Кіріспе
Альберобелло (ˌalberoˈbɛllo; сөзбе-сөз "әдемі ағаш"; Барезе: Ajarubbédde) – Италияның Апулия аймағындағы Бари метрополиялық қаласындағы шағын қала және коммуна. 2022 жылы халық саны 10 237 адамды құрайды және ол өзінің ерекше трулло ғимараттарымен әйгілі. Альберобелло труллолары 1996 жылдан бері ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. Альберобелло – «Италияның ең әдемі ауылдары» (I Borghi più belli d'Italia) тізіміндегі бірі.
Alberobello (ˌalberoˈbɛllo; literally "beautiful tree"; Barese: Ajarubbédde) is a small town and comune of the Metropolitan City of Bari, Apulia, southern Italy. It has 10,237 inhabitants (2022) and is famous for its unique trullo buildings. The trulli of Alberobello have been designated as a UNESCO World Heritage Site since 1996. Alberobello is one of I Borghi più belli d'Italia ("The most beautiful villages of Italy").
Тарих
Бұл аймақтың алғашқы игерілуі тек XVI ғасырдың басында Конверсано графы Андреа Маттео III Аквавива д'Арагонаның бастамасымен басталды. Ол Ночиден келген шамамен қырық шаруа отбасына мұнда қоныстануға және жерді өңдеуге, ал егіннің оннан бір бөлігін өзіне беруге рұқсат берді. 1635 жылы оның мұрагері, граф Джангироламо II (1600–1665 жж.) мейрамхана және ораториясы бар сарай салды және бірнеше шағын үйлер салу арқылы орманды қалалық аймаққа айналдыруды бастады. Қалалық аумақтың кеңеюіне әктас, карст және әктас шөгінділерінің көп болуы, сондай-ақ графтың тек құрғақ тас қабырғалы үйлер салуға рұқсат беруі көмектесті, олар ерекше "трулли" болып қалыптасты. Үйлерді құрғақ тастармен салуға міндеттеу – графтың Неаполь Корольдігінің испан вице-короліне салық төлеуден жалтарған тәсілі болды. Альберобеллоның орталығы ежелгі Кана өзенінің арнасында, қазір Джузеппе Мартелотта алаңы орналасқан жерде салынды. Альберобелло 1797 жылдың 27 мамырына дейін Арагон Аквавиваларының феодалы болып қала берді, содан кейін Бурбон королі Фердинанд IV кішкентай ауылды корольдік қаласы деңгейіне көтерді, оны графтардың феодалдық тәуелділігінен босатты. 1797 жылдың 22 маусымында алғашқы әкім Франческо Джузеппе Липполис сайланды. Альберобелло – труллилердің толық ауданы бар жалғыз елді мекен және Итрия аңғарындағы труллилердің мәдени астанасы саналады.
Альберобеллоның троллилері
Трулли тарихы (көне грекше τρούλλοι) 15 ғасырдағы Неаполь Корольдігінің «Prammatica De Baronibus» жарлығымен байланысты. 1481 жылы Альберобелло аумағының иелері, 1481 жылдан бастап Конверсано Д’Аквавива Д’Арагона графтары, тұрғындарға үйлерін цемент немесе әк қолданбай, құрғақ салуды міндеттеді. Осылайша, олардың үйлері шала жартылай ғимараттар ретінде қарастырылып, оңай бұзылуы мүмкін болды. Тек тастарды ғана пайдалана отырып, шаруалар өздігінен тірелетін күмбезді шатыры бар дөңгелек пішіннің ең оңай құрылыс екенін анықтады. Шатырлар сәулетшінің авторлық белгісін көрсететін әсемдікпен безендірілген ("master trullaro").