or "the Germans", but, as in ancient Latin, the area on the right bank of the Rhine outside the former Roman Empire and its inhabitants. Contemporaries gave Louis the epithet pius (pious) or piissimus (very pious). The contemporary coinage called him HLUDOVICUS PIUS REX.