Кіріспе

Австралиядағы ең үлкен өзен алабы – Мюррей-Дарлинг алабы, Австралияның оңтүстік-шығысындағы ішкі аймақтағы кең географиялық аймақ. Ол Австралияның ең ұзын өзені Мюррей өзенінің және Мюррейдің оң саласы, Австралияның үшінші ең ұзын өзені Дарлинг өзенінің су жиналатын алабын қамтиды. Австралияның ең ұзын жеті өзенінің алтауын қамтитын және Австралия құрлығының шамамен жетіден бірін құрайтын алап, Ұлы Бөлу жотасының батысында орналасқан. Ол оңтүстік-батысқа қарай Ұлы Австралия шығанағына құйылып, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Виктория штаттарының көп бөлігін, Австралия астанасының аумағын, сондай-ақ Квинсленд (төменгі үштен бірін) және Оңтүстік Австралия (оңтүстік-шығыс бұрышын) қамтиды. Алаптың ұзындығы шамамен, ал Мюррей өзенінің ұзындығы шамамен. Алаптың көп бөлігі жазық, тегіс және құрлықтың ішкі жағында орналасқан, тікелей жауын-шашын аз түседі. Ондағы көптеген өзендер ұзын және ақырын ағады, ал су көлемі тек Австралия стандарттары бойынша үлкен болып табылады. Мюррей-Дарлинг алабындағы қарлы таулар жобасы Мюррей-Дарлинг алабына су ағынының тұрақтылығын қамтамасыз етеді, жылына шамамен 2100 гигалитр (7,4 × 1010 текше фут) суды Австралияның суармалы егіс саласында пайдалану үшін алапқа жеткізеді. Бұл саланың жылдық құны шамамен 3 миллиард австралиялық долларды құрайды, бұл елдің ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы құнының 40% астамын білдіреді.

Бастапқы тұрғындары

Бұл аймақта бұрын көптеген аборигендер мекен еткен. Олардың дәстүрлі өмір салты мен мәдениеті еуропалықтардың келуімен біртіндеп өзгеріп, ал кейбіреулері қоныс аударушылар тарапынан тікелей өлтірілді. Мараура тайпасы (аумағы Ренмарк жоғарысындағы Руфус өзені маңында) және Куронгке жақын Танганекальд тайпасы сияқты, кейбір тайпалар қарсылық көрсеткенімен, олардың барлығы соңында өлтіріліп, жер аударылып немесе аурулардың құрбаны болды.

Кірісілген түрлер

Балық көлдерін толтыру үшін төрт түрлі шаян қолданылды. Содан бері олар өзен жүйелеріне еніп, жылдам тарады. Адамдардың, мүмкін балықшылардың, кішкентай шаянды заңсыз тірі жем ретінде пайдалануы олардың таралуын одан әрі арттырды. Бұл балықтар өте жылдам қозғалады, тез көбейеді және өте жақын суларда, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы еріген оттегінің төмен деңгейінде де тіршілік ете алады. Шаян мәселе тудырады, себебі олар тамақтану үшін өзен төселінен ұсақ тасты сорып алып, барлық жеуге жарамды заттарды жойып, қалғанын суға қайтарады. Бұл барлық шөгіндіні көтеріп, судың сапасын нашарлатады. Ұрпақсыз шаянды өсіру жобасы өзен жүйесінен шаяндарды жоюға үміт береді. Дарлинг бассейнінің жоғарғы ағысына қамыс бақалары еніп, жүйеде төмен орналасқан жекелеген бақалардың табылғаны туралы бірнеше хабарламалар бар. Қамыс бақалары жергілікті қосмекенділермен бәсекелеседі және жергілікті хищниктерге улы. Phyla canescens Мюррей-Дарлинг бассейніндегі ауыр сазды топырақты сулы жерлерге және тасқын алаптарына еніп, жергілікті өсімдіктерге зиян келтіреді; бұл өсімдік уақыт-уақыт суға батқан ортада жақсы өседі, бірақ суға толығымен батқан жерлерде Paspalum distichum шөбімен және Eleocharis plana құрақтарымен бәсекелесе алмайды.

Өмірбаян

Бассейн бес штат пен территория үкіметтеріне әсер етеді, олар Конституцияға сәйкес су ресурстарын басқаруға жауапты. Мюррей өзені комиссиясы 1917 жылы құрылды. Бұл 1982 жылы су сапасы комиссияның жауапкершілігінің бір бөлігіне айналған шағын реформаларға әкелді. Жоспар 2000 жылдардағы Австралиядағы құрғақшылыққа жауап ретінде және Мюррей-Дарлинг алабының ұзақ мерзімді экологиялық денсаулығын қамтамасыз ету үшін жасалды. Бұл судың бөлінуін және ағаштардың өсуіне байланысты экологиялық ағындарды қысқартуды қамтыды. Бассейн жоспары Бассейннің су ресурстарынан алынатын судың экологиялық тұрақты лимиттерін белгілеу, Бассейн бойынша экологиялық, су сапасы және тұздылық мақсаттарын белгілеу, Бассейнде тиімді су саудасы жүйелерін дамыту, штаттық су ресурстарын жоспарлауға қойылатын талаптарды белгілеу және Бассейннің барлық пайдаланушылары үшін су қауіпсіздігін жақсарту мақсатында әзірленді. Сондай-ақ, жоспар экологиялық нәтижелерге қол жеткізу үшін әлеуметтік және экономикалық әсерлерді азайтуды көздейді. Мюррей-Дарлинг бассейнінің жоспарына арналған нұсқаулық жарияланғаннан кейін, МДБА жоспарды консультациялық мәжілістерде ұсынған ауылдық қалаларда наразылықтар мен алаңдаушылықтар көтерілді. Гриффиттегі МДБА мәжілісіне 5000-нан астам адам қатысты, онда Гриффит қаласының мэрі Майк Невилл бұл жоспар Муррамбиджи аңғарының қауымдастықтарын «құртады» деді. Виктория фермерлер федерациясы және Австралия шарап өсірушілер тобы сияқты басқа да ұйымдар да осы пікірді қолдайды. Керісінше, Мюррей-Дарлинг бассейні жоспарына Австралия табиғатты қорғау қоры және Экология Викториясы сияқты түрлі топтар қолдау көрсетті. Ұлттық үкімет заңгерлерінің жаңа заңдық кеңесі жоспарға өзгерістер енгізуде. Үкіметтің түсіндіруінше, жоспар суаруды қысқартудың экологиялық, әлеуметтік және экономикалық әсерлеріне тең мән беруі керек. Өзеннің төменгі ағысында орналасқан Оңтүстік Австралияның экологтары мен суарушылары биліктің бастапқы көрсеткіштерін сақтауын қалайды. 2010 жылдың қазан айында жоспардың экономикалық әсерін зерттеу үшін парламенттік сауалдама жарияланды. 2010 жылдың қазан айының соңында Су министрі Тони Берк Мюррей-Дарлинг бассейні жоспарына Жоғары сотқа шағымдану мүмкіндігін жоққа шығарды, өйткені үкімет жариялаған жаңа заңдық кеңестер бойынша шатасушылықтар сақталды. МДБА әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктерден гөрі экологиялық мәселелерге басымдық бергені туралы қоғамдық алаңдаушылықтарға жауап ретінде Берк Су туралы заңның талаптарына қатысты жаңа кеңес шығарды. Берк заңның үш саланың қажеттіліктерін «жайғастыруға» мүмкіндік беретінін мәлімдеді, бірақ конституциялық заңгер Джордж Уильямс заңның түсіндірілуіне күмән келтіріп, оған заңдық шағымдану мүмкін екенін айтты. 2010 жылдың қарашасында МДБА өзен жүйесіне арналған соңғы жоспарды 2012 жылдың басына дейін кейінге қалдыруға мәжбүр болуы мүмкін екенін хабарлады. Ол кездегі МДБА төрағасы Майк Тейлор ұсынылып отырған қысқартулар аймақтық қауымдастықтарға қалай әсер ететінін қарастыру үшін қосымша жұмыс жүргізіліп жатқанын мәлімдеді. Ол: «Біз әлеуметтік және экономикалық әсерлердің – кез келген сценарийде өте маңызды әсерлердің – толыққанды қарастырылуын қамтамасыз етуіміз керек» деді. Тейлор жоспардың жобасының іске асырылуына және Органды үнемі сынға алуға байланысты, Гиллард үкіметімен келіспегендіктен, экологиялық нәтиже басым қағида болуы керек деп сенгендіктен отставкаға кетті. Оның орнына бұрынғы Жаңа Оңтүстік Уэльс жоспарлау министрі Крейг Ноулз тағайындалды. 2012 жылдың мамыр айының соңында түзетілген жоспар штаттық су министрлеріне жіберілді. Ол суға құқықтарды қысқарту туралы ұсынысты өзгертпеді. Ұлттық және штаттық үкіметтер арасында көптеген келіссөздер жүргізілгеннен және мүдделі тараптар мен қауымдастықтан көптеген ұсыныстар түскеннен кейін, Бассейн жоспары 2012 жылдың қарашасында заңға айналды және енді іске асырылуы мүмкін.