Кіріспе

Англиялық мемлекет қайраткері және австралиялық саясаткер (1802–1894)

Генри Джордж Грей, 3-ші граф Грей (28 желтоқсан 1802 – 9 қазан 1894), 1807 жылдан 1845 жылға дейін Ховик виконты ретінде танымал, Ұлыбритания үкіметіндегі ағылшын мемлекет қайраткері және кабинет министрі болды.

Өмірбаян

Грей – 1830 жылдары премьер-министр болған Чарльз Грейдің, 2-ші Грей графының, үлкен ұлы. Оның әйелі, Уильям Понсонбидің, 1-ші барон Понсонбидің қызы Мэри Понсонби болды. Ол 1821 жылы Кембридж университетінің Тринити колледжіне қабылданды және 1823 жылы аристократтың магистр дәрежесін алды.

Саяси мансап

Ол 1826 жылы Ховик виконты атағымен Винчелсиядан вигтік депутат ретінде парламентке енді, сосын қысқа ғана уақыт Хигам Феррерстен өкілдік етіп, кейін солтүстік сайлау округіне орналасты. 1831 жылы Нортумберлендтен, ал 1832 жылғы Ұлы реформадан кейін Солтүстік Нортумберлендтен сайланды. Ол партиясының басымдығын сақтаған парламентте және кейіннен лорд Мельбурнның премьер-министрлік қызметін атқарған кезде де қатысты. 1830 жылы вигтер билікке келгенде, әкесі премьер-министр болғандықтан, ол соғыс және колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болып тағайындалды. Бұл оған Ұлыбританияның колониялық иеліктеріне жауапкершілік жүктеді және колониялық мәселелермен жақсы танысуының негізін қалады. Ол сол кезде колониялық реформаторлардың прогрессивті тобына жатты, Эдвард Гиббон Уэйкфилдтің жер және эмиграция мәселелеріндегі көзқарастарын бөлісті және 1834 жылы құлдарды бірден емес, кезең-кезеңмен азат етуге наразылық білдіріп, отставкаға кетті. 1835 жылы ол лорд Мельбурн кабинетіне соғыс хатшысы болып кірді және бірқатар құнды әкімшілік реформаларды жүзеге асырды, әсіресе Үндістандағы әскерге зиян келтіретін тәжірибелерді жойды. 1839 жылы министрлік ішінара қайта құрылғаннан кейін, ол әріптестерінің кейбір прогрессивті көзқарастарын мақұлдамай, тағы да отставкаға кетті. Нортумберлендтің солтүстік бөлігіндегі үш жалпы сайлауда қарсылықсыз жеңіске жеткеннен кейін, Ховик 1841 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады. Либералдардың биліктен шеттелуі кезінде ол еркін сауда бағытында одан да қарыштап ілгеріледі және лорд Джон Расселдің астық заңдарына қарсы мәлімдемесін күтті. 1845 жылы желтоқсанда сэр Роберт Пил отставкаға кеткеннен кейін лорд Джон Рассел министрлік құруға шақырылғанда, өткен шілдеде әкесі қайтыс болғаннан кейін граф Грей болған Ховик лорд Палмерстон сыртқы істер министрі болса, жаңа кабинетке кіруден бас тартты. Ол өрескелдігі үшін қатты сынға ұшырады, әсіресе келесі шілдеде лорд Палмерстонды қарсылықсыз әріптес ретінде қабылдағанда. Дегенмен, оның осы әрекеті лорд Джон Расселге қиын жағдайдан шығуға көмектесті. Бұл валюталық кеңес ретінде танылды және ол Джеймс Уилсонмен және Маврикийдегі отарлық үкіметпен бірлесіп алғашқысын құрды. 1848 жылы Грей Мельбурн қаласын өкілдік ететін Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы кеңесіне сайланды, бірақ ол колонияға бармағанына қарамастан, оның орны бос деп жарияланды. Бұл сайлау Сиднейден басқаруға қарсы наразылық болды және 1850 жылы Грей Австралия колониялары туралы заң жобасын ұсынды, ол ауданды Жаңа Оңтүстік Уэльстен бөліп, Виктория колониясын құрды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол өзінің колониялық саясатының тарихын және қорғауын лорд Джон Расселге хаттар түрінде жазды («Лорд Джон Рассел әкімшілігінің колониялық саясаты», 1853). 1852 жылы ақпанда әріптестерімен бірге отставкаға кетті. Сол жылдың желтоқсанында құрылған Абердин министрлігінде оған орын табылмады, және Қырым соғысы кезінде қоғамдық пікір оны соғыс министрі лауазымына ең лайықты деп көрсеткенімен, ол ешқашан қайтадан мемлекеттік қызмет атқармады. Өмірінің қалған бөлігінде ол қоғамдық істерді қатаң сынға алды. 1858 жылы ол парламенттік реформа туралы (1864 жылы қайта басылған) еңбек жазды, 1888 жылы Ирландияның жағдайы туралы тағы бір еңбек жазды, ал 1892 жылы АҚШ тарифтері туралы жазды. Соңғы жылдары ол жер, ондық, валюта және басқа да қоғамдық мәселелер туралы маңызды хаттарды «The Times» газетіне жиі жариялап тұрды. Оның ең маңызды парламенттік сөздері 1866 жылы ирландтық мәселелер жөніндегі комитет құру туралы ұсыныс жасағанда және 1878 жылы Үндістандағы Биконсфилд кабинетінің саясатына қарсы күрескенде болды. Дегенмен, ол лорд Биконсфилдті таратылған кезде қолдады, ал Уильям Эварт Гладстонның билікке келуіне одан да үлкен алаңдады. Ол Гладстонның «Үй билігі» саясатына қарсы күресті. Олардың балалары болмады. Ол 1879 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды. Лорд Грей одан он бес жыл өмір сүрді және 1894 жылдың 9 қазанында 91 жасында қайтыс болды. Оның мұрагері оның жүрегі туысы Альберт Грей (1851 жылы туған) болды. Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Ховик қалашығы графтың құрметіне аталған.