Кіріспе

Жапон императорлық әскери-теңіз флотының ұшу қайығы

Каваниси H8K – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық әскери-теңіз флотының әуе күштері теңіздік патрульдеу міндеттерін орындау үшін пайдаланған ұшу қайығы. Осы типке одақтастар "Эмили" деген атау берген. Каваниси H8K – төрт қозғалтқышты, ұзақ қашықтыққа және ұзаққа созылған патрульдеу немесе бомбалау миссияларына арналған үлкен ұшақ, көбінесе мұндай миссиялар мұхит үстінде жалғыз орындалған. Прототипі алғаш рет 1941 жылдың қаңтарында ұшты, ал H8K1 ұшақтары 1942 жылдың наурыз айында алғашқы жауынгерлік тапсырмаларын орындады. Күшті қорғаныс қару-жарағымен жабдықталған H8K2 "Эмили" ұшу қайығына одақтас ұшқыштар Тынық мұхитында кездескен кезде үлкен құрмет көрсеткен. Ұшақ тарихшысы Рене Франсильон H8K-ны "Екінші дүниежүзілік соғыстың ең керемет су үстіндегі жауынгерлік ұшағы" деп атады.

Жобалау және әзірлеу

1938 жылы Kawanishi H6K ұшағы қолданысқа енген кезде, Әскери-теңіз күштері үлкен, ұзақ қашықтықтағы барлау ұшағын жасауды тапсырды, ол Navy Experimental 13 Shi Large size Flying Boat деген атаумен белгіленді. Нәтижесінде, иық қанатты үлкен конструкция пайда болды, ол соғыстың ең жақсы ұшатын қайығы деп есептеледі. 1941 жылдың желтоқсан айында екі прототип – іс жүзінде өндіріске дайындалған ұшақтар – әзірлеу бағдарламасына қосылды. IJNAS бірінші өндіріс үлгісін H8K1, Navy Type 2 Flying Boat, Model 11 ретінде қабылдады, оның 14 данасы салынды. Жақын арада H8K2 модификациясы пайда болды, оның өте ауыр қорғаныс қару-жарағы одақтас авиаторларының құрметіне ие болды. H8K2 – H8K1 машинасының жетілдірілген нұсқасы, қуаттырақ қозғалтқыштармен, сәл өзгертілген қару-жарақтармен және отын сыйымдылығының артуымен ерекшеленді. Бұл – соңғы нұсқа болып есептелді, одан 112 дана салынды. Сонымен қатар, 62 сарбазды тасымалдауға қабілетті H8K2 L арнайы көлік нұсқасының 36 данасы жасалды. Бұл ұшақ Сейку (晴空, "Ашық аспан") деп те белгілі болды. Бүйірлік қорғаныс бөртпелері, төменгі қорғаныс люгі және арқалық мұнаралары алынып тасталды. Ұшақтың ішіндегі кеңістікті арттыру үшін оның корпусындағы жанармай бактерілері жойылды, осылайша оның ұшу қашықтығы қысқарды.

Пайдалану тарихы

H8K 1941 жылы өндіріске енгізіліп, 1942 жылдың 4 наурызында Перл-Харборға жасалған екінші шабуыл кезінде алғаш рет қолданылды. Мақсат ұшу қайықтарының қашықтығынан тыс болғандықтан, бұл батыл жоспар Гавайидің солтүстік-батысында орналасқан French Frigate Shoals аймағындағы теңіз асты мекемесімен жанармай толықтыруды көздеді. Йокогама Кокутай (Әскери-теңіз әуе күштері) бөлімінен екі ұшақ Перл-Харборды бомбалауға тырысты, бірақ нашар көріну салдарынан елеулі зиян келтіре алмады. Екінші Перл-Харбор шабуылынан кейін алты күн өткен соң, "Эмили" ұшағының біреуі Мидуэй атолының фотоға түсіру миссиясын күндізгі уақытта орындады. Ол 221-ші әскери эскадрильяның (VMF 221) Брюстер F2A Буффало истребительдерімен тоқтатылып, атып түсірілді. Борттағы барлығы, соның ішінде екінші Перл-Харбор шабуылының жетекші ұшқышы лейтенант Хасидзуме Хисао қаза тапты. H8K2 ұшақтары Тынық мұхитындағы соғыс кезінде патрульдеу, барлау, бомбалау және тасымалдау сияқты кең ауқымды миссияларда қолданылды. H8K2 ұшағына одақтастар "Эмили" кодын берді.

Тірі қалған әуе кемелері

Соғыстың соңына дейін төрт ұшақ аман қалды. Солардың бірі, H8K2 (жұмыс нөмірі 426), соғыстың соңында АҚШ күштері тарапынан басып алынып, 1979 жылы Жапонияға қайтарылғанға дейін зерттелді. 2004 жылға дейін Токио теңіз ғылымдары мұражайында қойылған, кейін Кагосимадағы Каноя әуеайлағындағы Каноя әуе базасы мұражайына көшірілді. H8K ұшағының су астындағы қалдықтары Сайпанның батыс жағалауында табылады, онда ол қате түрде "B 29" немесе "Эмили" деп аталатын танымал суға түсу орыны болып саналады. Тағы бір H8K Микронезиядағы Чуук лагунасында жатыр. Бұл ұшақ Дублон аралының оңтүстік-батыс жағында орналасқан.