Кіріспе

Балық аулауда қолданылатын қолмен бұралатын катушка. Балық аулау катушкасы – балық аулауда желіні орап, сақтауға арналған қолмен бұралатын катушка, әдетте балық аулау таяғына бекітіледі, бірақ оны садақ немесе арбалеттерде де садақталған жебелерді қайтару үшін қолдануға болады. Қазіргі заманғы демалыс балық аулау катушкаларында әдетте қашықтық пен дәлдікті арттыруға көмектесетін құрылғылар, сондай-ақ желіні қайтару жылдамдығы мен кернеуін бақылауға арналған тетіктер болады, бұл желінің үзілуіне және тілмектің шығуына жол бермейді. Балық аулау катушкалары дәстүрлі түрде балық аулау және спорттық құюда қолданылады. Олар әдетте балық аулау таяғының тұтқасына жақын орналасады, бірақ кейбір арнайы катушкалар қысым датчиктерімен жабдықталған, олар тікелей теңізге шығатын спорттық қайықтың бортына немесе корпусына орнатылады және "төменге түсіру" және троллинг үшін пайдаланылады. Балық аулаудың ең алғашқы катушкасы Қытайда Сунь әулеті кезінде кем дегенде ойлап табылды, бұл туралы 1195 жылдан бастап қытай суреттері мен жазбаларында катушкамен балық аулаушының егжей-тегжейлі бейнесі көрсетілген, бірақ балық аулау үшін қолданылатын желі дөңгелектерінің сипаттамалары 3 ғасырдан бері кездеседі. Бұл ертедегі балық аулау катушкалары, әдетте, шығырлар мен көтергіштерден шыққан және қазіргі заманғы орталық шпиндельді катушкаларға ұқсас. Балық аулау катушкалары алғаш рет 1650 жылы Англияда Батыс жарты шарда пайда болды. Автор Томас Баркердің "Балық аулау өнері" кітабынан алынған үзіндіде мына оқиға айтылады: Оның троллингінің әдісі – он екі футтық қамыс таяқпен, таяқтың үстінде желісі үшін сым сақинасымен: таяқтың түбінен екі фут төменде желді қосуға, барабанмен бұруға, желіні жинауға және қалауынша босатуға арналған тесік жасалды; осылай ол троллинг жасады. 1760 жылдары Лондонның құрал-жабдық дүкендері көбейтуші немесе тісті катушкаларды сатуды жарнамалады. Бірінші танымал американдық балық аулау катушкасы 1820 жылдары АҚШ-та пайда болды. 20 ғасырдың екінші жартысында Shimano, Daiwa және ABU Garcia сияқты жапон және скандинавиялық катушка жасаушылар, бұрын велосипед жабдықтары мен сағаттарды жасаумен айналысқан дәлдік инженерлік өндірушілер, әлемдік нарықта жетекшілік ете бастады.

Қытайдан шыққан

Әдеби жазбаларда балық аулау катушкасының ең алғашқы дәлелі біздің заманымыздың 3-ші ғасырында шыққан қытайлық еңбекте "Бейбіт ажалдардың өмірі" деп аталады. Тан дәуірінің ақыны Лу Гуймен (?–881) және оның досы Пи Рисю (834–883), екеуі де балық аулауды ұнататын, балық аулау өлеңдерінде "балық аулау торы" (釣車) және "балық аулау дөңгелегі" (釣魚輪) туралы жиі айтқан, ал Пи тіпті алған сыйлық орамасын "бұрышпен ұсталатын дөңгелек тегіс және жеңіл" (角柄孤輪細膩輕) деп сипаттаған. Сун дәуірінің ақындары Хуан Тингцзянь (1045–1105) және Ян Ваньли (1127–1206) көлдер мен балық аулау қайықтарын бейнелейтін өлеңдерінде де "балық аулау торы" туралы айтқан. Солтүстік Сун ғалымы Шен Куо (1031–1095) тіпті бір саяхат кітабында "балық аулау үшін дөңгелекті таяқ қолданылады, таяқ қызғылт бамбуктан жасалады, дөңгелек үлкен болмауы керек, таяқ ұзын болмауы керек, бірақ желі ұзын болса балық аулауға болады" (釣用輪竿,竿用紫竹,輪不欲大,竿不宜長,但絲長則可釣耳) деп жазған. Джозеф Нидхамның айтуынша, балық аулау катушкасының ең ерте кездегі бейнесі 1195 жылы Ма Юань (шамамен 1160–1225 жж.) салған "Қысқы көлдегі балықшы" атты Оңтүстік Сун (1127–1279) суретінде кездеседі. Қазіргі уақытта Токио ұлттық мұражайында сақталатын картинада Ескі жазғы сарай тоналғаннан кейін кішкентай сампан қайығында отырған адам балық аулау желісін тастап жатқан көрінеді. Балық аулау катушкасы Ву Чжэньнің (1280–1354) суретінде де бейнеленген. Алайда, кітапта катушка туралы ештеңе айтылмаған. Бастапқы катушка туралы алғаш рет Томас Баркердің (1591–1651 жж.) "Аң аулау өнері" (The Art of Angling) атты еңбегінде (1651 ж. жарияланған) айтылған. Балық аулау катушкалары алғаш рет 1650 жылдары Англияда пайда болды, бұл уақыт ұш балық аулауға қызығушылықтың артуымен байланысты. Балық аулау индустриясы 18-ғасырда коммерцияланды, сонда таяқтар мен құралдар сауда дүкендерінде сатылатын болды. 1666 жылы Лондонның Ұлы өртінен кейін қолөнершілер Реддитчке көшіп барды, ол 1730 жылдардан бастап балық аулауға байланысты өнімдерді өндіру орталығы болды. Онесимус Устонсон 1761 жылы сауда дүкенін ашты және оның орны келесі ғасыр бойы нарық көшбасшысы болды. Ол патша Георг IV-тен бастап үш патшадан Патшалық Жарлығы алды. Кейбіреулер Онесимді балық аулау катушкасын ойлап тапқан деп есептейді, ол оны сатуды жарнамалаған алғашқы адам болды. Алғашқы көбейтуші катушкалар ені кең, диаметрі кішкентай болатын, ал оның мыстан жасалған тісті дөңгелектері көп пайдаланудан кейін тез тозып кетті. Оның ең алғашқы жарнамасы 1768 жылы сауда картасы түрінде жасалған және "Балық аулауды жақсы көретіндерге" деп аталды. Ол сатқан құралдардың толық тізіміне жасанды ұшқыштар мен "соңырақ және кейін көбейетін мыс винттердің ең жақсы түрі" кірді. Кәсіпорынның коммерцияландыруы аристократия мүшелерінің демалыс хоббиі ретінде балық аулауға қызығушылықтың артуын білдірді. Қазіргі заманғы катушка дизайны XVIII ғасырдың соңғы бөлігінде Англияда басталды, ал қолданылып жүрген басым модель 'Ноттингем катушкасы' деп аталды. Шүлгі кең барабан болатын, ол еркін айналып шығатын және жемнің ағыммен бірге жүруге мүмкіндік беру үшін идеалды болды. Такталдың дизайны 1880-жылдардан бастап жақсара бастады. Ұшқыштарға арналған таяқтарды жасау үшін жаңа ағаштарды енгізу жылқы шашы емес, жібек жіптермен желге ұшқыштар жіберуді мүмкін етті. Бұл сызықтар құюдың үлкен арақашықтығын қамтамасыз етті. Бұның жағымсыз салдары ұзақ кезекпен оңай араласып кетуі мүмкін болды. Бұл проблема желілерді біркелкі бұрауға және түйісуді болдырмауға арналған реттеушілерді ойлап табуға түрткі болды. Алберт Иллингворт, 1-ші барон Иллингворт, тоқыма магнаты, 1905 жылы тұрақты катушкамен айналатын катушканың заманауи түрін патенттеді. Иллингворттың катушка дизайнын құю кезінде сызық катушканың алдыңғы жиегінен тартылды, бірақ оны тұрақ катушканың айналасында айналатын құрылғымен, сызық пікірімен ұстап тұрып, қайта оралды. Бұрынғыға қарағанда жеңіл жем салуға болады, өйткені арқан айналып тұрған катушкаға қарсы тартылмайды. Снайдер алғашқы катушкасын өзінің балық аулау үшін жасаған, бірақ кейіннен ол өз клубының мүшелері үшін катушкалар жасады. Патент немесе сауда белгісі қорғалмаған Снайдердің Кентукки ролигін көптеген адамдар, соның ішінде Мик, Милам, Сейдж, Хардман және Гейл тез көшірді. Бұл шеберлер зергерлік бұйымдар жасаумен айналысқан, дөңгелектерді кесу, кішкентай бөлшектерді жасау және дәлдікпен жұмыс істеу тәжірибесі бар. Уақыт өте келе Кентукки ролигі солтүстік-шығыста орналасқан жаңа зауыттарда жаппай өндірілді, онда оларды қолмен жасалған құрылысқа қажетті шығындар мөлшерінен әлдеқайда арзан және жылдам өндіруге болады. Бағасы қолжетімді ұш балық аулау катушкаларының болуы ұш балық аулау жабдықтарының сатылымын және танымалдылығын күрт арттырды, сондай-ақ бұл оңайлатылған әдіс американдық қоғамның барлық деңгейлері арасында балық аулауды хобби ретінде танымал етуге әкелді. Американ, Чарльз Ф. Орвис, 1874 жылы жаңа катушка мен ұш дизайнын жасап, таратып, оны катушка тарихшысы Джим Браун "американдық катушка дизайнының эталоны" және толыққанды заманауи ұш катушкасы деп сипаттады. The Orvis Company негізін қалау ұш балық аулауды оның жабдықтарын каталогтары арқылы тарату арқылы институционалдық деңгейге көтерді, олар шағын, бірақ адал клиенттер тізіміне таратылды.

Түрлері

Балық аулау катушкаларын екі негізгі топқа бөлуге болады: айналмалы және тұрақты катушкалар. Айналмалы катушкалар конструкциясы бойынша айналу дөңгелегіне немесе арқан тартқышқа ұқсас, онда желіні катушкаға орау үшін катушка белсенді түрде айналады. Ал тұрақты катушкалар, керісінше, шпиндель сияқты жұмыс істейді және катушканың өзі айналмайды, оның орнына желіні катушкаға тарту және орау үшін катушканың айналасында айналатын жеке механизм қолданылады.

Ротарилік катушка

Ротациялық катушкалар тағы екі түрге бөлінеді: бір әрекетті және көбейту қатушкалары. Бір әрекетті катушкаларда тұтқа мен шүмек арасында синхронды айналу болады (сондықтан "бір [қатынас] әрекетті" деп аталады), көбінесе тұтқа тікелей шүмек қаңқасына бекітіледі (мұндай жағдайда шүмек қаңқасының өзі тұтқа болады). Көбейту қатушкаларында болса, тұтқаның әрбір айналымында шүмектің айналу санын арттыратын ішкі беріліс жүйесі қарастырылған, бұл балық аулау желісін әлдеқайда жылдам кертуге мүмкіндік береді. Көбейту қатушкаларындағы шүмек бір әрекетті катушкаларға қарағанда кері бағытта айналады. Көбінесе үлкен сыйымдылыққа ие катушкаларда (әсіресе көбейту қатушкаларында) шүмектің алдында сызықты қозғалысқа келтіретін, желіні оңға-соққа итеру арқылы шүмекке тегіс оралуын қамтамасыз ететін механизм болады – бұл желінің бір бөлігіне жиналмай, шүмек бойына біркелкі таралуына жағдай жасайды.

Тарту механизмдері

Тартылу жүйелері – желілік катушкаға немесе жетек механизмге өзгермелі қысым қолдану арқылы, шығып бара жатқан катушканың айналуына қарсы іс-әрекет ететін механикалық құрал. Қалыпты жағдайда, тартылыс катушка мен тісті шестерді синхронды түрде ұстап, пайдаланушыға желіні орауға мүмкіндік береді. Егер балық аулау желісіндегі кернеу тартылыс күшінен асып кетсе, тежегіш күші жеңіліп, катушка кернеу тартылыс күшінен төмен түскенше қарсылықпен кері айналады. Кейбір конструкцияларда желідегі кернеу тартылыс күшінен асып кеткенде пайдаланушыны ескерту үшін ішкі серіппелі кликер орнатылған, ол ескерту дыбыстарын шығарады. Бұл механизм желіге түсетін максималды кернеуді шектейді және күшті немесе қарсылық көрсететін балықты ұстағанда оның артық жүктеліп, жыртылуына жол бермейді. Балық аулаушы, қанатын иіп, тиісті техникаларды қолдану арқылы, желінің қағаздағы беріктік шегінен әлдеқайда үлкен балықты «серуіп» және біртіндеп шаршату арқылы ұстай алады. Тартылу жүйелерінің механикасы әдетте катушка білігінде немесе кейбір жағдайларда жетек білігінде коаксиалды түрде орналасқан бірнеше фрикциялық дискілерден (тартылу шайбалары) тұрады. Әдетте, шайбаларға перпендикуляр қысым түсіретін бұранда немесе рычаг механизмі болады, бұл әсіресе әр шайба көршілес шайбаларға сүйрелген кезде сүрліске әкеледі. Қысым неғұрлым жоғары болса, кедергі де соғұрлым үлкен болады. Тартылу шайбалары көбінесе фелт, тефлон, көміртек талшығы немесе басқа да нығайтылған пластиктерден жасалады және әдетте, қиылысқан кернеуді тегіс бөлу үшін ара-араға металл (әдетте болат) шайбалар орналастырылады. Ірі балықтар көп тарту күшін тудыра алатындықтан, жоғары сынақ желілері үшін жоғары тартылыс күшіне ие дөңгелектер көбірек жылу шығарады, сондықтан олар күшті және жылуға төзімді материалдардан жасалады, көбінесе күюді және көршілес шайбалардың қажетсіз бітісіп қалуын болдырмау үшін арнайы май немесе маймен қапталады. Жақсы тартылу жүйесі – берік және дәл, тұрақты және тегіс (теріс қозғалыссыз) кедергі жасайтын жүйе.

Орындаушы катушкалар

Оралмалы дөңгелектердің сүйреу (тормоз) конструкциясы екі түрлі болады: алдыңғы немесе артқы. Барлық оралмалы дөңгелектер алдыңғы сүйреумен жабдықталған, бірақ артқы сүйреу, сондай-ақ "bait runner" немесе "baitfeeder" деп аталатын қосымша мүмкіндік болып табылады. Алдыңғы сүйреулер негізінен катушканың алдыңғы бөлігіне орнатылған бұрандалы түйінделген механизм болып табылады, ол негізгі тіректегі сүйреу шайбаларына тікелей, біртіндеп осьтік қысым түсіреді. Бұл механизмді реттеу үшін пайдаланушы катушканың алдыңғы жағына жетіп, бұрап, қатайту/босату керек. Алдыңғы сүйреулер механикалық тұрғыдан қарапайым, әдетте өнімділігі тұрақты және жоғары сүйреу күштеріне қабілетті. Артқы сүйреулерде керісінше, катушканың артқы жағында реттеу бұрандасы және оны қосу үшін бөлек тетік (рычаг) бар. Ол балықшы катушканың тұтқасын (кранк) бұрғанда автоматты түрде өшіріледі, ал алдыңғы сүйреу сол сәтте іске қосылып, күреске қатысады. Өндірушілер артқы сүйреуден он фунттан астам күш шығаруды сирек ұсынады, себебі ол механикалық тұрғыдан күрделірек және әдетте алдыңғы сүйреулердей дәл немесе тегіс емес, өйткені сүйреудің өзі көбінесе жетек білігінің бөлігі болып табылады, катушканың бөлігі емес. Олар балық жемді аузына алғанда және әлі ілгек орнатылмаған кездегі алғашқы сәттерге арналған. Артқы сүйреу балықшы тұтқаны бұрып, қашқан балықты ұстағанда тоқтатылады және ілгек орнатылады.

Құю катушкалары

Көбінесе, әдеттегі жоғары орналасқан, троллинг немесе жемтастау типті катушкалар екі түрдің біреуін қолданады: жұлдызды немесе тұтқалы. Ең көп таралған және механикалық жағынан ең қарапайымы – «жұлдызды тежегіш» деп аталады, себебі реттеуші дөңгелегі дөңгелек ұштармен жұлдызға ұқсайды. Жұлдызды тежегіштер бұрандалы механизм арқылы негізгі жетекше тісті дөңгелектің үстінде орналасқан шайбалар жинағына қысымды арттыру немесе азайту арқылы жұмыс істейді. Жұлдызды тежегіштермен жабдықталған катушкалар әдетте, жетекші механизмнен толық ажыратып, шпулдің кедергісіз айналуына мүмкіндік беретін бөлек тұтқаға ие, осы арқылы катушка «бос жүріске» (freespool) көшеді. Бос жүріс қалыптау, желіні босату және/немесе тірі жемді еркін қозғалту үшін қолданылады. Тұтқалы тежегіштер шпулде орналасқан тежегіш шайбаларға қысымды арттыру немесе азайту үшін тетік арқылы жұмыс істейді. Көптеген тұтқалы тежегіштер шабуыл үшін (балықтан ілмекті жұлып алуды болдырмау үшін тежегішті азайту), толық (ілмек бекітілгеннен кейін қолданылады) және бос жүріс (жоғарыда қараңыз) үшін алдын ала орнатылған тежегіш күйлерін ұсынады. Тұтқалы тежегіштер жекпе-жек кезінде реттеуді жылдамдатып, жеңілдетеді. Сонымен қатар, олар жетекші тісті дөңгелек емес, шайбалар жинағын пайдаланатындықтан, шайбалар үлкенірек болып, кедергісіздік пен тегіс жұмыс істеуді қамтамасыз етеді. Алайда, кемшілігі – бос жүрісте қалдық және қажетсіз кедергі болуы мүмкін, себебі тежегіш механизмі күрделі механизмдерге жүгінбестен толыққанды деактивацияланбауы мүмкін.

Тартылуды орнату

Дұрыс соғу режимі балық аулау жағдайына, желінің сынағына (жарылу беріктігіне) және мақсатталған балықтың мөлшері мен түріне байланысты. Көбінесе бұл "сезіну" арқылы және дұрыс соғу үшін жабдықты білу арқылы анықталады. Бұраулы катушкалар, жабық бетті катушкалар және жұлдызды соғу механизмі бар кәдімгі катушкалар үшін жақсы бастама – соғу режимін желінің жарылу беріктігінің үштен бірінен жартысына дейін орнату. Мысалы, егер желінің сынағы 10 кг болса, макараны қозғалу үшін 3-5 кг күш салу керек. Бұл тек шамамен ескеретін нәрсе. Ал, рычагты соғу механизмі бар катушкалар үшін көптеген балықшылар соғу позициясын желінің жарылу беріктігінің үштен біріне орнатудан бастайды. Бұл әдетте толық позицияны желінің көтергіштік шегінен асырмай, сонымен бірге балық аулау кезінде икемділікті қамтамасыз етеді. Кейбір балықшылар жағдайға байланысты катушканы бос күйде қалдырып, балық ілген кезде кері соғу механизмін қосады немесе соғу режимін іске қосады.

Тежегіш механизмдері

Құю кезінде ауа кедергісіне байланысты ауада ұшып бара жатқан терминалдық снарядтардың жылдамдығы төмендейді, бұл катушкадан сызықты босатуды (негізінен терминалдық снарядтардың алға қарай қозғалыс импульсімен қозғалатын) экспоненциалды түрде баяулатады. Бұл жеңіл және/немесе нашар аэродинамикалық шалыбандарды немесе желге қарсы құю кезінде ерекше байқалады. Егер балықшы мультипликаторлық катушка қолданса, оның айналма катушкасының айналу импульсі әлі де жеткілікті болып, оны әлдеқайда бірте-бірте баяулатады. Сызық босату мен катушка айналу арасындағы осы баяулаудың үйлеспеуі, артта қалған сызықтың инерциялық түрде катушкадан босатылған иілген түрінде "көтерілуіне" себеп болады. Кейбір осы иілген сызықтар ақырында катушка мен катушка корпусы арасындағы тар кеңістікке тартылатындай үлкен болады – бұл катушканың асып кетуі немесе кері соққы деп аталатын құбылыс, ол көбінесе сызықтарды өте қиын шешілетін түйіске (әдетте "құс ұясы" немесе "құс") түсіреді. Мұндай кері соққылар тек мультипликаторлық катушкаларда, әсіресе спиннингтік катушкаларда ғана кездеседі және тұрақты катушкаларда, мысалы, инерциялық емес катушкаларда болмайды. Кері соққымен күресу үшін, қазіргі заманғы көптеген спиннингтік катушкаларда "құйманы басқару" деп аталатын құрылғы бар, ол құйма қашықтығынан айнып, катушканың асып кетуін азайтуға көмектеседі. Әр түрлі шалыба салмағы орнатылған сайын, шалыба импульсі мен баяулау арасындағы айырмашылықты ескере отырып, құйманы басқаруды реттеу қажет. Пайдаланушылар сондай-ақ, катушка бетіне тікелей тактильді үйкеліс жасау үшін бас бармағымен катушканы "жұмсақ қозғау" дағдысын үйренуі керек, осылайша оның айналуын баяулату немесе тоқтату қажет.

Шпульдің кернеуі

Шпульдің кернеуі – шпуль осімен бір осьте орналасқан реттелетін бұрандалы тұтқа. Бұл тұтқаны бұрап бекіткенде, ол шпульдің тісті дөңгелегіне осьтік қысым түсіріп, шпуль бос айналғанда тұрақты үйкеліс кедергісін жасайды.

Орталықтан тыс тежегіш

Орталықтан тепкіш тежеу катушкада серпімді "блоктар" тізбегін пайдаланады, олар катушка жылдам айналғанда центробегті күш әсерімен радиалды бағытта сыртқа жылға алады. Бұл блоктардың әрқайсысы резеңке бөлігімен жабдықталған, ол катушканың корпусына тиіп, қосымша үйкеліс тудырады, катушканы блоктар серпімді күшпен кері тартылғанша баяулатады. Кейбір катушкалар, мысалы Shimano SVS Infinity, әрбір центробегті блокты құлыптап, уақытша деактивациялауға мүмкіндік беретін конструкцияға ие.

Магниттік тежегіш

Магниттік тежеу Ленц заңының принциптерін пайдаланып, шпулдің айналуына тікелей қарсылық тудырады. Барабан шассиінің (әдетте, қол тұтқасына қарама-қарсы жағында) шеңберлі орналасқан магниттер жиынтығы болады, ол магниттік өріс жасайды. Шпул айналғанда, металл қаңқа магниттік өріс сызықтарын кесіп өтеді және электромагниттік кедергіге ұшырайды, бұл кедергі шпулдің жылдамдығына байланысты өзгереді, бірақ шпул қозғала беретінше сақталады.

Электрондық тежегіш

Электронды тежегіш катушканың айналу жылдамдығын бақылау үшін электрондық схеманы пайдаланады және ішкі атқарушы механизм арқылы алдын ала есептелген қарсылықты қолданады. Ең танымал мысалы – 2003 жылы ұсынылған және 2023 жылдың басына дейін екі он жыл бойы әлемдегі жалғыз электронды тежегішпен жабдықталған балық аулау барабаны Shimano Curado DC ("Цифрлық бақылау") сериясы. Содан кейін, Daiwa IMZ Limitbreaker және KastKing iReel IFC ("Ақылды жиілік бақылауы") сияқты екі ұқсас өнім жарияланды.

Сызық жетекті механизмдер

Сызық жетектері тек мультипликаторлық катушкаларға тән, себебі катушкада біркелкі оралған сызықтар катушканың тегіс жұмыс істеуіне мүмкіндік береді және катушканың екі жағындағы сызықтың "асығып кетуін" болдырмайды. Сызық жетектерінің көпшілігі қарапайым сақина немесе ішкі диаметрі тар цилиндр болып табылады, ол спиральді ойықтан өткен білік бойымен көлденең бағытта жылжиды. Сызық жетекшісінің бүйірлі қозғалысы сызықты катушканың әртүрлі бөліктеріне итеріп, қайта орналастырады, осылайша ораудың біркелкі таралуын қамтамасыз етеді. Сызық жетектері катушканы қайтару кезінде маңызды болса, лақтыру кезінде ол кедергі тудырады, себебі сызық катушкадан шығу үшін оның тар ішкі арнасынан өтуі керек. Бұл сыртқы сүйреліске қосымша қарсылық тудырады (әсіресе сызық жетекшісінің артқы жиегіне тигенде) немесе бос сызық тізбегі жетекке тигенде. Бұл кері соққыны күшейтеді, себебі тар сызық жетекші арнасы сызықтың катушкадан қаншалықты жылдам шыға алатынын шектейді, және әсіресе лақтыру кезінде катушканың механизмдері ажыратылғанда сызық жетекшісі катушканың жанына жақын тоқтағанда бұл мәселе күшейеді. Сызық жетектерінің сызықты босатуға қарсы кедергісін азайтуға бағытталған конструкциялық өзгерістер бар, олардың көпшілігі сызық жетекшісін конустық немесе түтік тәрізді етіп жасауды қамтиды, бұл сызық пен жетекші тіреуі арасындағы бұрышты азайтады, бірақ бұл сүйреліс мәселесін толық шешпейді. Тағы бір тиімсіз өзгеріс – сызық жетекшісі ретінде ашылып жабылатын "қақпа" пайдалану, ақ жолы сызық қақпаның аралықтарында тұрып қалуы мүмкін. 2011 жылы танымал жапондық Daiwa балық аулау құралдары бренді өзінің әйгілі TWS (T Wing System) жүйесін ұсынды, ол T пішіндес / кері үшбұрышты сызық жетекшісін қамтиды, оның кең жоғарғы бөлігі сызықтың шығуы үшін кең арна ұсынады, ал қайтару кезінде жоғарғы табан сызықты артқа қарай итеріп, тар төменгі бөлікке бағыттайды. TWS Daiwa үшін үлкен жетістікке айналды және көп жылдар бойы даусыз патенттелген сауда белгісі болып қала берді. 2023 жылы Шэньчжэнь / Нью-Йорк қалаларында орналасқан қытайлық-американдық KastKing бренді патенттеген тағы бір маңызды 21-ғасырлық сызық жетекшісі дизайны – "Axis Eye" немесе "тал жапырағы жетекшісі". Ол кремний нитридімен қапталған, дөңгеленген тіктөртбұрышты тіреуге және аздап иілген жоғарғы профильге ие, ол көлденең бағытта 90° бұрылып, кең және тар қиманы ауыстыра алады. Лақтыру кезінде сызық жетекшісі көлденең бағытқа бұрылады, бұл сызық үшін кең арнаны ұсынады, осылайша сызық минималды қарсылықпен шыға алады; ал қайтару кезінде сызық жетекшісі бойлық бағытқа бұрылады, бұл сызық арнасын 3 мм-ден кем қысқартады.