Кіріспе

Канада монархының кеңесшілер алқасы

Канада Королінің құпия кеңесі, кейде Канада Ұлыбританиясының құпия кеңесі немесе жай ғана Құпия кеңес (PC) деп аталады, Канада монархына мемлекеттік және конституциялық мәселелер бойынша жеке кеңесшілердің толық құрамы болып табылады. Құқықтық тұрғыда, жауапты үкімет принциптері монархты немесе оның өкілін, Канаданың генерал-губернаторын, көбінесе Парламент мүшелерінен құралған Құпия кеңестің ішіндегі комитет – Министрлер кабинетінің ұсынымын ғана қабылдауға міндеттейді. KPC-ге шақырылғандар Канада премьер-министрінің ұсынысы бойынша генерал-губернатор тарапынан өмір бойына тағайындалады, яғни бұл топтың көп бөлігі бұрынғы Министрлер кабинетінің мүшелерінен тұрады, ал кейбіреулері құрмет көрсету мақсатында қабылданады. Кеңес мүшелеріне арнайы атау мен әріптер, сондай-ақ дәрежелік белгілер беріледі.

- Кеңестің алдында

Канада үкіметі, ресми түрде Оның Әміршаһының Үкіметі деп аталады, Канада конституциясы бойынша, Патшалық Кеңесінің кеңесімен әрекет ететін егемендік құқыққа ие; бұл Канаданың генерал-губернаторының орнына қойылған тұлға ретінде белгілі. Адамдар тобы "Канада үкіметіне көмек және кеңес беру үшін құрылған Кеңес, Канада Королінің Жеке Кеңесі" деп сипатталады, алайда, дәстүр бойынша, егемендік билеушіге және генерал-губернаторға кеңес беру міндеті (конституциялық монархия және жауапты үкімет қағидалары бойынша, бұл әдетте міндетті) кеңестегі жарлықтар арқылы патшалық құқықтарды қалай пайдалану керектігі туралы мәселелерді шешу Парламенттегі Өкілдер палатасынан тағайындалған және оған есеп беретін Министрлер кабинетіне – Жеке Кеңестің комитетіне жүктеледі.

Тарих

Юджин Форсидің айтуынша, Канада Конфедерациясынан кейінгі алғашқы 15 жылда Канаданың құпия кеңесінің отырыстары – негізінен, толық Кабинеттің немесе премьер-министр мен аға министрлердің отырыстары, генерал-губернатор төрағалық еткен кезде – сирек болатын жағдай емес. Генерал-губернатор төрағалық еткен құпия кеңес отырысының бір мысалы 1873 жылдың 15 тамызында болды, онда генерал-губернатор Дюфферен графы Тынық мұхитындағы жанжал кезінде «Парламенттің қызметін тоқтатуға келісетін талаптарды» баяндады. Вице-король болған кезінде Джон Кэмпбелл, Лорн маркизі, генерал-губернатордың салтанатты шаралардан басқа құпия кеңес отырыстарына төрағалық ету әдетін тоқтатты. Премьер-министр Уильям Лайон Маккензи Кинг 1947 жылы құпия кеңесті шақырып, 1772 жылғы Корольдік неке туралы заңға сәйкес принцесса Елизаветаның (кейіннен королева Елизавета II) Филипп Маунтбеттенмен үйленуіне келісім берді. Принцессаның әкесі, король Георг VI, Ұлыбританияның құпия кеңесі осы мақсатта жиналған кезде Маккензи Кингке қатысуға шақыру жасады. Бірақ премьер-министр бұл шақыруды қабылдамады және Канада мен Ұлыбританияның тәждерінің аражігін көрсету үшін Канаданың құпия кеңесінің отырысын өткізді. Кеңес монархтың қатысуымен екі рет жиналды: біріншісі 1957 жылдың Алғыс айту күнінде сағат 10:00-де Оттавадағы монархтың резиденциясында, Ридо-холлда болды. Онде Елизавета II өзінің 22 жеке кеңесшісінің, соның ішінде сол кезде Эдинбург герцогы, принц Филипп атанған күйеуінің отырысын басқарды. Елизавета сол отырыста оны жеке кеңесші етіп тағайындады. Сондай-ақ, патшайым кеңесте бұйрыққа қол қойды. Екі жылдан кейін құпия кеңес тағы да королеваның алдына жиналды, бұл жолы Жаңа Шотландияның Галифакс қаласында Жорж Ваньерді генерал-губернатор етіп тағайындауды бекітті. Бастапқыда монарх пен оның кеңесінің бірігуі конституциялық тұрғыдан дұрыс емес деген пікірлер болды. Алайда, сол кездегі премьер-министр Джон Дифенбейкер бұл идеяда заңдық бұзушылық таппады және Елизаветаның Канада королевасы мәртебесінің Ұлыбритания королевасынан ерекше екенін көрнекті етуді қалады. Руби мерейтойын тойлау үшін 1992 жылғы Канада күнінде Елизавета II өзінің құпия кеңесінің жаңа мүшелерінің ант қабылдау рәсімін өткізді. Құпия кеңестің соңғы ресми отырысы 2022 жылдың 10 қыркүйегінде король Карл III-нің таққа отыруы туралы жарлық жариялау үшін өтті.