Кіріспе

Белнауа – Шотландиядағы Лорн шығанағындағы Слейт аралдарының бірі, тастақ кеніштері тасталғандығымен белгілі. Оның геологиялық негізін құрайтын тау жыныстары Скарба конгломераты формациясының бөлігі болып табылады және оның құндылығы 16 ғасырдан бері тіркелген. Шамамен оңтүстік-шығысқа қарай Фладда аралшасы орналасқан. Аралдың шығысында бір кезде кеме тоқтауға арналған тұғыр болған, бірақ ол 20 ғасырдың соңғы тоқсанында тозып, жойылды. Белнауа көптеген аралдар мен сайлармен толы теңіз жолдарының арасында жатыр, олар Шотландияның батыс жағалауындағы "ең қауіпті теңіздер мен күрделі арналар" арасында, соның ішінде оңтүстікке қарай орналасқан Корриврекан шығанағында "бір тармақтағы аралардың шоғырындай" таралып жатыр.

Геология

Белнахуаның тас негізі көбінесе неопротерозой дәуіріне жататын тақтатас, графит қосылған пелит, ол Скарба конгломератының Юра тақташа мүшесіне жатады. Юра тақташалары Скарбаның шығыс жағалауында және оңтүстікке қарай Юрада да кездеседі. Луинг бұғазынан табылған Истдейл тақташалары сияқты, бұл тақташалар да Далдарадиялық Аргилл тобының Истдейл субтобына жатады. Белнахуаның оңтүстік жартысында Ардришайг филлит формациясына жатқызылған металл тас жолақтарының үш NNW-SSE бағытындағы учаскелері анықталды. Долериттік магмалық жарық аралдың ортасынан өтеді және ол ерте палеоген дәуірінің Мулл дайк шоғырының бір бөлігі ретінде анықталады, бұл Муллде дамыған орталық жанартау кешенімен байланысты. Аймақтағы басқа жағалау аймақтарындағыдай, аралдың салыстырмалы түрде тегіс беті теңіз деңгейі жоғары болған кездегі теңіз жазықтығының нәтижесі болып табылады, ал батыстағы төбешіктің тік беткейлері теңіз жартастары ретінде қалыптасқан.

Ерте заман

VII ғасырда Cenél Loairn руы Далриада патшалығында қазіргі Лорн деп аталатын аймақты басқарды. 9 ғасырдың ортасынан бастап Белнауа аралдардағы викингтер патшалығының бір бөлігіне айналды. Арал туралы алғашқы жазба дерек 1549 жылы Дональд Монроның «Шотландияның Батыс аралдарының сипаттамасы» еңбегінде кездеседі. Ол «Белнахуа» немесе «Белнашна» деп жазды: «Вольфайз аралына ең жақын жерде «Эрише Лейд» тілінде «Элланда Белнашна» деп аталатын арал жатыр, онда жақсы шифер кені бар». Қазіргі ағылшын тілінде бұл қысқаша жазба «Құртты аралға жақын жерде шотланд гаэль тілінде «Элан Белнахна» деп аталатын арал бар, онда шифер жеткілікті» деп аударылады. Монро есімдерін атаған барлық аралдар анықталмаған, ал «Волк Айле» немесе «Элан Мади» аралдарының орналасқан жері белгісіз.

Қатты қыш тас қазбасы

Ескі статистикалық мәліметтерге сәйкес, Бельнауада карьерлерді қазу 1632 жылы басталған. Осыған дейін аралда адам тұрмаған болуы мүмкін. Сол кезде арал Бредалбейн отбасының (Кэмпбелл кланының тармағы) Недерлорн иеліктерінің бір бөлігіне кірген болуы мүмкін. 1730 жылы Колин Кэмпбелл Карвин Недерлорндағы иеліктерін бақылауға тағайындалды және оған аймақтың табиғи ресурстарын игеру міндеті жүктелді. Истдейл тақтасы 12 ғасырдың басынан бері Ардмадди иелігінен маусымдық жұмысшыларды пайдаланып қолданылып келген. 1745 жылы Кэмпбелл аймақтан шифер өндіруді коммерциялық негізде ұйымдастыру үшін Easdale Marble and Slate Company (кейін Easdale Slate Company деп қысқартылды) компаниясын құрды. Осы кезде Easdale жылына 1 миллион тақташа өндірді, ал қосымша карьерлер ашылған сайын компанияның өндірісі 1800 жылға қарай жылына 5 миллионға дейін артты. 1790 жылдары Бельнауа жер иелері Стивенсон ағайындыларына жалға берілді, олардың мақсаты – дамып келе жатқан Обан қаласына шифер жеткізу болды. Аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде жұмысшылар үшін коттедждер салынды, сондай-ақ мектеп пен компания дүкені де болды. Барлық жабдықтар, соның ішінде ауыз су да Луингтен жеткізілуі керек болды. Жаңбыр суы резервуарларда жиналды, бірақ ол карьердегі сорғыларды іске қосатын бу машиналарын қуаттандыру үшін пайдаланылды. 19 ғасырдың басында Стивенсон отбасы Бельнауа мен Фладдадан Кинтайрдағы Кемпбелтаунға шифер тасымалдай бастады. Олардың жалға алу шарты ақырында Луингтің Шоу отбасына өтті, олар аралдағы екі қабатты үйде тұратын карьер шеберін жалдады. Ең өркенді кезеңде 30 карьер жұмысшысы мен олардың отбасылары тұрды, жалпы саны 150-ден асты. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда карьер жұмыстары тоқтатылды және арал толығымен тасталып, содан бері адам қоныстанбайды. Брейдалбейн иеліктері 1930 жылдары сатылып, 2004 жылдан бастап Бельнауа Карлинг отбасының меншігінде.

Аралдағы өмір

XIX ғасырда шалқайдағы аралда өмір сүру қиындықтармен толы болған. Шотландияның түкпір-түкпірінен жұмыс іздеп келген тас қазып шығарушылардың кейбіреулері, қиын жағдайда қолдауға туыс, жақындарының азы болатын жерге келді. Ол жерде желден қорғаныш жоқ, әсіресе қыста "қатал және шөл" сияқты болар еді. Бір жазушы тіпті кейбір аралдар тыныш өмір сүруді ұсына алатынын айтса да, Бельнауа "теңіз бен желдің күшіне қарсы тұрып, оңтүстіктен Скарбаның көлеңкелі жартастарымен көмкеріліп, ішіндегі тас қазып шығару орындарының қараңғы тереңдігі қорқыныш сезімін тудырған" десе, онда бұл арал тек қана керісінше, жаңжал, қорқыныш, алаңдаушылық пен үлкен күйбеңге әкелген болар еді. Пол Мёртон да арал тұрғындарының жағдайын ұқсас бағалады: "Оларға аз жалақы төленді және үйлерін жалға алуға, сондай-ақ барлық қажетті заттарын феодалдық билеуші, Бридалбеннің Маркизі Кэмпбеллден сатып алуға мәжбүр болды. Ол жұмысшыларды үнемі қарыз бен кедейлікте ұстады. Шын мәнінде, Бельнауа халқы құл еді."

Кеме апаттары

1900 жылы 15 тамызда темірден жасалған "Аполлон" бу кемесі Белнауаның солтүстігіндегі Боно рифінде жағаға ілінді. Ол Абердиннен Ньюпортқа гранитті қиыршық тастарды тасымалдап келген. Ылғалды кептерлердің арасындағы шағын ойыста жатыр. Латыш кемесі "Хелена Фолбаумс" 1936 жылы 26 қазанда Мерсиден Блайтқа қарай жолға шықты. Дауылға тап болғандықтан, ол Лорн бұғазына паналауға бағыт алды, бірақ аз жүк болғандықтан, пропеллер жоғары толқындарда тиімсіз болды. Сағат 7-де рульдік басқаруы бұзылып, капитан якорь тастауға бұйрық берді, бірақ терең суларда олар тұрақтап тұра алмады. Радио операторы SOS хабарламаларын жіберді, бірақ дауыл байланысты бұзды және жергілікті жағалау күзетшілері Аскайг портындағы құтқару қайық станциясымен байланыс орната алмады. Құтқару қайығы, ақыры, BBC хабарламасы арқылы таратылғаннан кейін іске қосылды. Белнауаның солтүстігінде кең құрғақ риф бар. Кеме экипажының қалған денелері Люинг аралына толқындармен жағаға шықты. Кейіннен жеті қаза тапқан адам Люингтегі Куллипул зиратында көпшілік қатысқан салтанатты жерлеу рәсімімен жерленді, бірақ кеме капитаны Николай Кугаус өзінің інісінің тілегі бойынша Латвияға қайтарылды. Мазардың жанына шағын ескерткіш орнатылды. Ылғалды кептерлердің арасында судың астында жатыр. Бұл аймақта өте күшті ағыстар бар, сондықтан суға түсуге жағдай тек ағын басылғанда ғана мүмкіндік туады.

Жабайы табиғат

Белнахуаның жағалауына сусарлар мен тюлендер жиі келеді, соның ішінде тюлендер төмен суда тебінген линг, сайда және треска балықтарын аулайды. Аралдағы жалғыз құрлық сүтқоректісі – далалық егеуқұйрық. Топырақ өте нашар сапалы болғандықтан, бағбандарындық мүмкіндіктер "шектеулі немесе мүлдем жоқ", ал қираған ғимараттар мен тасталған техникалар "белдеуге дейін жететін шөптердің" арасында жатыр. Slate Islands Heritage Trust қорының мақсаты – аралдың тарихын тіркеу, ал қалғанында оны өзгеріссіз қалдыру.