Кіріспе
АҚШ-тың суасты қайығы
{|
су астында
1940-1941 жылдар
Нью-Лондон қаласында жабдықталып дайын болғаннан кейін, «Тамбор» 1940 жылғы 6 тамызда тестілеу сапарына шықты, ол оны Нью-Йорк, Вашингтон (Колумбия округі), Солтүстік Каролина штатындағы Морехед-Сити және Техас штатындағы Хьюстон қалаларына жеткізді. Панамадағы Колоннан қосымша оқудан өткен соң, суасты кемесі Коннектикут штатындағы Нью-Лондонға қайтып келді, қабылдау сынақтарын өткізіп, содан кейін Мэн штатындағы Киттеридегі Портсмут теңіз кеме жасаушылығында тестілеу сапарынан кейінгі жөндеуден өтті. АҚШ Теңіз күштерінде алғаш рет пайда болған тереңдік бомбаларының тиімділігін тікелей сынақтан өткізгеннен кейін, «Тамбор» 1941 жылдың мамырында Тынық мұхиты флотының Суасты кемелері күштеріне және контр-адмирал Томас Уизерстің (COMSUBPAC) басқаруына бағынды. «Тамбор» 1941 жылдың қараша айының соңында бейбіт уақыттағы әдеттегі патрульдеуге кірісті.
1941 жылдың желтоқсаны 1942 жылдың наурызы
Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауымен жапондықтармен соғыс басталғанда, Тамбор Уэйк аралынан өтіп бара жатқан еді. Бір дизельді қозғалтқышы істен шығып, Перл-Харборға қайта оралуға мәжбүр болды. Содан кейін Калифорниядағы Маре аралындағы әскери-теңіз базасына жіберілді, онда зақымданулар жөнделді және 1942 жылдың наурыз айында Перл-Харборға қайта келді.
Бірінші соғыс патрулі
"Тамбор" өзінің алғашқы соғыс патрулін 1942 жылғы 15 наурызда Перл-Харбордан Уэйк аралы, Трук, Жаңа Ирландия, Жаңа Британия және Рабаул аймақтарын барлау үшін бастады. Барлығы 9 шабуыл жасады. 16 сәуірде ол "Китами Мару" танкеріне екі торпеда атты. Біреуі тиді, ол батқан деп есептелді; бірақ соғыстан кейін жапондық деректерді тексеру арқылы бұл расталмады. "Тамбор" 12 мамырда Перл-Харборға оралды, онда капитан торпедаларды сынады. 5 маусымда сағат 02:15-те "Тамбор" радио арқылы Мидуэй аралының солтүстігінде "төрт үлкен кеме" көргенін хабарлады. Содан кейін Ямамото крейсерлерге Мидуэйге қарай бастапқы бағыттарынан бұрылуға бұйрық берді. "Тамбор" оларды 02:38-де қайтадан көрді. Су асты кемесі жапондық кемелердің алдында болды, олар бағыттарын тағы да солтүстік-батысқа қарай өзгертті. 02:58-де Мерфи батысқа бұрылды, оларды ай мен оның арасына қоюға үміттенеді, осылайша олардың силуеттері оларды анықтауды жеңілдетер еді. Қараңғыда крейсерлерді жоғалтып, қайтадан көргенде, Мерфи ақылға қонымды болжам жасап, солға бұрылып, кемелерді қайтадан көрді. 04:00-де таң атқанда және көріну жақсарғанда кемелердің жалпы пішіні анық болды, бірақ олардың кімге тиесілі екенін анықтау үшін жеткілікті мәліметтерді көру мүмкін болмады. 04:12-де Мерфи сигналшыға идентификациялық сигналды жіберу үшін сигнал шамдарын пайдалануды бұйырды. Жауап түсініксіз болғандықтан, су асты кемесі дереу суға батты. Шабуыл болмағандықтан, су асты кеме перископтық тереңдікке көтерілді, онда жапондық "Могами" крейсерінің мұрты зақымдалғанын анық көруге болды. "Тамбор" крейсерлердің қатарынан өтіп, оларды жақсырақ көруге тырысқанда, алдыңғы кеме су асты кемені байқап, бағытын өзгертуге бұйрық берді. "Могами" кешігіп бұрылып, алдында жүзіп бара жатқан "Микума" жапондық крейсерімен соқтығысты, оның мұрты 12 метрге қысылып, кеменің қалған бөлігіне перпендикуляр орналасты. Келесі күні "Тамбордың" баяндамасына және мұнай дабылына сүйене отырып, бомбалаушылар екі зақымданған крейсерді және олардың эскорттарын тауып, соғыстың сол кезге дейінгі ең үлкен жапондық авиатасымалдамайтын крейсері "Микуманы" батыра алды. Бұл "Тамбордың" шайқастағы ең үлкен (және жалғыз) үлесі болды. Капитан су асты кемесіне крейсерлерді қууға бұйрық берді. Жер бетінде қуу өте қауіпті болғандықтан, крейсерлер өз қаруларымен "Тамборды" оңай жоя алатын еді, сондықтан су асты кемесі суға батуға мәжбүр болды. Су астындағы ең жоғары жылдамдық 9 түйінге жететін, ал крейсерлердің жылдамдығы 17 түйінге жететін болғандықтан, олар тез арада көзден жоғалды. "Тамбор" шайқаста бұдан былай қатыспады. 7 маусымда радарлық сигналға жауап ретінде "Тамбор" суға батты. Жарылған бомба екі перископын зақымдап, төрт аккумуляторлық желдеткіш моторының да жарылуына себеп болды. Бомба, мүмкін, американдық B-17 бомбалаушысынан түскен болуы мүмкін; осыған ұқсас оқиға бір күн бұрын болған, басқа B-17 USS Grayling су асты кемесіне бомба тастаған, оны жапондық крейсер деп қате қабылдаған. "Тамбор" 16 маусымда жөндеу жұмыстары үшін Перл-Харборға оралды. Басқа бірнеше су асты кемесінің командирлерімен бірге лейтенант-коммандер Мерфи жаудың қарсылығына байланысты тиімсіздік танытқандықтан, "Тамбордың" жаумен жақындасып, шабуыл жасауға немесе кем дегенде жапондық крейсерлік күшін анықтап, дұрыс бағыттауға мүмкіндік бермегені үшін қызметтен алынды (жапондық және американдық су асты кемелері үшін бұл қалыпты міндет және "Тамбордың" онда болу мақсаты да осы еді). Лейтенант-коммандер Мерфидің белсенділігінің жетіспеуі Спруэнстің шайқас туралы ақпарат алуына кедергі келтірді және жапондық "Судзуя", "Кумано" және "Могами" крейсерлерінің әуе шабуылынан құтылуына ықпал етті. Мерфи жағалауға жіберілді, ал "Тамбор" командасын лейтенант-коммандер Стивен Х. Армбрастер басқарды.
At 02:15 on 5 June, Tambor radioed sighting "four large ships" north of Midway, at a range of
Shortly after this sighting, Yamamoto ordered the cruisers to turn north, away from their original course for Midway. Tambor soon sighted them again, at 0238. The sub was now in front of the Japanese ships, which changed heading again, to the northwest. At 0258, Murphy turned due west, hoping to put them between him and the moon so their silhouettes would make them easier to identify. After losing and regaining sight of the cruisers in the dark, Murphy made an educated guess, turning left again, and re sighted the ships. At 0400, with the approach of dawn and improving visibility, the general shape of the ships became clear, but it was still not possible to see enough detail to determine exactly whose ships they were. At 0412, Murphy ordered the signalman to use the signal light to send an ID signal. When the response was unintelligible, the sub crash dived. When there was no attack, the sub was brought to periscope depth, where damage to the cruiser Japanese cruiser Mogamis bow was easily visible. When Tambor had sailed across in front of the line of cruisers in an effort to see them more clearly, the lead ship had sighted the sub and ordered a change of course. Mogami had turned a bit late and had collided with Japanese cruiser Mikuma, sailing just in front of her, and 40 feet of her bow was compressed and pushed nearly perpendicular to the rest of the ship. The next day, based on Tambor's report, and following the oil slick, dive bombers found the two damaged cruisers and their destroyer escorts and were able to sink Mikuma—the largest Japanese non carrier sunk to that point in the war. This proved to be Tambor's best (and among her only) contribution to the battle. The captain ordered the sub to pursue the cruisers. Since surface pursuit would have been suicide, as the cruisers could have easily destroyed Tambor with their guns, the sub was forced to submerge. Since best speed while submerged was only nine knots, and the cruisers were estimated as making seventeen knots, they were soon lost. Tambor played no further role in the battle. On 7 June, responding to a radar contact, Tambor dived. An exploding bomb damaged both her periscopes and cracked all four battery blower motors. The bomb probably came from an American B 17; a similar incident had happened the day before, when another B 17 had bombed the submarine USS Grayling, mistaking it for a Japanese cruiser. Tambor returned to Pearl Harbor on 16 June for repairs. Along with several other sub skippers, Lt. Cdr. Murphy was promptly relieved of command, for timidity in the face of the enemy in light of Tambor's failure to close with and attack the enemy, or at least identify and properly shadow the Japanese cruiser force so aircraft could be vectored to the location (a regular task for both Japanese and American submarines and the primary purpose for which Tambor was there at all). Lt. Cdr. Murphy's lack of aggressiveness had hampered Spruance's intelligence of the battle and had played an important role in allowing Japanese cruiser Suzuya, Japanese cruiser Kumano and Japanese cruiser Mogami to escape almost certain destruction from air attack. Murphy was sent to a shore post, being replaced in command of Tambor by Lt. Cdr. Steven H. Armbruster.
Үшінші соғыс патрулі
Келесі патрульді 1942 жылдың 24 шілдесінде Перл-Харбордан бастады, 19 қыркүйекте Фримантл қаласында аяқталды. "Тамбор" Маршалл аралдарында жау кемелерін іздеді. 7 тамызда Вотье атоллінің жанында бір торпедамен қайта жаңартылған "Шофака" кемесін баттырып, оны екіге бөліп жіберді. "Тамбор" 19 тамызға дейін Маршалл аралдарында болды, содан кейін Трукқа оңтүстік бағыттағы өткелдерді қарауылдауға бұйрық алды. Ол сол жерге орналасқанға дейін уақыты болғандықтан, Каролина аралдарында шарлады. 21 тамызда Понапе маңында су асты кемесі жүк кемесі мен оның сүйемелдеуші кемелеріне үш торпеда атып жіберді. Бірінші торпеда кеменің орта тұсына, ал қалған екеуі артқы бөлігіне тиіп, кортын қиратты. "Шинсей Мару" № 6 тез батып кетті. 1 қыркүйекте Трук маңында танкерге төрт торпеда атып, бір торпедамен зақымдады. Оған 12 000 тонналық екі кеме есептелді, бірақ соғыстан кейін бұл көрсеткіш 5800 тоннаға дейін төмендетілді.
Төртінші әскери қарауыл
1942 жылы 12 қазанда «Тамбор» Хайнань бұғазына қарай бағытталды және (ішінара торпеда тапшылығына байланысты) миналар орнатты. 3 қарашада ол жүк кемесіне үш торпеда атып, бірақ барлығы өтпеді. Суасты кемесі анықталмай, 30 минуттан кейін тағы екі торпеда атты. Біреуі кеменің орта тұсына тиді, және «Чикуго Мару» кемесі корпусымен суға батты. 6 қарашада ол француз туымен жүзіп келе жатқан жүк-жолаушылар кемесіне екі торпеда атып, бірақ екеуі де сәтті болмады. 10 қарашада ол қарусыз сампанға жақындап, экипажын алып, оқпен батырды. 10 000 тонналық бір кемеге есептелді (соғыстан кейін 2 500 тоннаға дейін төмендетілді), «Тамбор» 21 қарашада Фримантелге жөндеуге оралды, оның палубалық қаруы бес дюймдік (127 мм)/25 калибрлі зеңбірекке алмастырылды.
Бесінші әскери қарауыл
1942 жылдың 18 желтоқсанынан 1943 жылдың 28 қаңтарына дейін «Тамбор» Сунда бұғазында, Кракатау мен Тартуэй аралы арасында күзеттеді. Ол 1 қаңтарда шабуыл жасаған жаудың эсминецін ғана көріп, нысанаға алды. Су асты кемесі төрт торпеда атып, соқпады, ал одан кейін тасталған 18 тереңдік зарядтан қашу үшін тереңге түсті. 1942 жылдың 29 желтоқсанында «Тамбор» орнатқан минаның салдарынан «Фукен Мару» батты. Апо аралының оңтүстік-батысында. {Бұл «Буген Мару» еді, ол зақымдалған.} Жеті күннен кейін ол үш торпедадан біреуін жүк кемесіне тигізіп, оның батқанына сенді; Су асты кемесі 14 сәуірде Фримантелге қайта оралып, онда көпірдің алдына 20 миллиметрлік зеңбірек орнатылды.
Жетіінші соғыс патрулі
3 тамызда ол Палаван бұғазында бес жүк кемесі мен эсминецті көрді. Бір жүк кемесіне үш оқ атылды, екеуі тиді, ал үшіншісі өткізіп алды; жапондық деректерде суға батқандығы туралы мәлімет жоқ. 21 тамызда ол үш танкер мен бес жүк кемесінен құралған қарулы конвойді байқады. Ол екі жүк кемесіне бес торпеда атты, бірақ ешқайсысы тимеді. Екі торпеда танкерге бағытталды, бір жарылыс болды, бірақ көзге көрінетін зақым болған жоқ. Келесі күні ол қарама-қарсы бағытта келе жатқан тағы бір конвойды көрді. Су астынан шабуыл жасап, Тамбор үлкен жүк кемесіне бес торпеда атты. Үш торпеда кеменің ортасына дәл тиді, бірақ ешқайсысы жарылмады, ол кемелерді батырмады.
10-шы соғыс патрулі
Перл-Харборда қайта жөндеуден өткен соң, Тамбор 1944 жылғы 9 сәуірде Мариан аралдарына жол тартты. 18 сәуірде ол 250 тонналық азық-түлік және таза көкөністермен жүктелген траулерге шабуыл жасады. Су асты кемесінен шыққан топ жапон кемесінің экипажының жеті мүшесін өлтіріп, екінші офицерді тұтқынға алды. Америкалықтар кемедегі құжаттарды алып, оны өртеніп, батып келе жатқан күйде қалдырды. {Бұл "Шинку Мару No. 3" болып табылды.} Тамбордың оныншы патрулі 2 маусымда Мидуэйде аяқталды.
Он бірінші әскери патруль
Су асты кемесі (қазір Уильям Дж. Гермерсхаузеннің басқаруында) 1944 жылдың 16 шілдесінен 23 тамызына дейін Оңтүстік Хоккайдо және Курил аралдарының жағалау суларында келесі патрульдік миссиясын жүргізді. 28 шілдеде ол жүк кемесіне үш торпеда ұшырды және үш жарылыс естіді. Бірақ, тығыз тұман нәтижесін көруге мүмкіндік бермеді. {бұл "белгісіз себептермен" зардап шеккен деп хабарланған жапондық эскорт кемесі Кунашири болуы мүмкін}. 13 тамызда "Тамбор" жүк кемесіне су үстінен шабуыл жасады, содан кейін Toei Maru (2300 тонна) екі құтқару шалбанын түсіріп, 20 минут ішінде батып бара жатқанда суретке түсірді. Мидуэйге оралғаннан кейін "Тамбор" жөндеу үшін Перл-Харборға қайта бағытталды.
Он екінші әскери патруль
Тамбор 1944 жылғы 6 қазанда Мидуэйге оралды және келесі күні Токио шығанағына қарай жол тартты. 15 қазанда ол үш радарлық нысанаға төрт торпеда атты және бір жарылыс естіді. 26 тереңдік зарядынан қашу үшін тереңге түсуге мәжбүр болды. Зақымсыз шықты. Төрт күннен кейін ол төрт торпедамен эскорт кемесіне шабуыл жасады және төрт жарылыс естіді, бірақ суға батқаны расталмады. Су асты кемесі 8-10 қарашада Сайпанға оралды, содан кейін патрульді қайта бастады, енді ол "Бурттың сыпырғыштары" деген шабуыл тобының алты мүшесінің бірі болды (Томас Б. Клакрингтің құрметіне аталған, 101-ші су асты дивизиясының командирі). 15 қарашаның түні жарымына дейін Тамбор қарауылдық қайыққа үш торпеда атты, бірақ ешқайсысы тимеді. 45 минуттан кейін тағы үш торпеда өткізіп алды. 06:10-да су асты кемесінің командирі палубалық қаруларымен беткейде шайқасуға шешім қабылдады; эскорт кемесі жауап берді, нәтижесінде Тамбор экипажының бір мүшесі ауыр жарақат алды. Отыз минуттан кейін, нысана суға батқан кезде Тамбор экипажы судан екі тұтқынды құтқарып алды. 18 қарашада оларды және жараланған экипаж мүшесін Грейсонға жеткізді. {Суға батқан кеме – "Такаширо Мару" күзетші кемесі болды}.
Тарату
1959 жылы инспекция және сараптама комиссиясы Тамборды әрі қарай теңіз қызметіне жарамсыз деп таныды. 1959 жылдың 1 қыркүйегінде ол әскери кемелер тізілімінен шығарылып, кейін металл тескісіне сатылды.