Аргентинаның Сальта провинциясы

Кіріспе

Аргентина провинциясы

Салта – Аргентинаның солтүстік-батысында орналасқан провинция. Шығыстан сағат тілі бойынша көршілес провинциялар: Формоса, Чако, Сантьяго-дель-Эстеро, Тукуман және Катамарка. Сондай-ақ, ол Хухуй провинциясын қоршап тұр. Солтүстігінде Боливия және Парагвай, ал батысында Чилимен шектеседі.

Тарих

Испандықтар басып алғанға дейін, қазіргі Салта провинциясының алқаптарында Диагуита және Кальчаки деп аталатын көптеген жергілікті халықтар өмір сүрді; олар Квилмес және Умауака сияқты көптеген тайпаларды құрады, олардың барлығы Какан тілінде сөйлесті. Атакамалар Пунада, ал вичилер (матаколар) Чако аймағында мекен етті. Бұл аймаққа алғаш 1535 жылы Диего де Алмагро барып, одан кейін Диего де Рохас келді. Эрнандо де Лерма 1582 жылы Орпеса графы Франсиско де Толедоның бұйрығымен Сан-Фелипе де Лерманы негіздеді; қаланың аты көп ұзамай "Сан-Фелипе-де-Сальта" деп өзгертілді. 1650 жылға қарай қалада бес жүзге жуық тұрғын болды. Рио-де-ла-Плата вице-корольдігінің құрамында "Салта-дель-Тукуман" интенденциясы құрылды. 1774 жылы Сальта мен Тариха арасында Сан-Рамон де Ла-Ньюэва Оран негінделді (Тариха кейіннен 1807 жылы интенденцияға қосылды). 1783 жылы қаланың маңыздылығының артуын ескере отырып, Сальта-дель-Тукуман интенденциясының астанасы Сан-Мигель-де-Тукуманнан Сальтаға көшірілді. 1813 жылғы Сальта шайқасы аймақты Испаниядан босатты, бірақ Перу вице-корольдігі 1826 жылға дейін шабуылдар жасауын тоқтатпады. Гервасио де Посадас 1814 жылы Сальта провинциясын құрды, оған қазіргі Сальта, Жужуй провинциялары және Оңтүстік Боливия мен Солтүстік Чилинің бір бөлігі кірді. Аргентинаның тәуелсіздік жариялағаннан кейін туындаған ішкі аргентиналық қақтығыстарды пайдаланып, Боливия 1826 жылы Тариханы аннексиялады. 1834 жылы Жужуй Салтадан бөлініп, жеке провинцияға айналды. Сальтаның шекарасы 1900 жылы Якуибаны Боливияға жоғалту арқылы одан әрі тарылды. 1902 жылы провинциядан құрылған Лос-Андес Ұлттық үкіметі, астанасы Сан-Антонио-де-лос-Кобресте орналасқан, 1943 жылы Лос-Андес департаменті ретінде Салта провинциясына қайтарылды. Антонио Алистің "La muerte de Güemes" картинасы, 100 жылдық көрмеде алтын медальді жеңіп алған, Салта провинциялық үкіметінің кеңсесінде қойылған.

Before the Spanish conquest, numerous native peoples (now called Diaguitas and Calchaquíes) lived in the valleys of what is now Salta Province; they formed many different tribes, the Quilmes and Humahuacas among them, which all shared the Cacán language. The Atacamas lived in the Puna, and the Wichís (Matacos), in the Chaco region. The first conquistador to venture into the area was Diego de Almagro in 1535; he was followed by Diego de Rojas. Hernando de Lerma founded San Felipe de Lerma in 1582, following orders of the viceroy Francisco de Toledo, Count of Oropesa; the name of the city was soon changed to "San Felipe de Salta". By 1650, the city had around five hundred inhabitants. An intendency of "Salta del Tucumán" was created within the Viceroyalty of the Río de la Plata. In 1774, San Ramón de La Nueva Orán was founded between Salta and Tarija (Tarija was added to the intendency later, in 1807). In 1783, in recognition of the growing importance of the city, the capital of the intendency of Salta del Tucumán was moved from San Miguel de Tucumán to Salta. The battle of Salta in 1813 freed the territory from Spain, but occasional attacks were mounted from the Viceroyalty of Peru as late as 1826. Gervasio de Posadas created the province of Salta in 1814, containing the current provinces of Salta, Jujuy, and parts of southern Bolivia and northern Chile. Exploiting internal Argentine conflicts that arose after the Argentine Declaration of Independence, Bolivia annexed Tarija in 1826. In 1834, Jujuy withdrew from Salta and became a separate province. The borders of Salta were further reduced in 1900, with the loss of Yacuiba to Bolivia. The National Government of Los Andes, constituted from the province in 1902 with a capital at San Antonio de los Cobres, was returned to Salta Province in 1943 as the Department of Los Andes. Antonio Alice's painting, La muerte de Güemes, which received a gold medal at the Centenary Exposition, is on display at the offices of the Salta Provincial Government.

География

Облыстың жалпы жер көлемі – , ол Аргентинадағы ауданы бойынша алтыншы үлкен провинция. Облыстың маңызды өзендері – Пилкомайо, Бермехо және кейін Саладо өзеніне қосылатын Хураменто.

Климат

Салта провинциясы Козерог тропигіне жақын орналасқан болса да, биіктік айырмашылығы мен орографиялық факторлардың әсерінен климаттың алуан түрлілігін қамтиды. Анд тауларының бағыты провинция ішіндегі жауын-шашын таралуына ықпал етеді. Орташа жылдық температура және жауын-шашын мөлшері белгілі. Таудың шығыс беткейлеріне жылына 200-300 мм аралығында жауын-шашын түседі, бірақ орографиялық жауын-шашынға байланысты кейбір жерлерде жылдық жауын-шашын мөлшері 300 мм-ден асып кетеді. Жауын-шашынның көп бөлігі жаз айларына шоғырланған, ал қыс құрғақ болады. Осы алғашқы беткейлердегі мол жауын-шашын тығыз орманды құрайды, ол осы таулардың бойымен тар жолақ бойында созылады және түрлердің жоғары әртүрлілігін қамтамасыз етеді. 2012 жылы провинцияның экономикасы 30,613 миллиард песоға (шамамен 6,743 миллиард АҚШ доллары) бағаланған, жан басына шаққанда 23,971 песо (шамамен 5,280 АҚШ доллары) құрады. Салтадағы өндіріс экономикаға 20% үлес қосады. Тартагал, Агуас-Бланкас, Мадрехонес және Кампо-Дурань орталықтарынан газ және мұнай құбырлар арқылы Буэнос-Айрес және Росарио қалаларына тасымалданады. Кампо-Дуран қаласында мұнай өңдеу зауыты да орналасқан. Кен өндіруге Ируя, Ла-Пома және Сан-Карлос қалаларындағы уран, ал Диаблилос кенішіндегі күміс кіреді. Ауыл шаруашылығы және одан туындаған салалар провинцияның маңызды қызметі болып табылады және өнімге 10% -дан астам үлес қосады. Темекі, қант қызылшасы және жүзім шаруашылығы ең маңызды салалар болып табылады және аймақтан экспорттың көп бөлігін құрайды. Басқа дақылдар, көбінесе жергілікті тұтынуға арналғандары: жүгері, бұршақ, цитрус жемістері, банан және помидор. Қант қызылшасы Салтадағы зауыттарда өңделеді, содан кейін Аргентинаның қалған бөліктеріне және басқа елдерге жіберіледі. Сан-Мартин-де-Табакаль зауыты осылардың ішіндегі ең ірісі. Кафаяте маңындағы Вальес Кальчаки аймағының әйгілі шараптары (негізінен Торронтес, Малбек және Каберне Совиньон) әртүрлі көлемдегі көптеген жүзімдіктерде өндіріледі. Америкалық тұқымдық ірі қара малдары ылғалды субтропиктік шығыста, сондай-ақ қойлар мен ешкілермен бірге өсіріледі.

Туризм

Салта провинциясы көптеген табиғи, әлеуметтік және тарихи көрікті орындарға ие. Облыстың орталығы – Салта қаласы, сонымен қатар "Ла Линда" ("Әдемі") деген лақап атымен белгілі. Бұл маңызды туристік орын және провинцияның қалған бөлігін зерттеу үшін бағытталған орталық нүкте. Қаланың әртүрлі тартатын жерлері бар, олардың ішінде отарлық үйлер мен собор, сондай-ақ Льуллальяко жанартауынан табылған үш мұздаған инка мумиясын сақтайтын Салтаның Жоғары Тау Археологиясы мұражайы ("Музей де Археология де Альта Монтана де Салта") бар, олар Льуллальяко балалары деп белгілі. "Аспанға дейінгі пойыз" ("Tren a las Nubes") Сан-Антонио-де-лос-Кобрестің 3775 метрлік (12 500 фут) биіктігіне жететін алдында каньондар мен тік жарларды кесіп өтеді. Кальчаки аңғарларының қызыл тас құрылымдары мен Кафаяте шарап жасау қаласы провинцияда ең көп танысқан екінші орын болып табылады. Көптеген адамдар Качи тауына және оның маңындағы ауылдарға (мысалы, Пайогастаға) саяхаттайды. Салтада үш ұлттық саябақ бар: Юнгас орманындағы Эль-Рей ұлттық саябағы, Бариту ұлттық саябағы және Лос-Кардонес ұлттық саябағы.

Демография

Облыстың халық саны 1 214 441 адамды құрайды. Бұл көрсеткіш бұрынғы халық санымен салыстырғанда 12,5% өсімді білдіреді, ал бұрынғы халық саны 1 079 051 адамды құраған еді. Халықтың 6,5% немесе 79 204 адамы өзін жергілікті тұрғын деп жариялаған, бұл облысты жергілікті халықтың үлесі жоғары провинциялардың қатарына қосады. Ол Чубут, Неукен, Жужуй және Рио-Негродан кейін 5-орында тұр. Облыста түрлі шетелдік қауымдастықтар бар: Сирия-Ливаннан шыққан христиан левантиндер, испандықтар мен итальяндықтар ең ірі топтарды құрайды. Кішкентай украин қауымы Кеңес Одағының тарауынан бері осы жерде қоныстанған, ал үнді сикх қауымы 1940 жылдан бері Росарио-де-ла-Фронтерада тұрып келеді. Облыста грек-кипрліктер, қытайлар, немістер, француздықтар, чилиліктер, боливиялықтар, парагвайлықтар және Адриатика аймағынан келген славяндар (атап айтқанда сербтер мен хорваттар) да қоныстанған. Салта қаласында еврей қауымының синагогасы мен мұсылмандардың мешіті бар. Салтадағы еврейлердің көп бөлігі ашкеназдық текті, бірақ сефардтық отбасылар да кездеседі.