Кіріспе
Балық аулауға арналған жіп немесе бау. Балық аулауда балықты байлап, тартуға қолданылатын, кемінде бір ілгекпен бірге пайдаланылатын икемді, жоғары кернеулі бау – балық аулау желісі. Балық аулау желілері көбінесе катушкаға оралып, сақталады, бірақ оларды қолмен, баудың ұшына бекітілген тұғырлық арқылы немесе моторлы троллингтік құрылғы арқылы да тартуға болады. Балық аулау желілері әдетте ұзын, өте жұқа бауға ұқсайды, оның маңызды сипаттамалары – ұзындығы, қалыңдығы, материалы және құрылысы. Белгілі бір балық аулау тәсіліне қатысты басқа да факторларға: сынғандағы беріктігі, түйіннің беріктігі, ультракүлгін сәулелерге төзімділігі, лақтыруға қолайлылығы, икемділігі, созылуы, пішінін сақтауы, тозуға төзімділігі және көрінуі жатады. Дәстүрлі балық аулау желілері жібектен жасалған, ал қазіргі заманғы көптеген желілер нейлон, полиэтилен немесе поливинилден фторид ("фторкарбон") сияқты синтетикалық полимерлерден жасалады және монофиламент немесе тоқылған (көп жіпті) түрде болуы мүмкін.
A fishing line is any flexible, high tensile cord used in angling to tether and pull in fish, in conjunction with at least one hook. Fishing lines are usually pulled by and stored in a reel, but can also be retrieved by hand, with a fixed attachment to the end of a rod, or via a motorized trolling outrigger. Fishing lines generally resemble a long, ultra thin rope, with important attributes including length, thickness, material and build. Other factors relevant to certain fishing practice include breaking strength, knot strength, UV resistance, castability, limpness, stretch, memory, abrasion resistance and visibility. Traditional fishing lines are made of silk, while most modern lines are made from synthetic polymers such as nylon, polyethylene or polyvinylidene fluoride ("fluorocarbon") and may come in monofilament or braided (multifilament) forms.
Терминология
Ілгек пен жіпті қолдана отырып балық аулау – қаңқа салу деп аталады. Балық, ілгекке ілінген жемді немесе жалқауды толығымен жұтып қойғанда ұсталады, сол кезде ілгек (көбінесе тікенді) жұмсақ тіндерді тесіп, ауыз қуысының, жұтқыншақтың немесе жаңғақтың ішінде бекіп қалады, нәтижесінде балық жіпке берік байланады. Тағы бір көне әдіс – тік ілгек қолдану, ол жемге бойлық бағытта көміледі, сонда балық оны басымен жұтады, ал жіпке түскен кернеу оны балықтың асқазанында немесе жұтқыншағында бекітеді, осылайша аулау сәтті аяқталады. Балық ілгекке ілінгеннен кейін, жіп оны балықшыға қарай тартады, содан кейін судан шығарады ("балықты көтеру" деп аталады). Ірі балықтарды тек жіпті тарту арқылы көтеру қиын болуы мүмкін (өйткені жіпке тым көп жүк түсіп, жыртылып кетуі мүмкін), сондықтан оларды қол желісі (көбінесе көтеру желісі деп аталады) немесе гафф деп аталатын ілгекпен жабдықталған бағана арқылы көтеруге болады. Тралинг – бір немесе бірнеше жіптерді, әрқайсысының соңында кемінде бір ілгекпен жабдықталған жалқауды су арқылы сүйреу әдісі, бұл жалқау балықтың біріккен тобын имитациялайды. Қозғалмалы қайықтан тралинг жасау – ірі ойын балықтары мен коммерциялық балық аулауда тунец және марлин сияқты ашық суда тіршілік ететін ірі түрлерді аулау үшін қолданылады (олар инстинктивті түрде біріккен топтарға тартылады), сонымен қатар, тұщы суда лосось, су алабұрқасы, мускалунг және сазанды аулау үшін де қолданылуы мүмкін. Бұл әдіс балықшыларға көп уақыт жұмсамай, үлкен су кеңістігін қамтуға мүмкіндік береді, себебі олардың жалғауды лақтырып, қайтару қажеті болмайды. Ұзын жіппен балық аулау және троллинг – коммерциялық балық аулау әдісі, онда бір негізгі жіптен перпендикуляр түрде ілінген көптеген қосалқы жіптер қолданылады. Snagging – балық аулау әдісі, онда балықты аузының ішінде емес, денесінің сыртынан іліп алу үшін үлкен, өткір ілгек қолданылады, сондықтан ол қаңқа салудан ерекшеленеді. Әдетте, үлкен ашық ойықты үш ілгекпен және ауыр батпақпен жабдықталған ілгек, көп балық бар өзенге (мысалы, лосось) лақтырылады және жылдам тартылып, оралады, бұл ілгекке "тырнақтап" алу сияқты қозғалыс береді, ол өткір ұштарын қабық пен теріден өткізіп, денеге тереңінен сіңіре алады. Су асты камералары сияқты қазіргі заманғы технологиялар кейде snagging уақытын жақсартуға көмектеседі. Бұл әдістің зақымдану сипаты (балық әдетте тірідей босатуға жараланған кезде) салдарынан, snagging көбінесе этикалық емес және заңсыз әдіс деп есептеледі, ал кейбір snagging жасаушылар осы практиканы жасыру үшін процедураларды қосады, мысалы, жем қосу немесе балық аулау таяғын қолдана отырып, оны қаңқа салуға ұқсатуға тырысады.
Қазіргі заманғы желілер
Қазіргі заманғы балық аулау желілері, тоқыма, тоқыма құю немесе жем құю үшін арналған қаптамалар, көбінесе жасанды материалдардан жасалады, оның ішінде нейлон (әдетте 610 немесе 612), поливинилдиен фториді (PVDF, сонымен қатар фторкарбон деп аталады), полиэтилен, Дакрон және UHMWPE (Honeywell’s Spectra немесе Dyneema). Ең көп таралған түрі – бір жіптен тұратын монофиламент. Балықшылар монофиламентті оның суға батпайтын қасиеттері және жүктеме кезінде созылатын мүмкіндігі үшін жиі пайдаланады. Желінің созылуының артықшылықтары бар, мысалы, ілмекті орнату және күшті балықпен күрескенде күшті жұмсарту. Бірақ өте алыс қашықтықта созу кемшілікке айналуы мүмкін. Жақында стандартты нейлон монофиламент желілеріне кополимерлер, фторкарбон немесе екі материалдың комбинациясынан жасалған басқа да баламалар енгізілді. Фторкарбон балық аулау желісі фторполимер PVDF-тен жасалады және оның су сияқты жарық сыну көрсеткіші жоғары болғандықтан, балықтарға көрінбейді. Фторкарбон тығыз материал болғандықтан, монофиламент сияқты су бетінде қалқымайды. Балықшылар көбінесе фторкарбонды әртүрлі баиттарды тереңге жақын ұстау үшін қолданады, ауыр салмақтарды пайдаланбай. Сондай-ақ, тоқылған балық аулау желілері, кофиламент және термиялық қосылған желілер де бар, олар кішкентай диаметрі, созылмауы және стандартты нейлон монофиламент желілерімен салыстырғанда жоғары беріктігі үшін "супер желілер" деп аталады. "Супер желілердің" тоқылған, термиялық және химиялық қосылған түрлері қазір кеңінен қолжетімді.
Қоршаған ортаға әсері
Тасталған монофиламенттік балық аулау жібінің ыдырауына 600 жылға дейін уақыт кетеді. Қоршаған ортаға тигізетін зиянын азайту мақсатында бірнеше түрлі биоыдырағыш балық аулау жіптері әзірленді.