Көркем әдебиеттегі қарама-қарсы кейіпкерлер

Кіріспе

Кез келген повестелік шығармада, фольга – басқа кейіпкерге қарама-қарсы келетін кейіпкер, әдетте, басты кейіпкерге қарама-қарсы келіп, оның белгілі бір қасиеттерін анықтап көрсету немесе ерекшелеу үшін қолданылады. Басты кейіпкерге қарама-қарсы кейіпкер сюжеттің антагонисті болуы мүмкін. Кейде қосымша сюжет негізгі сюжетке қарама-қарсы қойылып, фольга рөлін атқаруы мүмкін. Бұл метафикция және «оқиға ішіндегі оқиға» мотиві үшін ерекше тән. Фольга көбінесе күрт өзгешеленеді немесе екі нәрсенің арасындағы айырмашылықты көрсету үшін жасалған шектен тыс салыстыру болып табылады. Томас Ф. Гиерен әдеби фольгалардың қолданылуын үш санатқа бөледі, оларды Тамара А. П. Мец мынадай түсіндіреді: жоғары контрастты күшейтіп көрсететіндер (бұл өзгеше, себебі…), алып тастау арқылы жұмыс істейтіндер (бұл Х емес, себебі…) және кінә тағатындар («үкіметтің шешім қабылдау процесінің баяулығына байланысты»).

Әдебиеттегі мысалдар

Эмили Бронтенің 1847 жылғы «Боранды биіктер» романында Эдгар Линтон басты кейіпкер Хитклифке сыртқы келбеті, ақшасы, мұрасы және моральдық қағидалары жағынан қарама-қарсы келеді, алайда Кэтринге деген махаббаттарында ұқсас. Мэри Шеллидің 1818 жылғы «Франкенштейн немесе заманауи Прометей» романында доктор Франкенштейн мен оның «жаратылысы» әдеби фольгалар рөлінде, бірін-бірі салыстыру үшін қолданылады. Чарльз Диккенстің 1850 жылғы «Дэвид Копперфилд» романында Эдвард Мердстоунның Дэвидтің анасы Кларамен үйленуі, Дэвидтің болашақта Дора Спенлоумен үйленуімен қарама-қайшы келеді. Егер Дэвид әйелінің еркелігіне тойтарыс бергенде, нәтижесі басқаша болар еді. Джейн Остиннің 1813 жылғы «Гордость и предубеждение» романында Мэридің оқуға берілгендігі, оның әпкесі Элизабет Беннеттің көңілді және алаңдаған мінезінен өзгеше. Сол сияқты, Уильям Шекспирдің «Юлий Цезарь» трагедиясында Брут кейіпкерінің фольгасы – Кассий мен Марк Антоний. «Ромео мен Джульетта» пьесасында Ромео мен Меркуцио, сондай-ақ Макбет пен Банко бір-біріне қарсы қойылатын кейіпкерлер. «Гамлет» трагедиясында Лаерт пен ханзада Гамлет арасындағы айырмашылықты көрсету үшін фольга жасалған. 5-ші акттың 2-ші көрінісінде ханзада Гамлет Лаертке: «Мен сенің фольгаң боламын, Лаерт» (5.2.272) дейді. Бұл сөз тіркесі пьеса бойына дамыған Гамлет пен Лаерт арасындағы қақтығысты ашады. Джон Стейнбектің 1937 жылғы «Егеуқұмдар мен адамдар» повесінде Джордж пен Ленни бір-біріне қарсы келеді. Ленни алып денелі, бұқадай күшті, бірақ ақылы кем, ал Джордж кішкентай, сүйекті және өте ақылды. Франк Герберттің 1965 жылғы «Дюна» ғылыми-фантастикалық романында Фейд Раута Пауль Атреидес үшін баяндамалық фольга рөлінде. Екі кейіпкер де қуатты ақсүйек үйлердің мұрагерлері болғанымен, Bene Gesserit жоспарларында болған және жан-жақты жауынгерлік дайындықтан өткенімен, Пауль мейірімді және соғыстан қашуға тырысады, ал Фейд тек билікке ұмтылады. «Гарри Поттер» сериясында Драко Малфой Гарри Поттер кейіпкеріне қарсы қойылатын тұлға; профессор Снейп екі кейіпкердің де «өзін-өзі анықтаудың маңызды оқиғаларын бастан кешіруіне» мүмкіндік береді, бірақ олар әртүрлі таңдау жасайды: Гарри Лорд Волдеморт пен Өлім жегіштерге толыққанды қарсы тұрады, ал Драко бүкіл серия бойында адалдығымен күреседі.

In Emily Brontë's 1847 novel Wuthering Heights, Edgar Linton is described as opposite to main character Heathcliff, in looks, money, inheritance and morals, however similar in their love for Catherine. In Frankenstein; or, The Modern Prometheus, an 1818 novel by Mary Shelley, the two main characters—Dr. Frankenstein and his "creature"—are literary foils to each other, functioning to compare one to the other. In David Copperfield, an 1850 novel by Charles Dickens, Edward Murdstone's marriage to David's mother Clara, contrasts with David's future marriage to Dora Spenlow, presented with a different outcome if David had endeavored to subdue his wife's caprices, as did Edward Murdstone with Clara's. In Jane Austen's 1813 novel Pride and Prejudice, Mary's absorption in her studies places her as a foil to her sister Elizabeth Bennet's lively and distracted nature. Similarly, in William Shakespeare's tragedy Julius Caesar, the character Brutus has foils in the two characters Cassius and Mark Antony. In the play Romeo and Juliet, Romeo and Mercutio serve as character foils for one another, as well as Macbeth and Banquo in the play Macbeth. In the tragedy Hamlet, a foil is created between Laertes and Prince Hamlet to elaborate the differences between the two men. In Act V Scene 2, Prince Hamlet tells Laertes that he will fence with him and states, "I'll be your foil, Laertes" (5.2.272). This word play reveals the foil between Hamlet and Laertes that was developed throughout the play. George and Lennie are foils to each other in John Steinbeck's 1937 novella Of Mice and Men. Lennie is huge and strong as a bull but mentally slow, while George is small, skinny and very smart. In Frank Herbert's 1965 science fiction novel Dune, Feyd Rautha serves as the narrative foil to Paul Atreides. While both characters are heirs of powerful noble houses, feature in the plans of the Bene Gesserit, and have received extensive combat training, Paul is compassionate and wishes to avoid war while Feyd is portrayed as interested solely in the acquisition of power. In the Harry Potter series, Draco Malfoy can be seen as a foil to the Harry Potter character; Professor Snape enables both characters "to experience the essential adventures of self determination" but they make different choices; Harry chooses to oppose Lord Voldemort and the Death Eaters wholeheartedly, whereas Draco struggles with his allegiances through the whole series.