Кіріспе

Саяси науқан – белгілі бір топтың шешім қабылдау процесіне әсер етуге бағытталған ұйымдастырылған күш-жігер. Демократиялық елдерде саяси науқандар көбінесе сайлау науқандарымен байланысты, олар арқылы өкілдер таңдалады немесе референдумдар шешіледі. Қазіргі заман саясатында ең көп назар аударатын саяси науқандар жалпы сайлауға және мемлекет басшысы немесе үкімет басшысы – әдетте президент немесе премьер-министр – лауазымдарына үміткерлерге шоғырланған.

Үгіт-насихат хабарламасы

Үгіт науқанының мәні – кандидаттың сайлаушылармен бөліскім келетін ой-пікірлері. Оның мақсаты – өз идеяларын қолдайтындарды саяси лауазымға түскенде қолдауға шақыру. Мәлімдеме әдетте саяси мәселелер бойынша бірнеше негізгі тұжырымдамадан тұрады. Бұл тұжырымдамалар науқанның басты идеяларын қамтиды және сайлаушыларға ұзаққа соққысы тиетін әсер қалдыру үшін жиі қайталанады. Көптеген сайлауларда оппозициялық партия кандидатты "мәлімдемеден ауыстыруға" тырысады, науқанның негізгі тұжырымдамаларына қатысы жоқ саяси немесе жеке сұрақтар көтеріп. Көптеген науқандар барынша көп сайлаушыны қамту үшін мәлімдемені жалпылама ұстануды жөн көреді. Тым тар мәлімдеме сайлаушыларды жалықтыруы немесе кандидатты бұлшық еттерін кернеуге салуы мүмкін, егжей-тегжейлі түсіндіруге мәжбүр етеді. Мысалы, 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Джон Маккейн бастапқыда өз патриотизмі мен саяси тәжірибесіне бағытталған "Ел басты" деген мәлімдеме қолданды, кейіннен оны саяси жүйедегі "Нағыз тәуелсіз" рөліне назар аудару үшін өзгертті. Барак Обама өзінің науқаны бойында "өзгеріс" деген тұрақты, қарапайым мәлімдемені жариялады.

Үгіт-насихат кампаниясын қаржыландыру

Қаражат жинау тәсілдеріне үміткердің ірі донорларды телефонмен шақыруы немесе кездесуі, кішкентай донорларға тікелей хаттар жіберу және бұл жарыс олардың мүдделеріне маңызды болған жағдайда миллиондаған қаржы жұмсай алатын мүдделік топтардың қолдауын табу кіреді.

Ұйым

Қазіргі заманғы саяси науқанда науқан ұйымы (немесе "машина") ұқсас көлемдегі кез келген кәсіпорын сияқты, тұтас персоналдық құрылымға ие болады.

Үгіт-насихат жүргізушісі

Кампания менеджерінің басты міндеті – маркетингтік кампаниялардың мақсаттарына қол жеткізуін қамтамасыз ету. Олар маркетинг менеджерімен бірлесіп кампанияларды жоспарлау, іске асыру және олардың нәтижелерін бақылайды, сондай-ақ сату мақсаттарын орындау үшін қажетті барлық ресурстарды ұсынады.

Саяси кеңесшілер

Саяси кеңесшілер науқандардың барлық қызметтеріне, зерттеуден бастап далалық стратегияға дейін кеңес береді. Консультанттар өз клиенттері үшін кандидаттарды, сайлаушыларды және қарсыластарды зерттейді.

Әңгімелесушілер

Саяси науқандар аясында белсенділер – науқанның мақсатына адал "жаяу әскерлері". Олар қолдаушылар ретінде, волонтерлер болып науқанды жарнамалайды. Мұндай волонтерлер мен стажерлер есіктен-есікке аралап, науқан үшін телефон арқылы қоңырау шалу сияқты шараларға қатысуы мүмкін.

Техникалар

Үгіт-насихат тобы (бір ғана шабыттанған адам немесе көптеген ресурстары бар мамандар тобы) үгіт-насихаттың хабарларын қалай жеткізуді, еріктілерді қалай тартуды және қаржы жинауды қарастыруы керек. Үгіт-насихат жарнамасы коммерциялық жарнама мен насихаттау, сондай-ақ ойын-сауық және қоғамдық қатынастар тәсілдерін пайдаланады, бұл қоспа «саяқи ойын-сауық» деп аталады. Саяси үгіт-насихаттардың хабарларын тарату мүмкіндіктері заңмен, қолда бар ресурстармен және үгіт-насихатқа қатысушылардың қиялымен шектеледі. Бұл тәсілдер көбінесе «үгіт-насихат жоспары» деп аталатын ресми стратегияға біріктіріледі. Жоспар үгіт-насихаттың мақсатын, хабарын, мақсатты аудиториясын және қолда бар ресурстарды ескереді. Үгіт-насихат акциясы, әдетте, өзінің хабарларын жеткізумен қатар, қолдаушыларын анықтауға тырысады. Қазіргі заманғы ашық үгіт-насихат әдісін 1800 жылғы АҚШ президенттік сайлауы кезінде Аарон Берр қолданды. Саяси ғалым Джоэл Брэдшоудың тағы бір заманауи үгіт-насихат әдісі сәтті үгіт-насихат стратегиясын әзірлеу үшін төрт негізгі қағиданы көрсетеді. «Біріншіден, кез келген сайлауда сайлаушыларды үш топқа бөлуге болады: үміткердің қолдаушылары, қарсыластың қолдаушылары және шешімін қабылдамағандар. Екіншіден, өткен сайлау нәтижелері, тіркелген сайлаушылар тізіміндегі деректер және сауалнамалар осы үш топтың қайсысына жататынын анықтауға мүмкіндік береді. Үшіншіден, барлық адамдардың қолдауын алу мүмкін емес және қажет те емес. Төртіншіден, және соңғысы, үгіт-насихат қалай жеңуге болатынын анықтағаннан кейін, осы жеңіске жету үшін жағдай жасауға шаралар қабылдай алады. Жетістікке жету үшін үгіт-насихат ресурстарын – ақшаны, уақытты және хабарды – негізгі сайлаушылар топтарына, басқа ешкімге емес, бағыттау керек».

Үгіт-насихат туралы ақпарат

Сайлау науқанындағы коммуникация партия бақылауындағы коммуникацияны, мысалы, сайлау науқаны жарнамасын, және партия бақылауындағы емес коммуникацияны, мысалы, сайлау туралы БАҚ жарияланымдарын қамтиды.

Жарнамалық кампания

Кампаниялық жарнама – газеттер, радио, теледидар сияқты ақылы бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланып, топтардың шешімдеріне және олар қабылдаған шешімдерге әсер етуді қамтиды. Мұндай жарнамаларды саяси кеңесшілер мен науқан штабының қызметкерлері әзірлейді.

Медиаменеджмент

Медиаменеджмент – саяси науқанның қоғамға таратылатын ақпаратты бақылау қабілеті. Саяси науқандарда қолданылатын БАҚ түрлерін екі негізгі санатқа бөлуге болады: «ақылы БАҚ» немесе «құрылған БАҚ». Ақылы БАҚ – тікелей қаржы жұмсау нәтижесінде туындайтын кез келген БАҚ назары. Бұл түрдегі БАҚ көбінесе саяси жарнамалар мен ұйымдастырылған іс-шаралар арқылы таралды. Ақылы БАҚтың артықшылығы – саяси науқандарға халыққа көрсетілетін хабарламаларды жекелендіруге және олардың оны қашан көретінін бақылауға мүмкіндік беруі. Науқандар көбінесе даулы аймақтарда қаржыны басымдыққа қойып, сайлауға жақындаған сайын ақылы БАҚқа жұмсалатын қаражатты арттырады. Сайлау науқаны көбінесе «қорытынды үндеу жарнамасымен» аяқталады, ол науқанның негізгі тақырыптарын қорытындылап, кандидаттың болашаққа қатысты көзқарасын түсіндіреді. 2020 жылғы сайлауда Джо Байденнің «Rising» жарнамасы «біз осы ұлттың жаны үшін күресіп жатырмыз» деген сөздермен басталады, ал Дональд Трамптың Пенсильвания штатындағы жарнамасындағы жұмысшы «Трамп жеңіліп қалса, менің және мыңдаған басқалардың жұмысы аяқталады» деді. Құрылған БАҚ – жаңалықтар материалдары немесе әлеуметтік желідегі жазбалар сияқты тегін БАҚ жабуын білдіреді. Ақылы БАҚтан айырмашылығы, құрылған БАҚ науқанға ешқандай шығын тудырмайды. Құрылған БАҚ саяси науқан туралы жағымды пікір айтылатынын білдірмейді. Саяси науқандар көбінесе қателіктер мен дау-дамаздар салдарынан құрылған БАҚ назарына ілігуі мүмкін. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Хиллари Клинтонға қатысты БАҚ жабуының көп бөлігі оның жанжалдарына бағытталған, ең көп талқыланған тақырыптар оның электрондық поштасына қатысты мәселелер болды. Сарапшылар тиімді медиаменеджмент – сәтті саяси науқанның маңызды құрамдас бөлігі екенін айтады. Зерттеулер көрсеткендей, БАҚ назары жоғары кандидаттар сайлауда үлкен жетістікке жетеді. БАҚтың әр түрі бірін-біріне әсер етуі мүмкін. Ақылы БАҚ белгілі бір оқиғаның жаңалықтарға лайықтылығын арттыруы мүмкін, бұл құрылған БАҚ көлемінің өсуіне әкелуі мүмкін. Науқандар сондай-ақ БАҚ желілерінде таралатын оқиғаларды күшейту үшін қаржы жұмсауы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, ешбір БАҚ түрі өзінен-өзі артық емес. 2009 жылғы зерттеуде БАҚ жабуы ақылы жарнамадан айтарлықтай тиімді емес екені анықталды.

Заманауи технологиялар мен Интернет

Қазіргі заманда интернет заманауи саяси науқандардың аса маңызды құралына айналды. Электрондық пошта, веб-сайттар және түрлі әрекеттер үшін подкасттар сияқты коммуникациялық технологиялар азаматтық қозғалыстардың жылдам байланысын қамтамасыз етеді және үлкен аудиторияға хабар жеткізеді. Бұл интернет технологиялары мақсаттық жинау, лоббилеу, еріктілік, қоғамдық байланыс және ұйымдастыру үшін қолданылады. Жеке саяси кандидаттар да сайлау науқанын ілгерілету үшін интернетті пайдаланады. Норвегиядағы сайлау науқанын зерттеу барысында саясаткерлер әлеуметтік желілерді маркетинг және сайлаушылармен диалог үшін қолданғанын мәлімдеді. Facebook маркетинг үшін басты платформа болды, ал Twitter үздіксіз диалог үшін қолданылды. Интернеттік саяси науқанның маңыздылығын көрсете келе, Барак Обаманың президенттік науқаны сайлаушыларды тарту, волонтерлерді жұмылдыру және науқан қаражатын жинау үшін әлеуметтік желілерге, іздеу жүйесін оңтайландыруға (SEO) және жаңа медиа арналарына көп сүйенді. Науқан түрлі әлеуметтік желілер мен жаңа медианы (Facebook, YouTube және арнайы әлеуметтік желілерді қоса алғанда) пайдалану арқылы жаңа аудиторияға жету және саяси науқандарда интернеттің маңыздылығын арттырды. Науқанның әлеуметтік желісі, my.BarackObama.com, сайлаушыларды жұмылдыру және түрлі сайлаушылардың қатысуын арттыру үшін тиімді әрі төмен құнмен қызмет ететін әдіс болды. Бұл жаңа медиа жастарға жетуде табысты болды, сонымен қатар барлық топтарға ұйымдасуға және іс-қимылды ілгерілетуге көмектесті. Қазір онлайн сайлау науқаны туралы ақпаратты науқандық лендинг беттер арқылы, Google-дің бай үзінділерін, құрылымдалған деректерді, әлеуметтік желілердің ашық графиктерін интеграциялау және YouTube үшін sbv, srt (субтитр ресурстары), vtt (видео мәтін іздері) сияқты қолдау файл форматтарын қолдану арқылы толыққанды форматта бөлісуге болады. Жоғары біліктілік және тиімді алгоритмдік интеграция – бұл негізгі фактор болады. Технологияны интеграциялау науқан туралы ақпараттың бір сәтте кең аудиторияға таралуына көмектеседі. Бұл 2015 жылғы Арувиккара сайлауында және 2020 жылғы Керала сайлауында сәтті сыналып, іске асырылды. Маркус Джаванни, әлеуметтік желі кеңесшісі, блокчейн әзірлеушісі және 2015 жылғы Денвер қаласының әкімі сайлауында екінші орын алған үміткер, 2019 жылғы сайлауға бірінші болып тіркелді. Маркус Джаванни озық алгоритмдерді, жасанды интеллектті және дауыс индекстеу болжамдарын қолданып, науқандарды шектеуге тырысты.

Қосқылау

Хюстинг немесе хюстингтер бастапқыда өкілдер өз пікірлерін білдіретін немесе парламенттік немесе басқа да сайлау органы алдында дауыс беретін физикалық алаң болды. Мағыналық ауысу арқасында, бұл термин қазір сайлау науқаны барысында бір немесе бірнеше үміткердің қатысуымен өтетін пікірсайыстар немесе сөз сөйлеу сияқты кез келген шараны білдіре алады.

Ақпараттық науқан

Ақпараттық науқан – үміткердің (немесе оның партиясының) ұстанымдарын жария ету және қоғамдық қолдау жинауға бағытталған саяси науқан. Ол тек қана сайлауға қатысу үшін қажетті құжаттарды тапсырумен шектелген қарапайым науқаннан күштірек, бірақ жеңіске жету мақсатымен жүргізілетін бәсекелестік науқаннан әлсіз. Ақпараттық науқан көбінесе төмен құнмен жүзеге асырылатын іс-шараларға баса назар аударады, мысалы: баспасөз хабарламаларын тарату, газеттерде сұхбат беру, үйден-үйге таратуға арналған буклеттер жасау, сайлау комиссиясының мүшелерін ұйымдастыру және т.б.

Қағаздан жасалған науқан

Қағазбен жүргізілетін сайлау науқаны – кандидаттың бюллетеньге тіркелу үшін қажетті құжаттарды ғана тапсыратын саяси науқан. Мұндай минималды күш-жігердің мақсаты шағын саяси партияның танылуын арттыру, белгілі бір идеологияны ұстанатын сайлаушыларға сәйкес дауыс беруге мүмкіндік беру немесе партияның барлық сайлау округінде кандидаттары бар екенін қамтамасыз ету болуы мүмкін. Бұл – бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударудың тиімді тәсілі болуы мүмкін. Ал ақпараттық науқанға керісінше, баспасөз хабарламаларын тарату, газеттермен сұхбаттасу, үйден-үй аралап науқан жүргізу және қоғамдық пікірді зерттеу сияқты шаралар кіреді. Науқанның қарқындылығы арта келе, көбірек адамға жеткені үшінгі шығын да артады, себебі бәсекелестік науқандарда қолданылатын телеарнада жарнама беру, жалдамалы қызметкерлер және т.б. өте қымбат. Қағаз кандидаттар сайлануға үміттенбейді және көбінесе жалпы науқанға көмектесу мақсатында қатысады. Дегенмен, партияға күтпеген қолдау көрсетілсе, көптеген қағаз кандидаттар күтпеген жерден сайлануы мүмкін. Мысалы, 2011 жылғы федералды сайлауда Квебек провинциясында Жаңа демократиялық партияның жағдайы осылай болды.

Әсерлер

2018 жылы American Political Science Review журналында жарияланған зерттеу, сайлау науқандарының "жалпы сайлауда орташа әсері нөлге тең" екенін көрсетті. Зерттеуде науқанның тиімді болған екі жағдай анықталды: "Біріншіден, кандидаттар өте беделсіз ұстанымдар қабылдағанда және науқан ықпалға түсірілетін сайлаушыларды анықтауға ерекше көп күш жұмсағанда. Екіншіден, науқан сайлау күніне көп бұрын сайлаушылармен байланысқанда және әсерін дереу өлшегенде – бірақ мұндай ерте ықпалдану уақыт өте келе жойылады". Тағы бір зерттеу 2017 жылғы Австрия парламенттік сайлауында сайлаушылардың 31%-ы сайлау науқаны барысында партиялық басымдықтарын өзгерткендерін немесе қалыптастырғандарын мойындады. Зерттеу Австриядағы басты партиялардың сайлаушылардың қаншалықты көшкенін көрсететін деректер ұсынады, осылайша сайлау науқанының партиялар арасында әртүрлі тиімділік деңгейлері бар екенін, бұл бұқаралық ақпарат құралдарының ықпалы сияқты факторларға байланысты екенін дәлелдейді.

Шығыстар

АҚШ-тағы президенттік сайлау кампанияларындағы зерттеулер көрсеткендей, жеке штаттардағы 10 миллион долларлық қаржылық артықшылық сол штат бойынша кампанияға шамамен 27 000-ға жуық қосымша дауыс әкеледі, бұл шатыр жарыста жеңіске жету үшін жеткілікті болуы мүмкін. Төменгі деңгейдегі сайлауларда қаржы маңызы зор. Ғалымдардың бағалауынша, 2 миллион долларлық артықшылық сенат сайлауына 10 000 дауыс сыйлайды. Дегенмен, сайлаушыларды негізгі мәселелер бойынша хабардар ету үшін кампаниялар қажет болуы мүмкін, осылайша олардың пікірлері кампания барысында нығайып, айқындалады. Зерттеулер "2012 жылғы президенттік кампаниялар жоғары назардағы штаттарда сайлауға қатысу деңгейін орташа есеппен 7-8 пайызға арттырды, бұл қазіргі заманғы кампаниялар сайлаушылардың саны мен құрамын айтарлықтай өзгерте алатынын көрсетеді" деген тұжырымды келтіреді.

Ұлттық конвенциялар

Саяси ғылым әдебиетіндегі басым пікір бойынша, ұлттық конвенциялар президенттік сайлауға айқын әсер етеді және бұл әсер уақыт өте келе әлсіремейді. Көрермендерді ең убедительный аргументтерге сәйкес саяси көзқарастарын өзгертуге ынталандырудың орнына, олар өз көзқарастарын тек қана қолдайтын үміткерінің айтқандарын бейнелеу үшін жаңартады.

Президент сайлауы

Президенттік праймериздердің нәтижесінде негізгі принциптердің маңызы азаяды. Басты теориялардың бірі бойынша, президенттік праймериздердің нәтижесі көбінесе партиялық элитаның пікірлерімен шешіледі. Сондықтан президенттік праймериздердің болжамдары сенімсіз, себебі түрлі оқиғалар элитаның кандидаттардың мүмкіндіктерін қабылдауына әсер ете алады. Қателіктер, дебаттар және БАҚ-тағы жаңалықтар праймериздерде президенттік сайлауға қарағанда үлкен рөл атқарады.

Стратегиялар

Дәстүрлі үгіт-насихат жұмыстары мен сайлаушылармен байланыс ең тиімді стратегия болып қала береді. Кейбір зерттеулер есік қағудың сайлауға қатысуды 10%-ға дейін, ал телефон арқылы хабарласудың 4%-ға дейін арттыратынын көрсетеді. Бір зерттеуге сәйкес, үйдің алдына қойылған белгілер дауыс беру үлесін 1,7 пайыздық тамызға арттырады. 200-ден астам «Сайлауға қатысуды қамтамасыз ету» тәжірибелерін қарастырғанда, ең тиімді тактика жеке байланыс екені анықталды: есіктен-есікке баратын сауалнамалар сайлауға қатысуды орташа есеппен 2,5 пайыздық тамызға арттырады; еріктілердің телефон арқылы шалуы 1,9 пайыздық тамызға арттырады, ал коммерциялық телефон орталықтарынан шалу 1,0 пайыздық тамызға дейін; автоматтандырылған телефон хабарламалары тиімсіз. Сайлауға қатысуға облыстан келген еріктілерді тарту, жергілікті және оқытылған еріктілерге қарағанда тиімді емес. Саяси ғалымдар Дональд Грин мен Алан Гербердің айтуынша, есіктен-есікке баратын науқанға бір дауыс алу үшін 31 доллар, тікелей поштамен жіберу үшін 91 доллар, жарнама парақтары арқылы бір дауыс үшін 47 доллар, коммерциялық телефон арқылы банкинг арқылы бір дауыс үшін 58 доллар, еріктілердің телефон арқылы банкинг арқылы бір дауыс үшін 20-35 доллар жұмсалады. 2018 жылы «American Economic Review» журналында жарияланған зерттеуде Франсуа Олландтың 2012 жылғы Франция президенттік сайлауы науқаны атынан есіктен-есікке бару «сайлауға қатысуға әсер етпегенімен, Олландтың бірінші турдағы дауыс үлесін арттырып, екінші турдағы жеңісінің төрттен бірін құрағаны» анықталды. Бұл сапарлардың әсері келесі сайлауларда да сақталды, бұл тұрақты ықпал ету эффектісін көрсетеді. 2018 жылғы зерттеуге сәйкес, қайталап шалудың әсері азаяды, бірақ әрбір қосымша телефон қоңырауы дауыс беру ықтималдығын 0,6-1,0 пайыздық тамызға арттырады. 2018 жылғы тағы бір зерттеуде «партиялық жарнама парақтары сайлауға қатысуды 4,3 пайыздық тамызға арттырады, ал сауалнамалар шамалы қосымша әсер етеді (0,6 пайыздық тамыз)» деп көрсетілді. 2016 жылғы зерттеуде кандидаттардың штаттарға сапарының шамалы әсері бар екені анықталды: «сапарлар ұлттық деңгейде және шешуші штаттарда баспасөзді ықпал етуде ең тиімді. Алайда, сайлаушылардың өзіне тигізетін әсері кеңесшілердің айтқанынан әлдеқайда аз, және сапарлар қонақжайлық жасайтын аймақтан тыс әсер етпейтін сияқты». Зерттеу авторларының пікірінше, науқандар елдегі бай демеушілер (қаржы жинау үшін) бар жерлерге барып, халықты тарту және қаржы жинау үшін халық көп тұратын штаттарда митингтер өткізуі тиімдірек. Екінші жағынан, 1948 жылғы президенттік сайлау туралы 2017 жылғы құжат «кандидаттардың сапарлары сайлау нәтижесіне әсер етуі мүмкін екеніне нақты дәлел» келтіреді. Басқа зерттеулер де сайлауалды сапарлардың дауыс беру үлесін арттыратынын көрсетеді. Науқандар дауыс жинау үшін стратегиялық түрде орналасқан кеңселерге сүйене алады. 2008 жылы Обаманың науқанында кеңселерді кеңінен пайдалану Индиана және Солтүстік Каролина штаттарында жеңіске жету үшін маңызды фактор болды. 2012 жылы Обаманың науқаны ашқан әрбір кеңсе оған шамамен 0,3%-ға артық дауыс берді. Бір зерттеуге сәйкес, кеңсе ашу арқылы бір дауыс алу құны 49,40 доллар. 2020 жылғы тағы бір зерттеу саяси жарнаманың контекстіне, хабарламаға, жіберушіге және алушыға қарамастан шамалы әсер ететінін анықтады. 2022 жылғы зерттеулер сайлаушылардың жаңа ақпарат алғанда кандидаттарды қолдауын өзгерте алатынын көрсетті. Саяси ғылым зерттеулері, әдетте, теріс жарнаманың (уақыт өте келе артқан) қарсы кандидаттың қолдауын және сайлауға қатысуын азайтуда тиімсіз екенін көрсетеді. 2021 жылы «American Political Science Review» журналында жарияланған зерттеу теледидардағы сайлау науқаны жарнамаларының сайлау нәтижесіне, әсіресе төменгі деңгейдегі жарыстарда әсер ететінін анықтады. Берлиндегі 2016 жылғы сайлау науқанында партия жүргізген онлайн саяси жарнама зерттеуі онлайн жарнама науқаны «партияның дауыс үлесін 0,7 пайыздық тамызға арттырғанын» және нақты жарнамалар эмоционалды жарнамалардан тиімдірек болғанын көрсетті.

Тарих

Саяси науқандар хабардар азаматтардың арасында үгіт жүргізу мүмкіндігі болған кезден бері қалыптасқан. Демократиялық қоғамдарда сайлау науқандары жүйелі түрде өткізіледі, бірақ саяси науқандар сөз бостандығына рұқсат берілген жағдайда, демократиялық емес елдерде де белгілі бір мәселелер бойынша жүргізілуі мүмкін. Көбінесе, бұқаралық науқандарды әлеуметтік жағдайы нашар немесе билікке қарсы көзқарастағы топтар бастайды (қуатты мүдделердің лоббилік әрекеттерге бірінші кезекте жүгінуіне қарсы). Саяси науқандар лоббилік топтар мен саяси партиялармен тығыз байланысты. Алғашқы заманауи науқан деп көбінесе 1878-80 жылдардағы Уильям Эварт Гладстоунның Мидлотиян науқаны аталады, бірақ 19 ғасырдан бұрынғы дамыған үлгідегі мысалдар болуы мүмкін. 1896 жылғы Уильям МакКинлидің президенттік науқаны қазіргі заманғы науқандардың негізін салды.

Америкадағы сайлау науқанының тарихы

Саяси науқандар технологияның дамуымен бірге үнемі өзгеріп, жаңарып отырады. XIX ғасырда кандидаттар дауыс жинау үшін елді аралап жүрген жоқ. Бұл, 1896 жылғы АҚШ президенттік жарысына дейін, Уильям Маккинли Маркус А. Ханнаның көмегіне жүгінгенге дейін сондай болды. Ханна сайлаушыларды Маккинлиге келтіру жоспарын жасады. Маккинли сайыста 51% дауыспен жеңіске жетті. Жаңа технологиялардың пайда болуы саяси науқандарды өткізу әдісін толыққанды түрде өзгертіп жіберді. ХХ ғасырдың соңында науқандар теледидар мен радио хабарларын пайдалана бастады. 2000-шы жылдардың басында интерактивті веб-сайттар құрылды. 2008 жылға қарай науқандар әлемі интернет және әлеуметтік желілер арқылы миллиондаған адамға қолжетімді болды. 2008 жыл ақпараттың жылдам таралуының арқасында цифрлық сайлаудың жаңа дәуірін бастарды.

Әлем

Барнс, С. Х. және М. Каазе. Саяси іс-әрекет: Бес батыс демократиясындағы жаппай қатысу. Sage, 1979. Блюетт, Нил. Пирлер, партиялар және халық: 1910 жылғы жалпы сайлау. Лондон: Macmillan, 1972. Hix, S. Еуропалық Одақтың саяси жүйесі. St. Martin's Press, 1999. Кац, Ричард С. және Питер Мейр (ред.). Партиялар қалай ұйымдасады: Батыс демократияларындағы партиялық ұйымдардағы өзгерістер мен бейімделу. Sage Publications, 1994. ЛаПаломбара, Джозеф және Майрон Винер (ред.). Саяси партиялар және саяси даму. Princeton University Press, 1966. Панебианко, А. Саяси партиялар: Ұйымдастыру және билік. Cambridge University Press, 1988. Пакет, Лоре. Үгіт-насихат стратегиясы. Нью-Йорк: Nova, 2006. Погантке, Томас және Пол Уэбб (ред.). Саясаттың президенттікке айналуы: Заманауи демократиялардың салыстырмалы зерттеуі. Oxford University Press, 2005. Онлайн. Уэр, Алан. Азаматтар, партиялар және мемлекет: Қайта қарау. Princeton University Press, 1987. Вебб, Пол, Дэвид Фаррелл және Иан Холлидей. Дамыған индустриалды демократиялардағы саяси партиялар. Oxford University Press, 2002.

Америка Құрама Штаттары

Каннингэм, Шон П. Каубой консерватизмі: Техас және қазіргі оңшылдардың өрлеуі. Лексингтон: Кентукки университетінің баспасы, 2010. Роберт Д. Динкин. Америкадағы сайлау науқаны: сайлау тәжірибесінің тарихы. Вестпорт: Гринвуд, 1989. Джон Герринг, Америкадағы партиялық идеологиялар, 1828–1996. Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы, 1998. Льюис Л. Гулд, "Ұлы ескі партия: Республикалықтар тарихы". Нью-Йорк: Random House, 2003. Гари К. Джейкобсон. Конгресс сайлауларының саясаты. (5-ші басылым) Нью-Йорк: Лонгман, 2000. Ричард Дженсен, Орта Батысты жеңіп алу: әлеуметтік және саяси қақтығыстар, 1888–1896. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1971. Л. Сэнди Мейзел, ред. АҚШ-тағы саяси партиялар мен сайлаулар: энциклопедия. Нью-Йорк: Гарланд, 1991. Артур М. Шлезингер кіші, ред. Америка президенттік сайлауларының тарихы. 4 томдық. Нью-Йорк: Chelsea House, 1971. Джеймс А. Тёрбер, "Американдық стильдегі науқандар мен сайлаулар". Нью-Йорк: Westview Press; 2-ші басылым, 2004. Кирстен А. Фут және Стивен М. Шнайдер, "Интернеттегі сайлау науқаны". MIT Press, 2006. Брюс А. Бимбер және Ричард Дэвис, Онлайн науқан: АҚШ сайлауларындағы интернет. Оксфорд университетінің баспасы, 2003. Джастин А. Грэвли, "Америка топырағындағы сайлау науқаны және АҚШ үкіметінің ережелері". Кембридж университетінің баспасы, 2014.