Кіріспе

Италияның Frazione Тиндари (ˈtindari; ), ежелгі Тиндарис (Τυνδαρίς, Страбон) немесе Тиндарион (Τυνδάριον, Птолемей) – Патти коммунасындағы шағын қала, frazione (қаланың бөлігі немесе муниципалды құрамдас бөлік) және латын католик титулярлық діни орталығы. Ежелгі Тиндаристің монументалды қираған орындары келушілер үшін басты тартымдылықтардың бірі болып табылады, қазба жұмыстары қаланың жаңа бөліктерін ашуды жалғастыруда. Тиндариде танымал қасиетті орын бар, сонымен қатар Сальваторе Квазимодоның "Венто а Тиндари" поэмасымен де әйгілі.

Тарих

Көне Тиндарис стратегиялық тұрғыдан Тиррен теңізінің кең шығанағына қарайтын биік төбеде орналасқан, шығысында Милаццо шығанағы, батысында Калава шығанағымен шектелген. Ол салыстырмалы түрде тар тілме арқылы төменгі жазықпен байланысқан. Осылайша ол Этна тауының шыңына және солтүстікке қарай Липари аралдарына көрініс бөлген. Бұл Сицилиядағы таза грек тегін айта алатын қалалардың соңғыларының бірі болды, оны б.з.д. 396 немесе 395 жылы Үлкен Грекияда Ескі Дионисий құрған. Орны соншалықты стратегиялық болғандықтан, одан бұрын адамдар қоныстанбағаны таң қалдырады. Алғашқы қоныстанушылар Пелопоннес соғысы аяқталғаннан кейін спартандықтар тарапынан Наупакт, Закинф және Пелопоннес аралдарынан қуылған Мессендік жер аударылғандардың қалдықтары болды. Дионисий оларды алғаш рет Мессанада қоныстандырған, бірақ спартандықтар оған ренжігендіктен, оларды бұрын Абакенум аумағына кірген Тиндарис жеріне көшірді. Колонистер өздерінің жаңа қаласына Тындарис деген ат берді, оның себебі олардың жергілікті құдайлары – «Тиндаридтер» немесе Диоскурлер. Содан кейін басқа аймақтардан келген жаңа азаматтарды қабылдап, халық санын 5000 азаматқа жеткізді. Осылайша жаңа қала бірден маңызды орынға ие болды. Бұл қала б.з.д. 344 жылы тарихта алғаш рет еске алынды, ол Сицилияға қоныс аударғаннан кейін Тимолеонды қолдаған алғашқы қалалардың бірі болды. Кейінірек ол Иеронның ісіне қолдау көрсеткені және б.з.д. 269 жылы мамертинге қарсы соғыста оны қолдағаны туралы мәлімделді. Сол кезде ол сол жақтағы Тиндариске, оң жақтағы Тауромениумға (қазіргі Таормина) сүйенді. Шындығында, Тиндаристің стратегиялық орны оны Тиррен теңізіндегі маңызды бекетке айналдырды, өйткені Тауромениум Сицилия теңізінде орналасқан. Сондықтан оны кейінгі соғыстар туралы есептерде жиі кездестіруге болады. Бірінші Пуникалық соғыста ол бастапқыда Карфагенге тәуелді болды. Рим әскерлерінің ілгерілеуінен қорқып, азаматтар бір кезде Римге бет бұруға дайын болған, бірақ Карфагендіктер оларды тоқтатты және барлық басшы азаматтарды кепілге алды. Б.з.д. 257 жылы Тиндарис қаласы мен Липарей аралдары арасында Тиндарис шайқасы болды, онда Гай Атилий Регул басқарған римдік флот карфагендік флоттан үстемдік тапты, бірақ шешуші нәтижеге қол жеткізбеді. Римдік флот Тиндарис шығанағына тоқтаған деп хабарланды, бірақ қала әлі римдіктердің қолына тимеген. Б.з.д. 254 жылы Панормустың (қазіргі Палермо) құлағаннан кейін ғана Тиндарис карфагендік гарнизонын қуды және римдік одаққа қосылды. Рим үкімдігі кезінде Тиндарис туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол гүлденген және маңызды қала болған көрінеді. Цицерон оны «nobilissima civitas» деп атады және тұрғындарының римдіктерге деген адалдығын көптеген жағдайларда көрсеткенін білеміз. Олар Сципион Африканның жас әскерін жабдықтады, ол оларға карфагендіктер ұрлап кеткен Меркурийдің мүсінін қайтарды, ол қалада ұзақ уақыт бойы құрметпен сақталды, ашкөз Верр оны ұрлағанға дейін. Тиндарис сондай-ақ Рим сенаты таңдаған он жеті қаланың бірі болды, бұл құрметті белгі ретінде Эрикстегі Венера ғибадатханасына сыйлықтар беруге тағайындалды. Басқа жағынан, оның ерекше артықшылықтары болған жоқ және өзінің магистраттары, жергілікті сенаты және т.б. бар қарапайым муниципалдық қала ретінде болды, бірақ Цицерон заманында бұл аралдағы ең маңызды орындардың бірі болды. Алайда, ол Веррдің қатаң салықтарынан қатты зардап шекті, ал тұрғындары оған кек қайтару үшін, ол аралдан кеткеннен кейін оның мүсінін жұртшылық алдында қиратты. Тиндарис Секст Помпей мен Октавиан арасындағы Сицилия көтерілісіне де үлкен үлес қосты. Бұл Помпейдің Сицилия боғазын қорғауға дайындалған кезде басып алынған және нығайтылған нүктелердің бірі болды, бірақ Миладағы теңіз жеңісінен кейін Агриппа оны басып алды және Помпейге қарсы шабуылдық соғыс жүргізген басты бекеттерінің бірі болды. Содан кейін тарихта Тиндарис туралы ештеңе естілмейді, бірақ оның Рим империясының кезеңі бойына өмір сүргеніне күмән жоқ. Страбон оны Сицилияның солтүстік жағалауындағы қала атауын сақтаған орындардың бірі деп айтады, ал Плиний оған Colonia атағын берді. Ол Август тұсында колония болғанға ұқсайды, өйткені біз оны Colonia Augusta Tyndaritanorum деген жазумен кездестіреміз. Плиний қалаға үлкен апат келгенін айтады, оның жартысы жер сілкінісінен төбесі құлап теңізге сіңіп кеткен, бірақ осы оқиғаның күні белгісіз. Саяхат жолдары Тиндаристің төртінші ғасырда да маңызды орын екенін көрсетеді.

Дін тарихы

498 жылы Тиндари епархиясы (итальян тілінде) / Тиндарис (латын тілінде) / Тиндаритан (латын тіліндегі сөйлемше) деп құрылған. VII ғасырдың басында Сицилияда митрополиттік орын болмағандықтан, саяси тұрғыдан Византия империясының бір бөлігі болғанымен, оның барлық епископтықтары Рим папасының («Батыс») Рим патриархатының (азаматтығы жоқ) Римге бағынышты епархиялары ретінде қарауында болды. Иконоборлықтар кезеңінде Византия императоры III Лео Исаврий бүкіл Сицилияны өз астанасы Константинополь патриархатына (шамамен 732 жылы) қаратуға бұйырды; 8 немесе 9 ғасырда жаңадан құрылған Сиракуза митрополиттік архиепископтығына барлық сицилиялық епископтықтар бағынышты болды, оның ішінде 649 жылдан бері епископтары тіркелмеген Тиндари де бар. Император VI Лео (10 ғасырдың басында) тұсындағы Епископтық тізімінде (Notitia Episcopatuum) Тиндари әлі де Сиракузаның бағыныштыларының қатарында көрсетілсе де, бұл, әдетте, тек канондық теория болған шығар, себебі 836 жылы Тиндари арабтар тарапынан ислам мемлекетіне бағындырылды және епархия жайлы ешқандай хабар болған жоқ. 880 жылы тікелей мұрагерсіз ресми түрде таратылды, бірақ 1082 жылы Троина епархиясын құру үшін (кейбір) аумағы жоғалтылды (Мессина епархиясын құру үшін 1098 жылы таратылды). 11 ғасырда Сицилияны нормандар қайта басып алып, христиан дініне қайтару кезінде епископтық қайта құрылмады, оның орнына аумағы жаңа Патти епархиясына берілді.

Аңыз

Жергілікті аңыз бойынша, Мадоннаны көруге келген бір саяхатшы Мадонна қара түсті болғандықтан оған дұға етуден бас тартты. Сол кезде ол кездейсоқ баласын теңізге түсіріп алды, ал Мадонна баланы құтқару үшін жерді көтеріп шығарды. Маринелло құмдары Мадоннаның бейнесін қалыптастырған.

Мәдени сілтемелер

Инспектор Монтальбаноның бір бөлімі "Тиндариге саяхат" деп аталды. Ол төрт басты кейіпкердің шығанаққа қарайтын көрінісімен аяқталады. Кейіннен әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алған Сальваторе Квасимодо 1930 жылы "Венто а Тиндари" ("Тиндаридегі жел") атты өлеңін жариялады.

Қолжетімділік

Егер сіз Фальконеден автокөлікпен келсеңіз, Мессина-Палермо тас жолынан Палермо бағытына қарай SS 113 тас жолымен жүріңіз. Алайда Тиндари және оның шіркеуіне Trenitalia компаниясының пойыздарымен де жетуге болады, оның ішінде Мессина қаласынан Палермо-Мессина темір жолында орналасқан Оливери темір жол стансасы арқылы да қызмет көрсетіледі. Стансаның сыртында қолданба арқылы Uber сервисі қолжетімді. Тиндариге Azienda Siciliana Trasporti автобустары да қатынайды.