Кіріспе
Германияның Тюрингиядағы қаласы, Германияның Тюрингиядағы қала. Алтенбург – Германияның Тюрингиядағы қаласы. Ол Лейпцигтен оңтүстікке, Дрезденнен батысқа және Эрфурттен шығысқа қарай орналасқан. Алтенбургер Ланд аймағының әкімшілік орталығы болып табылады және Гера, Цвиккау және Кемниц арасындағы, 1 миллионнан астам тұрғыны бар полицентрлік, ескі өнеркәсіптік тоқыма және металл өндірісінің аймағының бір бөлігі. Қаланың халқы 33 000 адамды құрайды. Бүгінде қала және оның ауылдық округі Орталық Германияның қалалық агломерациясының құрамына кіреді. Алтенбург алғаш рет 976 жылы тарихқа енген, кейіннен бұрынғы славян аймағындағы алғашқы неміс қалаларының біріне айналды (Остзидлунг қозғалысының бөлігі ретінде). Император Фридрих Барбаросса 1165 және 1188 жылдар аралығында бірнеше рет Алтенбургке келгендіктен, қала бүгінде Барбаросса қаласы деп аталады. 17 ғасырдан бастап Алтенбург түрлі Эрнестин герцогтықтарының резиденциясы болды, соның ішінде Саксония-Алтенбург герцогтығы Германиядағы монархия жойылған 1918 жылға дейін сақталды. Индустрияландыру Алтенбургке және аймаққа 19 ғасырдың бірінші жартысында келді және 1930 жылдардағы Ұлы экономикалық дағдарысқа дейін дамыды. Алтенбург Шығыс Германияның құрамында болған кезде экономикалық қиындықтар басталды және 1990 жылы Германияның бірігуінен кейін де жалғасты, бұл халықтың азаюымен, жоғары жұмыссыздық деңгейімен және бос тұрғын үйлердің көптігімен көрінді. Алтенбургтің басты көрікті жерлері – қамал, Линденау мұражайы, тарихи қала орталығы (көптеген ғимараттар ерте заманауи кезеңде салынған) және орталықтың маңындағы Грюндерцайт сәулеті. Танымал неміс карточкалық ойыны Скат 1810 жылдары Алтенбургте ойлап табылды, ал атақты Брокхаус энциклопедиясының негізін қалаушы Фридрих Арнольд Брокхаус 1810 және 1817 жылдар аралығында Алтенбургте тұрып, жұмыс істеді. Алтенбург Тюрингияның шығысында, Плейсе өзенінің жағасында, көршілес Саксония федералды жеріне жақын, Остерландтың жазық және құнарлы аймағында орналасқан.
the city in Thuringia, Germany
Altenburg is a city in Thuringia, Germany, located south of Leipzig, west of Dresden and east of Erfurt. It is the capital of the Altenburger Land district and part of a polycentric old industrial textile and metal production region between Gera, Zwickau and Chemnitz with more than 1 million inhabitants, while the city itself has a population of 33,000. Today, the city and its rural county is part of the Central German Metropolitan Region. Altenburg was first mentioned in 976 and later became one of the first German cities within former Slavic area, east of the Saale river (as part of the medieval Ostsiedlung movement). The emperor Frederick Barbarossa visited Altenburg several times between 1165 and 1188, hence the town is named a Barbarossa town today. Since the 17th century, Altenburg was the residence of different Ernestine duchies, of whom the Saxe Altenburg persisted until the end of monarchy in Germany in 1918. Industrialization reached Altenburg and the region quite early in the first half of the 19th century and flourished until the Great Depression around 1930. Economic malaise set in while Altenburg was in East Germany and continued after German reunification in 1990, evidenced by a decline in population, high unemployment and house vacancy rates. The main sights of Altenburg are the castle, the Lindenau Museum, the historic city center (most buildings are from early modern origin) and the Gründerzeit architecture around the center. The popular German card game Skat was developed in Altenburg during the 1810s and the founder of the famous Brockhaus Enzyklopädie, Friedrich Arnold Brockhaus, lived and worked in Altenburg between 1810 and 1817. Altenburg lies in the flat and fertile landscape of Osterland on the Pleiße river in the very east of Thuringia, next to the neighboring federal state of Saxony.
Орта ғасырлар
Қала (civitas Altenburg) алғаш рет 976 жылы Зейтс епископының құжатында еске алынады. Шлоссбергтегі славян қамалының ("Қала төбесі") қалдықтары қаланың, әдетте, славян негізінде құрылғандығын, Плисни округінің астанасы болғандығын көрсетеді, ол Мейсенді Генрих I жаулап алған кезде басып алынған. Аймақтың атауларынан көрініп тұрғандай, айналасындағы жерлерді (Остерланд) негізінен славяндар қоныстандырған. Қаланың Богемиядағы Халле мен Чеб қалалары арасындағы "Via Imperii" императорлық жолында орналасуы Алтенбургке тұз саудасында экономикалық маңыздылық сыйлады. Қазіргі уақыттағы Әулие Бартоломей шіркеуінің астында орналасқан алғашқы қамал Генрих IV пен Швабиялық Рудольф арасындағы Хоэнмюльсен шайқасынан кейін қиратылды. Ол қала сыртындағы Шлоссбергке қайта салынды. 11 ғасырға жататын Мантелтурм мұнарасы бүгінгі күнге дейін сақталған. Кейіннен қамал императорлық сарайға айналды және Гарц таулары мен Эльба арасындағы аймақтың неміс билігіне өтуі мен қоныстануында маңызды рөл атқарды. 12 ғасырдың ортасында Гогенштауфен императорлары Альтенбургті өздерінің императорлық сарайларының бірі ретінде қолдады, бұл қалаға базар мен монетахана ашуға мүмкіндік берді. Лена, Пахна, Каммерфорст және Люккауэр Форст корольдік ормандарымен бірге Фредерик Барбаросса сатып алған Гройцш отбасының жерлері Альтенбург, Колдиц, Цвиккау және Кемниц қалаларын Терра Плисненсис аймасына біріктірді. Альтенбург пен Кемниц императорлық қалалары ретінде Лейпцигтің Мейсен маркграфының ықпалын азайтуды көздеді. Фредерик Барбаросса тұсында, әсіресе базар аймағында көптеген құрылыстар жүргізілді және қала қарқынды дамыды. Канониктердің тұрақты монастырі құрылды және қалалық шіркеу 1172 жылы аяқталды. 12 ғасырға жататын Августин монастырының (Rote Spitzen) екі мұнарасы бүгінгі күнге дейін сақталған. 12 ғасырдың соңында 5 қақпасы бар қала қабырғасы салынды. Альтенбург шамамен 1200 жылы қала құқығын алды, ал 1256 жылы Веттиндер оны қайта бекітті. Заң жүйесі Гослар қалалық заңынан алынған. Интеррегн кезінде Терра Плисненсис тәркіленді, бірақ Тюрингия тажын қалаған Германияның Рудольф I оны сатып алды. Цвиккау мен Кемницпен бірге Альтенбург 1290 жылғы Мейссенге қарсы Плейсе қалалар одағының құрамына кірді. 1307 жылы Майссеннің Батыл Фредерикке және оның інісі Дизманға қарсы Лукка шайқасынан кейін король Альберт I Альтенбург пен Плейсе жерлерін Веттин маркграфтарына жоғалтты, олар 1918 жылға дейін қаланы иеленді. 1455 жылы Альтенбургте Майссен жерлері Фридрих II (Жұмсақ) пен герцог Вильгельм арасында бөлінді (Altenburger Teilung), бұл татуласуға жасалған сәтсіз әрекеттен (Hallescher Machtspruch) екі бауырластың арасындағы соғысқа (1446–1451) (Bruderkrieg) әкелді. 1485 жылы Лейпцигте Эрнест пен Альберт арасында Веттин жерлерін екінші рет бөлу кезінде Альтенбург, Курланд, Гримма, Мутшенер Пфлеге, Лейсниг, Тюрингия және Вогтланд аймақтарымен бірге Эрнестке бұйырды. Осы уақыттан бастап Альтенбург тарихи тұрғыдан Тюрингиямен және оның династиясымен, Эрнестин Веттиндермен байланысты болды.
Ерте заманауи кезең
Реформация 1522 жылы Альтенбург қаласына Джордж Спалатин, Венцеслау Линк және Габриэль Цвиллинг арқылы енгізілді. 1525 жылғы неміс шаруалар соғысы кезінде Альтенбургтағы августин монастырына шабуыл жасалды. Жазда базарда төрт шаруа көтерілісшісі өлім жазасына кесілді. Шмалькальдия соғысы Эрнестиндердің жеңілісіне әкелгеннен кейін, Альтенбург қысқа мерзімге (1547–1554) Альбертиндерге қарасты, ал Наумбург шартынан кейін қайтадан Эрнестиндерге қайтып келді. 1603 жылдан 1672 жылға дейін Альтенбург Эрнестиндер әулетінің резиденциясы болды, содан кейін Саксен-Готта-Альтенбургқа қарасты. Отыз жылдық соғыс қалаға ауыр зардаптар келтірді, халықтың жартысынан астамы қаза тапты. 1705 жылдан бастап Магдалена ордасы жас ақсүйек қыздары үшін протестант интернаты болып жұмыс істеді. Наполеон соғыстары кезінде саксондық генерал Иоганн фон Тильманның шағын одақтас шабуылының ошағы болды.
1815 жылдан бастап
1826 жылы Ернестин жерлері қайта бөлінген кезде Альтенбург, таратылған Саксен-Хильдбургхаузеннің мұрагері – Саксен-Альтенбургтің астанасы болды. Шамамен 1830 жылы қала қабырғалары мен қақпалары бұзылып, бұрынғы қабырға алдындағы ескі қала маңының аумағы қала құрамына қосылды. Осы шамада индустрияландыру басталды, экономика мен халық саны қарқынды өсімді бастан өткерді, бұл 1842 жылы теміржолға қосылу арқылы одан әрі нығайтылды (Тюрингияда теміржолға қосылған алғашқы қала ретінде). 1848 жылғы революция консервативті герцог Жозефтің тақтан басқаруына әкелді, оның орнына көбірек либералды болған ағасы Джордж келді. Соңғы герцог 1918 жылғы революция кезінде 1918 жылдың 13 қарашасында 12 миллион марка және көптеген қамалдардың меншігін беру туралы уәде алғаннан кейін тақтан бас тартты. 1920 жылы Саксен-Альтенбург еркін мемлекеті Тюрингиямен біріктірілді. Веймар Республикасы кезінде Альтенбург – жұмысшы табының қаласы болды, оны СДПК және КПД басқарды, бұл 1933 жылдан кейін сол және оңшыл күштер арасындағы қақтығыстарға әкелді. 1938 жылы «Хрусталь түні» кезінде еврей қауымы жойылды, көптеген еврейлер эмиграцияға кетті немесе концлагерьлерде қаза болды. Сонымен қатар, Альтенбургтен коммунистер мен мүгедектер де өлтірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде мұнда Бухенвальд концлагерінің бірнеше филиалы орналасқан. Олар концлагерь еңбегін пайдаланған үшінші ірі неміс компаниясы HASAG үшін 13 000 мәжбүрлі жұмысшымен қамтамасыз етті. АҚШ әскері 1945 жылдың 15 сәуірінде Альтенбургке жетті, ал 1945 жылдың 1 шілдесінде оны Кеңес әскері алмастырды. 1952 жылы Тюрингия таратылып, оның орнына Шығыс Германияның әкімшілік бөлімдері (безірктер) құрылды. Альтенбург Лейпциг әкімшілік округінің құрамына енді, ол екінші ірі қала болды. Қайта бірігуден кейін бұрынғы Шығыс Германиядағы бұрыннан бар мемлекеттер жаңадан құрылған Германия Федерациясының құрамындағы федералды штаттар ретінде қайта құрылды. Округтегі халықтың 54% плебисцитте Саксонияға дауыс бергенімен, округтік кеңес, көршілес Шмолльн округіндегі халықтың 80% Тюрингияға дауыс бергенін ескере отырып, Шмолльн округімен бірге Тюрингияға қосылуға шешім қабылдады. Бұл округтер 1920 жылға дейін Саксен-Альтенбургтің шығыс бөлігін құрады және 1994 жылы қазіргі Альтенбургер Ланд округі ретінде қайта біріктірілді.
Топография
Алтенбург Лейпциг шығанағының оңтүстік жиегінде орналасқан, жазық және құнарлы аймақта, қаланың солтүстігінде қарқынды ауыл шаруашылығы және лигниттің ашық карьерлік кен орындары бар. Ең жақын таулар – оңтүстік-шығыста орналасқан Рудные горы. Плейссе аңғары қаланың шығысынан өтеді, ал қала орталығы Плейссе өзенінің шағын саласы – Блауэ Флут (көк су) өзенінің жанында орналасқан. Блауэ Флут ортасында арал бар Гроссер Тейх (үлкен тоған) көліне су құяды, оның үстінде Альтенбург зообағы орналасқан. Қаланың муниципалдық аумағында орман аз: қаланың оңтүстігіндегі шағын Штадтвалд (қалалық орман) және Герцог Эрнст Вальд (Герцог Эрнст орманы), сондай-ақ Эренберг ауданындағы Фазанерихольц (Фазан орманы). Қала орталығының биіктігі 200 метр, солтүстікке қарай 162 метрге дейін төмендейді, ал оңтүстікке қарай Мокциг ауданына жақын 261 метрге дейін көтеріледі.
Көлік
Алтенбург 1842 жылы Лейпциг-Хоф желісімен байланысқан Тюрингиядағы алғашқы қала болды. Бастапқыда Альтенбург станциясы аяқтау станциясы болған, бірақ қозғалыс артып, ол ыңғайсыз болды, сондықтан 1878 жылы қаланың солтүстік-шығысында жаңа өткізу станциясы салынды. Лейпцигке (1842) және Хоф/Цвиккауға (1844) қосылудан басқа, Глаухауға (1858, Гесниц арқылы), Гераға (1865, Гесниц арқылы), Зейцке (1872, 2002 жылы жабылған) және Нарсдорфқа (1901, 1998 жылы жабылған) қосымша желілер салынды. Бүгінде Альтенбург станциясы муниципалитет шегіндегі жалғыз станция болып табылады, өйткені Падиц станциясы (Хоф желісінде) және Солтүстік Альтенбург станциясы (Зейц желісінде) жабылған. Қазір Лейпцигке, Цвиккауға және Эрфуртқа (Гера және Йена арқылы) аймақтық пойыздар бар. Глаухауға жақын Гёсниц станциясында пойыздарды ауыстыру арқылы жетуге болады. 2013 жылдың желтоқсанында Лейпциг қалалық туннелі іске қосылғаннан кейін Лейпциг-Хоф/Цвиккау желісіндегі қызметтер қайта ұйымдастырылып, S-Bahn Mitteldeutschland желісіне біріктірілді, бұл Лейпцигке сағатына екі рет қатынау мүмкіндігін ұсынады. Ұзақ қашықтыққа жүретін пойыздар Лейпциг (солтүстік және шығыс), Йена (оңтүстік) және Эрфурт (батыс) арқылы қатынайды, себебі Лейпциг-Хоф желісіндегі соңғы ұзақ қашықтық пойыздары 2006 жылы тоқтатылды. Альтенбург екі автобаның арасында орналасқан: A4 (Эрфурт-Дрезден) қаланың оңтүстігінен және A72 (Лейпциг-Хемниц) шығысынан өтеді. Аймақтық көлік Альтенбургтегі үш ұлттық жол арқылы жүзеге асырылады. B7 жолы оңтүстік-батыста Гераға (және Эрфурт бағытындағы A4 автобанына), ал солтүстік-шығыста Рохлицке апарады, B93 жолы солтүстікте Борнаға (және Лейпциг бағытындағы A72 автобанына), оңтүстікте Цвиккауға, ал B180 жолы батыста Альтенбургті Зейцпен, оңтүстік-шығыста Хогенштейн-Эрнстталмен (және Хемниц және Дрезден бағытындағы A72/A4 автобандарымен 1357-ші қосалқы жол арқылы) байланыстырады. Маңызды қосалқы жол Альтенбургті Лумпциг арқылы B7 автобанына солтүстікке қарай Герамен байланыстырады. B7 және B93 жолдары қала орталығын айналып өтеді, Лейпциг пен Цвиккау арасындағы транзиттік қозғалысты қабылдау үшін айналма жол салынған. Альтенбург-Лейпциг әуежайы, бұрынғы советтік әскери әуежайы, қаланың шығысында орналасқан және 2011 жылға дейін Ryanair компаниясы Лондон Станстед, Барселона Жирона және Эдинбургке рейстер жасаған. Қазіргі уақытта бұл әуежайда коммерциялық рейстер жоқ. Ең жақын аймақтық әуежай Лейпциг/Халледе (солтүстікте) орналасқан. 1990 жылдары ұзақ қашықтыққа арналған велосипед жолдарының құрылысы басталғаннан бері велосипедпен жүру танымал болып келеді. Pleiße жолы, Pleiße өзенінің бойымен Вердаудан (Цвиккау маңында) Лейпцигке дейін, және Тюрингия қалалық жолы (Radweg Thüringer Städtekette) Эйзенахтан Эрфурт, Ваймар, Йена және Гера арқылы Альтенбургке дейін туристік қызығушылық тудыратын жерлерді байланыстырады. Альтенбургтегі жергілікті қоғамдық көлік тек автобустармен қамтамасыз етіледі. Алты желі шеткі аудандарды қала орталығымен байланыстырады. Сонымен қатар, ауданның ауылдарына аймақтық автобус қатынасы бар. Альтенбург трамвайы 1895 жылдан 1920 жылға дейін жұмыс істеді.
Білім
Алтенбургте үш гимназия бар: екеуі мемлекеттік, ал біреуі христиандық (экуменикалық).