Кіріспе

8-9 ғасырлардағы франк ақыны, дипломат және қасиетті кісі,
"Фонтеной шайқасы туралы өлеңдер" авторы.

Ангильберт, Понтье графы (– 18 ақпан 814 жыл) – Алькуиннің білімінде тәрбиеленген және Карл Ұлыға хатшы, дипломат және күйеу баласы ретінде қызмет еткен ақын. Ол конгрегацияға дейінгі қасиетті кісі ретінде құрметтеледі және оның қайтыс болған күні, 18 ақпан, әлі де еске алынады.

Өмір

Ангильберт Карл I-нің сарайында, Аква Граннидегі (Аахен) сарай мектебінде тәрбиеленген сияқты. Ол онда ұлы ағылшын ғалымы Алкуиннің шәкірті, сосын досы болып білім алды. Карл I жас ұлы Пепинды Ломбардтардың патшасы ретінде Италияға жібергенде, Ангильберт серіктес соттың жоғары әкімшісі, primicerius palatii ретінде онымен бірге барды. Пепиннің досы және кеңесшісі ретінде ол біраз уақыт Италияны басқаруға көмектесті. Ангильберт Франкфурттағы Франк синодынан Папа Адриан I-ге иконоборство туралы құжатты жеткізді, содан кейін 792, 794 және 796 жылдары Папаға үш маңызды елшілікке жіберілді. Бір кезде ол теңіз жағалауындағы провинциялардың офицері болды. Ол 800 жылы Карл I-мен Римге барды және 811 жылы оның өсиетіне куә болды. Ангильберттің Карл I-нің қызы Бертамен қарым-қатынасына қатысты түрлі әңгімелер бар. Бірі олар үйленген, екіншісі – үйленбеген дейді. Дегенмен, олардың кем дегенде бір қызы мен екі ұлы болды, олардың бірі Нитард 9 ғасырдың ортасында белгілі бір тұлғаға айналды, ал қызы Берта Понтье графы Хельгауд II-ге үйленді. Орта ғасырларда некеге бақылау және заңдылық мәні қызу дау-жанжалға себеп болды. Берта мен Ангильберт – діни рәсіммен некеге тұру идеясына қарсылық білдірудің шіркеу қызметтерін атқарумен қалай үйлесетініне мысал. Екінші жағынан, кейбір тарихшылар Карл I қыздарының болашақ күйеулерінен туындауы мүмкін саяси бәсекелестіктерге алаңдағандықтан, олардың ресми некелеріне қарсы болды деп болжайды; Карл I-нің қыздарының ешқайсысы саяси ұсыныстарға қарамастан үйленбеді. 790 жылы Ангильберт Пикардиядағы қазіргі Сент-Рикьердегі «Сент-Рихарий монастырына» (Sancti Richarii monasterium) зейнетке шығып, Centulum аббаттығына келді. 794 жылы аббат сайланған ол монастырды қайта жаңартып, 200 томдық кітапханамен жабдықтады. Меровингтер, Каролингтер немесе кейінгі патшалар монастырлардың аббаттарына шенеуніктерді тағайындауы жиі кездесетін жағдай; шенеуніктер монастырь кірісін көбінесе жеке пайдалануға бағыттайтын, ал монахтарға негізгі қажеттіліктерге жұмсау үшін ең аз қаражат қалдыратын. Ангильберт, керісінше, Сент-Рикьерді қайта құруға көп күш жұмсады; ол оны аяқтаған кезде Карл I 800 жылы Пасханы сол жерде тойлады. Каролинг саясатына сәйкес, Ангильберт Сент-Рикьерде жергілікті балаларды оқыту үшін мектеп ашты.

Поэзия

Ангильберттің латын поэмалары императорлық отбасымен ең жақын қарым-қатынаста болған әлемдік адамның мәдениеті мен талғамдарын көрсетеді. Карл Ұлы және оның сарайындағы басқа да адамдар махаббатпен және әзілмен аталатын. Карл Ұлы "Дәуіт" деп аталды, бұл Киелі кітаптағы Дәуіт патшаға сілтеме. Ангильберттің лақабы "Гомер" болды, өйткені ол поэзия жазды және, мүмкін, бір эпикалық поэманың авторы еді, оның сақталған фрагменті сарайдағы өмірді және Карл Ұлы мен III Лео арасындағы кездесуді суреттейді. Бұл Вергилий, Овидий, Лукан және Венанций Фортунаттың шығармаларынан құралған мозаика, Эйнхардтың Суетонийді пайдалану әдісімен жазылған. Ықшам өлеңдердің ішінде, 796 жылы аварларға қарсы жорықтан оралған Пиппинге жолданған сәлемдесуден басқа, "Дәуіт" (яғни Карл Ұлы) атты адамға жазылған хат, император сарайының жанындағы, жағымды бақтармен қоршалған үйде балаларымен бірге өмір сүретін ақынның әдемі бейнесін көрсетеді. Дегенмен, Берта туралы айтылған сөз сырттай және құрметпен, оның аты тек сәлемдеме жолдаған ханшайымдардың тізімінде ғана кездеседі. "De conversione Saxonum" поэмасы Ангильбертке жатқызылған. Ангильберттің өлеңдері Эрнст Дюмлер Monumenta Germaniae Historica басылымында жарияланды. Осы басылымға қатысты сын-пікірлерді Людвиг Траубе Макс Ройдигердің Schriften für germanische Philologie (1888) еңбегінде қарастырған.