Кіріспе
Американың батыс аймағы, ерекше төбелер мен үстірттерге ие, Колорадо платосының Монумент аңғары (навахо тілінде "тас аңғары" мағынасында) – Колорадо платосының құмтасты төбелер жиынтығымен сипатталатын аймақ, ең биігі 1000 фут (305 метр) аңғар төңірегінен көтеріледі. Ең танымал төбелер Солтүстік-Шығыс Аризонада, Юта мен Аризона штатының шекарасында орналасқан. Бұл аңғарды өздерінің қорғаулы территориясы деп санайтын навахо тайпасы үшін қасиетті орын. Монумент аңғары 1930 жылдан бері көптеген медиада көрсетілген. Режиссер Джон Форд осы жерді көптеген вестерн фильмдерін түсіру үшін пайдаланған; сыншы Кит Фиппс "оның кадрлары ондаған жылдар бойы кино көрермендері американдық батысты елестететін бейнесін қалыптастырды" деп жазған.
the region of the Colorado Plateau
Monument Valley (, , meaning valley of the rocks) is a region of the Colorado Plateau characterized by a cluster of sandstone buttes, the largest reaching 1000 feet (305 m) above the valley floor. The most famous butte formations are located in northeastern Arizona along the Utah–Arizona state line. The valley is considered sacred by the Navajo Nation, the Native American people within whose reservation it lies. Monument Valley has been featured in many forms of media since the 1930s. Director John Ford used the location for a number of his Westerns; critic Keith Phipps wrote that "its have defined what decades of moviegoers think of when they imagine the American West".
География және геология
Бұл аймақ Колорадо үстіртінің бір бөлігі. Аңғардың төменгі жағының биіктігі теңіз деңгейінен басталады. Төңірегі негізінен Котлер тобының балшық тастарынан немесе одан шыққан құмнан тұрады, оларды аңғарды ойып өткен ирек өзендер қалдырған. Аңғардың жарқын қызыл түсі ауа райына ұшыраған балшық тастардағы темір оксидінен пайда болады. Аңғардағы қараңғы, көкшіл сұр жыныстардың түсі манганий оксидінен шығады. Бұл тік жарлар анық қабатталған, үш негізгі қабаты бар. Ең төменгі қабаты – Орган тау жынысы, ортаңғысы – де Шелли құмтасы, ал жоғарғы қабаты – Моенкопи формациясы, үстіне Шинармп конгломераты жабысқан. Аңғарда "Күннің көзі" сияқты ірі тас құрылымдар бар. 1945 жылдан 1967 жылға дейін Монумент көтерілімінің оңтүстік бөлігі Шинармп конгломератының шашыраңқы аймақтарында кездесетін уран үшін қазылды; кейбір кен орындарында уранмен бірге ванадий мен мыс та бар. Басты құрылымдарға Батыс және Шығыс Миттен бұталары, Меррик бұтасы және Хантс Меса жатады. Тағы бір ерекше құрылым – Тотем Поле, күшті эрозияға ұшыраған бұтаның қалдығы.
Туризм
Монумент аңғары – Навахо ұлтының Монумент аңғары тайпалық паркіне, ұлттық парктің эквивалентіне жақын орналасқан аумақтың көп бөлігін қамтиды. Мысалы, Ольято да Монумент аңғары деп белгіленген аймақтың ішінде жатыр. Келушілер кіру ақысын төлеп, 27 шақырымдық топырақ жолмен паркті аралап шығуға мүмкіндік алады. Монумент аңғарының Mystery Valley және Hunts Mesa сияқты бөліктеріне тек гидті турлар арқылы ғана қол жеткізуге болады.
Климат
Монумент аңғарында шөлді климат басым, қыстары суық, жаздары ыстық болады. Жаз айларында ауа температурасы жоғары болғанымен, аймақтың биік орналасуы ыстықты басып тұрады. Жыл бойына орташа есеппен 54 күн температура жоғарылай түссе де, жазғы ең жоғары температура сирек 32 градустан аспайды. Жазғы түндері салқын және күн батқаннан кейін температура тез төмендейді. Қыс суық, бірақ күндізгі температура көбінесе 0 градустан жоғары болады. Қыста температураның 0 градустан төмен түсуі сирек, бірақ мүмкін. Монумент аңғарында қыста кейде жеңіл қар жауады, бірақ ол көбінесе бір-екі күнде еріп кетеді.
Көрнекі құралдарда
Монумент аңғары көптеген компьютерлік ойындарда, баспа түрінде және кинофильмдерде көрсетілген, соның ішінде Джон Фордтың режиссерлік еткен көптеген вестерн фильмдері американдық батыс туралы көрермендердің көзқарасына әсер етті, мысалы: «Stagecoach» (1939), «My Darling Clementine» (1946), «Fort Apache» (1948), «She Wore a Yellow Ribbon» (1949) және «The Searchers» (1956). Көптеген жаңа фильмдер, басқа режиссерлермен бірге, Монумент аңғарында түсірілді, оның ішінде Серджио Леоненің «Once Upon a Time in the West» (1967), Еуропадан тыс жерде түсірілген алғашқы «спагетти-вестерн» және Гор Вербинскинің «The Lone Ranger». «Airwolf: The Movie» және одан кейінгі телесериалда Монумент аңғарындағы ойыс үстірт ойдан шығарылған тікұшақтың жасырынған орны болды. Ол «Құдайлар аңғары» деп аталды.