Кіріспе

Канадалық саясаткер сэр Хью Джон Макдональд (13 наурыз 1850 жыл - 29 наурыз 1929 жыл) – Канаданың тұңғыш премьер-министрі Джон А. Макдональдтың жалғыз баласы. Ол да саясаткер болған, Канаданың Төменгі палатасының депутаты және федералдық кабинет министрі қызметтерін атқарған, сондай-ақ қысқа мерзімге Манитобаның сегізінші премьер-министрі болды.

Ерте өмір

Макдональд Канаданың батыс бөлігінде (қазіргі Онтарио) Кингстон қаласында, Канаданың тұңғыш премьер-министрі Джон А. Макдональд пен оның бірінші әйелі Изабелла Кларк Макдональдтың (1809–1857) отбасында дүниеге келді. Изабелла қайтыс болғаннан кейін Макдональд жеті жасар ұлымен жесір қалды, ал Хью Джон Макдональдты негізінен әкесінің қарындасы мен оның күйеуі тәрбиеледі. 1869 жылы Торонто университетінен бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Торонто мен Оттавада құқық тағылымдамасын өтеді. 1872 жылы адвокаттық практикамен айналыса бастады және әкесінің кеңсесінде жұмыс істеді. Бірінші әйелінің өліміне қайғырып, Макдональд 1882 жылы Виннипегке көшіп, жеке құқық қызметін ашты.

Әскери қызмет

Макдональд 1866 жылдың жазында Корнуолл маңында фениандықтардың басып кіруіне дайындық күтіп, 14-ші батальон ерікті милиция мылтықтары құрамында қызмет етті. Торонто университетінде оқып жүргенде, ол 1868 жылдың 13 қазанында Канаданың «Королеваның жеке мылтықтарына» қатарға түсті және 1870 жылдың 22 сәуірінде сержант атағына дейін көтерілді, содан кейін прапорщик болып тағайындалды. Макдональд содан кейін полковник Гарнет Джозеф Уолслидің экспедициясына 1-ші (Онтарио) мылтық батальонының 16-шы ротасының прапорщигі ретінде қосылды және Манитобадағы Қызыл өзен елді мекеніне жол тартты. Вулсли экспедициясы Луи Риелдің Қызыл өзен көтерілісін басу мақсатымен құрылды. Риел кеткеннен кейін Жоғарғы Форт-Гарриді қан төкпестен басып алғаннан кейін Торонтоға оралды, бірақ Риелдің екінші көтерілісін басуға қатысты. Ол 1882 жылдың 26 сәуірінде «Королеваның жеке мылтықтарынан» зейнеткерлікке шығып, Виннипегке көшті. 1885 жылғы Солтүстік-Батыс көтерілісі кезінде Макдональд 90-шы (Виннипег) мылтық батальонында лейтенант болып қызмет етті, ол осы бөлімді ұйымдастыруға көмектесті. Кейін ол Саскачеван провинциясындағы Фиш-Крик шайқасына қатысты.

Неке

1876 жылы Хью Джон Макдональд Рим католик дінінің өкілі Жан Мюррей Кингке үйленді. Олардың қызы Изабелла Мэри "Дейзи" Макдональд 1877 жылы дүниеге келді. Жан Кинг Макдональд кейіннен 1881 жылы Дейзидің тууына байланысты денсаулығының нашарлауы салдарынан қайтыс болды. 1883 жылы ол Гертруда Агнес ВанКогнетке үйленді. Ол оның әкесінің жақын досы және саяси одақтасы, Торонто қаласындағы Салтер Жосафат ВанКогнеттің (1833–1888) қызы, ал ол Филипп Майкл Мэттью Скотт ВанКогнеттің ағасы еді. Гертрудтың анасы Агнес, Онтарионың Порт-Хоуп қаласынан сенатор Бенджамин Сеймурдың қызы және лейтенант-полковник Артур Трефузис Хенидж Уильямсқа үйленген Эмили Сеймурдың қарындасы болды. Олардың Джон Александр "Джек" Макдональд (1884–1905) және Дейзи Макдональд (1877–1959) атты балалары болды. Макдональдтар Сент-Джон соборының зиратына жерленген.

Саясат

Макдональд 1891 жылғы федералды сайлауда Консервативтік партиядан Виннипег қаласын өкілдік етіп, Халықтар палатасына сайланды. Ол әкесінің қасында парламентке ант берді, осы кезде екі жақтың мүшелері қолдау білдірді. Алайда, үлкен Макдональдтың сол жылы қайтыс болғаннан кейін, Хью Джон Оттавадағы өмірге ынтасыздық танытты. Джон Эбботт пен Джон С. Д. Томпсон оны федералды саясатта ұстап тұруға тырысқанымен, ол 1893 жылы мандатын тастап, Виннипегке оралды. 1896 жылы премьер-министр Чарльз Таппер оны Оттаваға қайта оралып, Ішкі істер министрі және Үндістер ісі жөніндегі басқарушы болып қызмет етуге көндірді. Бұл Консервативтік партияның ішкі дағдарысқа тап болған және жалпы сайлауда халық алдында жауап беруге дайын тұрған кезде болды. Таппер, Макдональдтың аты кейбір бұрынғы сайлаушыларды қайтаруға көмектеседі деп үміттенген болуы мүмкін. 1896 жылғы сайлауда Вильфрид Лориердің либералдары жеңіске жетті, ал Макдональд тағы да Виннипег қаласынан сайланды (бұрынғы провинциялық министр Джозеф Мартинге шамалы басымдықпен жеңіліп), бірақ оның сайлауы 1897 жылдың басында күшін жойды. Ол тағы да Виннипегке оралды және келесі сайлауға қатыспады. 1897 жылдың наурыз айында Макдональдқа Манитобаның Консервативтік партиясын басқару ұсынылды. Партия 1888, 1892 және 1896 жылдарғы сайлауларда Томас Гринвейдің либералдарынан ауыр жеңіліс көріп, 1889 жылы бұрынғы премьер-министр Джон Норкуэйдің қайтыс болуынан кейін бағытсыз қалды. Алайда, 1897 жылға қарай провинциялық жағдайдың өзгеруге бейім екендігі мойындалды. Гринвейдің екінші және үшінші көпшілігі негізінен оның білім беру реформаларына халықтың қолдауына байланысты болды; білім беру мәселесі 1896 жылы шешілгеннен кейін консерваторлар үкімет құруға мүмкіндік алды. Макдональд басшылыққа келісті және (заң шығарушы органға депутат болып сайланбаса да) келесі екі жылды провинцияны аралап, келесі сайлауға дайындықпен өткізді.

Премьер-министр қызметі

Манитобаның консервативтік партиясы 1899 жылы заңды түрде құрылып, көп ұзамай алғашқы сайлау бағдарламасын жасады. Бұл сол кездегі стандарттар бойынша прогрессивті құжат болды, ол тәуелсіз білім беру кеңесін құруды, жаңа ауыл шаруашылығы және техникалық колледждер ашуды, жұмысшыларға өтемақы төлеу туралы заң қабылдауды, спирттік ішімдіктерге тыйым салуды және теміржолдарды мемлекеттік меншікке алуды көздеді. Аз прогрессивті жағынан, партия Шығыс Еуропадан келген жаңа иммигранттарға қатысты халықтың наразылығын пайдаланды. Осы екі фактордың нәтижесінде 1899 жылғы провинциялық сайлауда күтпеген жеңіс тіркелді, консерваторлар 40 орынның 22-сін жеңіп алды. Макдональд Оңтүстік Виннипегтегі либерал Джон Д. Камеронды аз айырмамен жеңіп, 1900 жылдың 10 қаңтарында премьер-министр болып ант берді. Ол сонымен қатар муниципалды комиссар лауазымын да атқарды. Оның биліктегі кезеңі қысқа болды. Макдональд спирттік ішімдіктерге тыйым салу туралы заң жобасын ("Макдональд заңы" деп белгілі) қабылдауға қол жеткізді, бірақ 1900 жылғы федералды сайлауда федералды консерваторлар үшін қайтадан сайлауға түсуге мәжбүр болды. Ол Чарльз Тэпперді ұлттық партия жетекшісі ретінде алмастыруды ниеттенген болуы мүмкін. Макдональд 1900 жылдың 29 қазанында премьер-министр лауазымынан кетіп, Брэндон сайлау округінде Ішкі істер министрі Клиффорд Сифтонға қарсы күресті. Сифтон Батыс Канадасындағы ең ықпалды министр болды, бірақ консерваторлар Хью Джонның жеке танымалдылығы оны жеңуге жеткілікті болады деп сенді. Олар жаңылысты. Қызу бәсекеге қарамастан, Сифтон сайлауда 5011 дауыспен жеңіске жетті, ал Макдональд 4342 дауыс жинады. Осы жеңілістен кейін Макдональд сайлау саясатынан бас тартып, заңгерлік тәжірибесіне оралды. Ол Манитобадағы консервативтік партия ұйымының жұмысына қатысып, 1905 жылдан 1908 жылға дейін Манитоба консервативтік қауымдастығының президенті болды. 1911 жылы Виннипег қаласының полиция судьясы болып тағайындалды және 1913 жылдың маусым айында рыцарь атағын алды. 1915 жылы консервативтік партияны қайта басқаруға оралуы мүмкін деген әңгімелер тарады, бірақ бұл орындалмады. Макдональд 1919 жылғы Виннипег жалпы ереуілі кезінде Виннипегтің судьясы болды. Ол ереуіл кезінде тұтқындалған иммигранттарды өзінің алдына шақырып, оларды Капускасингтегі интернациялық лагерьге жіберуге бұйырды, содан кейін олар ресми тыңдаусыз депортацияланды. Макдональдтың Виннипег қаласының орталығындағы соңғы үйі, Далнаверт, қазір мұражай болып табылады. 1990 жылы ол Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды.