Кіріспе

Байрақты ұстап алу (CTF) – екі немесе одан көп командадан тұратын дәстүрлі ашық алаңдағы спорт ойыны. Әр команданың өз байрағы (немесе басқа да белгісі) болады, мақсаты – қарсы команданың байрағын олардың "базасында" (немесе аумақта жасырылған, тіпті жерленген) ұстап алып, өз базасына қауіпсіз жеткізу. Қарсы команданың ойыншыларын өздерінің аумағынан тыс жерде ұстап алуға болады, ал ережелерге сәйкес, олар ойыннан шығарылуы, қарсы командаға өтуі, өз аумағына қайтарылуы, қозғалмай қалуы немесе өз командасының ойыншысы босатып алғанға дейін "түрмеге" қамалуы мүмкін.

Шолу

Байрақты басып алу үшін ойын алаңы қажет. Ішкі және сыртқы нұсқаларында алаң екі бөлікке бөлінеді, олар аумақтар деп аталады. Ойыншылар екі командаға бөлінеді, әр команда әр аумаққа жатады. Әр тараптың "байрағы" болады, көбінесе ол матадан жасалған, бірақ адам оңай алып жүре алатын кез келген кішкентай зат болуы мүмкін (түндегі ойындарда "байрақ" ретінде фонарьлар, шамдар немесе шамшырақтар қолданылуы мүмкін). Кейде командалар қарсыластарына көрінбеу үшін түнде қара түс киеді. Ойынның мақсаты – ойыншылар қарсы команданың аумағына кіріп, байрақты алып, өз аумағына белгіленбей оралу. Байрақты қорғаудың негізгі тәсілі – оны ұрлауға тырысқан қарсы ойыншыларды ұстау. Ойыншылар өз аумағында "қауіпсіз" болады, яғни қарсы команда оларды ұстай алмайды. Қарсы команданың аумағына өткеннен кейін олар ұсталуға жақын болады. Байрақты басып алу ережелері 1860 жылы Вильгельм Любектің "Lehr und Handbuch der deutschen Turnkunst" атты неміс гимнастикалық оқулығында "Fahnenbarlauf" деген атпен жарияланды. 19 ғасырда Байрақты басып алу жеке ойын ретінде қарастырылмады, ол Франция мен Германияда ойналатын "Barlaufen" (Barlauf mit Fahnenraub) еуропалық ойынының бір түрі болды. Байрақты басып алу туралы ағылшын тіліндегі сипаттамалар 20 ғасырдың басында пайда болды, мысалы, 1908 жылы Скауттар қозғалысын құрған Роберт Баден-Пауэллдің "Ұлдарға арналған скаутинг" кітабында "Туды ұрлау" деген тақырыпта жазылған. Олар сондай-ақ 1920 жылғы Америка Скауттарының шығарған "Ресми нұсқаулықта" жарияланды. Байрақ әдетте команданың аумағының арт жағында, анық көрінетін жерге орналастырылады. Күрделірек нұсқада байрақ тек белгілі бір бұрыштардан ғана көрінетін жерге жасырылады. Байрақты басып алу үшін қосымша міндеттер орындалуы мүмкін. Мысалы, байрақ биік ағаштың жапырақтарында жасырылған болуы мүмкін, ойыншылар оны көріп, содан кейін түсіріп алып, өздерінің базасына жеткізуі керек.

Түрме

Түрме ережелері ойыннан ойынға өзгереді және ойыншы қарсыластың аумағында ұсталған жағдайда не болатынын анықтайды. Әр команда қарсы команданың ойыншылары ұсталғанда баратын белгілі бір аймақты өздері таңдауы мүмкін, немесе екі команда үшін де бір түрме пайдаланылуы мүмкін. Ойыншы ұсталған кезде түрмеге өздігінен баруына сену керек, немесе ойын ережесіне байланысты оны түрмеге дейін сүйеп әкелу қажет болуы мүмкін. Ойыншылар белгілі бір уақыттан кейін, мысалы үш минуттан кейін түрмеден шыға алады, немесе оларды командаласы ұстаса ертерек босатылуы мүмкін. Ойын ережесіне қарай, ойыншылар түрмеге бара жатқанда босатылуы мүмкін, немесе босатылу үшін түрмеде болуы міндетті.

Туды түсіру

Туды ұстау ережелері де ойыннан ойынға өзгеше болуы мүмкін және көбінесе туды ұстауға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін тудың қайда қойылатынымен айналысады. Бір түрінде, ойыншы туды ұстап жүргенде белгіленсе, ту бастапқы орнына қайтарылады. Тағы бір түрінде, ту ойыншы белгіленген жерде қалады. Бұл соңғы түр шабуылдық ойынды жеңілдетеді, себебі ойын барысында ту аумақтарды бөлетін сызыққа жақындауға бейім болады. Кейбір ойындарда ойыншылар туды өз командаластарына лақтыра алады. Ту жерге тимесе, ойыншылар оны бір-біріне беруге рұқсат етіледі. Егер бір ойыншы туды ұстаса, ол сүрінбесе, белгіленуі мүмкін. Кейде, туды ұстаған адам тіпті өз аумағында да, екі туды да алып келгенше қауіпсіз болмайды, соның арқасында ойын аяқталады. Олардың мақсаты – өз жағына қайту немесе оны командаласына беру, содан кейін оны қарсы жаққа жеткізу. Көптеген нұсқаларда туды жүгіріп бара жатып беруге болады. Ойын, ойыншы жау туын немесе екі команданың туын өз аумағына әкелгенде жеңіске жетеді. Сонымен қатар, сирек жағдайларда туды алып жүрген ойыншы өз командаластарын түрмеден босатуға тырыспауы мүмкін.

Нұсқалар

Өзгерістерге "бір ту" нұсқасы кіруі мүмкін. Туды ұстау, онда қорғаныс командасы мен шабуылдайтын команда болады, немесе үш немесе одан көп туы бар ойындар. Соңғы жағдайда, барлық тулар ұсталғанда ғана жеңіске жетуге болады. Тағы бір нұсқасы – ойыншылар өз қалталарына шамамен алты дюймге дейін шығып тұрған банданаларды салады. Қарсыластарды белгілеудің орнына, ойыншылар қарсыластарының банданасын қалтасынан шығарып алуы керек. Ойыншының банданасы тартылып алынғанда ол қайда болса да, тұтқындалады және түрмеге қамалуы немесе ойынға қайта оралғанға дейін өзінің базасына оралуы керек. Бұл нұсқада команданың территориясы жоқ, тек команданың туы сақталатын кішкентай база бар. Жеңіске жету үшін бір команданың екі туы болуы керек. Кейбір қалалық жағдайларда, ойын қабырғалары бар жабық кеңістікте ойналады. Туды орналастыру үшін қарсыластардың аймақтарында да орын бар. Бұл қалалық нұсқасында, хоккейдегідей, бүйірлік қоршауларға қарсы заңды тексерулерге рұқсат етіледі. Қасақана бұзушылық жасаған немесе заңсыз тексеру жасаған ойыншы, бұзушылықтың ауырлығына байланысты белгілі бір уақытқа айыпталу камерасына отырады. Ойыншы қарсыласына қасақана дене жарақатын келтірсе, ол ойынның қалған бөлігінен шығарылады. Бұл нұсқада, туды жерге тигізбей ұстап алғанда лақтыруға рұқсат етіледі. Егер ту командаласына лақтырылса, бірақ ұстап алудың алдында жерге тисе, ту лақтырылған жерден қойылады. Егер ойыншы туды лақтырса, бірақ қарсы команданың ойыншысы оны тоқтатса немесе ұстаса, ту қайтадан базаға қойылады. Жаңа технологиялар Capture the Flag REDUX деп аталатын, қараңғыда жарқырап тұратын Capture the Flag нұсқасын жасады, онда екі жарқырап тұратын шар "ту" рөлін атқарады, команда мүшелерін ажырату үшін түрлі түсті LED білезіктер және жарқырап тұратын түрме белгілері бар. Адамдардың Capture the Flag ойынының аэрософт, пейнтбол немесе Nerf нұсқаларын ойнауы да кездеседі. Әдетте, мұндай нұсқаларда территориялар болмайды. "Соққыға" ұшқан ойыншылар, ойынға қайта оралу үшін (қайта жандану) белгіленген уақытқа дейін отыруы керек.

Таяқ ұрлау

"Таяқ ұрлау" ойыны Ұлыбритания, АҚШ және Австралияда таралған, осыған ұқсас ойын. Бірақ, жалаудың орнына, ойын алаңының немесе аумақтың екі шетіндегі "қақпаға" бірнеше таяқ немесе пальто, шляпа сияқты басқа да заттар қойылады. "Жалауды ұстау" сияқты, қарсыластар жағында ұсталған ойыншылар "түрмеге" қамалады және оларды өз командаластары босата алады. Әр ойыншы бір уақытта қарсыластарынан бір таяқ қана ала алады. Барлық қарсыластар таяқтарын өз жақтарына алған команда жеңіске жетеді.

Бағдарламалық қамтамасыз ету және ойындар

1984 жылы Scholastic компаниясы Apple II және Commodore 64 компьютерлері үшін Bannercatch ойынын жариялады. Байрақты ұстау механикасы бар білім беру ойыны, Bannercatch екі ойыншыға дейін (әрқайсысы ойын әлеміндегі екі кейіпкердің ролін алмастыра отырып) төрт AI ботынан тұратын командаға қарсы байрақты ұстауға мүмкіндік береді. Bannercatch ойын әлемі төрт аймаққа бөлінеді: өз үйі, жау үйі және екі "бейтарап аймақ", онда түрмелер орналасқан. Сәтті ұстау үшін жаудың байрағын бір команданың "үй" аймағына жеткізу қажет. Ойыншылар жау территориясында немесе байрақ ұстап тұрғанда "бейтарап аймақта" тұтқындалуы мүмкін. Ұсталған ойыншыларды команданың басқа мүшелерінің бірі олардың тағайындалған түрмесінен "құтқаруы" керек. Жығылған байрақтар белгілі бір уақыт өткенге дейін түскен жерде қалады, содан кейін олар өз үйінің территориясындағы бастапқы орындардың біріне қайта оралады. 2D картада қабырғалар, ағаштар және жылжымалы өзен бар, бұл түрлі стратегияларды қолдануға мүмкіндік береді. Ойын алаңындағы арнайы орындар ойыншыларға бинарлық хабарламалар арқылы ойын күйін (мысалы, байрақтың жағдайы) сұрауға мүмкіндік береді. 1992 жылы Ричард Карр Capture the Flag атты MS DOS негізіндегі ойынды шығарды. Бұл кезекпен ойналатын стратегиялық ойын, желілік/модемдік ойын (немесе пошта арқылы ойнау) дәстүрлі сыртқы ойынға негізделген. Ойын ойыншылардан қарсыластың байрағын өздерінің кейіпкерлерімен бір алаңға жылжытуды талап етеді, оның орнына оны достық территорияға әкелудің орнына, себебі компьютерлік ойыншыға жасанды интеллектіні іске асыру қиындықтарынан туындады, ол жаудың байрағын үйге әкелуге және қарсыластың байрақ алып жүрген кейіпкерлерін тоқтатуға қабілетті болу керек еді.

Компьютерлік қауіпсіздік

Компьютерлік қауіпсіздікте Capture the Flag (CTF) ойындарында "жалаушалар" – қасақана осал бағдарламалар немесе веб-сайттарда жасырылған құпия ақпараттар. Бәсекелестер жалаушаларды өзге бәсекелестерден (шабуыл/қорғаныс стиліндегі CTF) немесе ұйымдастырушылардан (тапсырмалар стиліндегі CTF) ұрлайды.