Кіріспе

1=R–S(=O)₂–O түріндегі органокүкірт қосылысы (заряд –1)

Органокүкірт химиясында сульфонат – сульфон қышқылының тұзы, анионы немесе эфирі. Оның формуласы R\sS(\dO)₂\sO, құрамында |\sS(\dO)₂\sO | функционалдық тобы бар, мұнда R әдетте органил тобы, амино тобы немесе галоген атомы болады. Сульфонаттар – сульфон қышқылдарының конугат негіздері. Сульфонаттар әдетте суда тұрақты, тотықтырғыш емес және түссіз болады. Көптеген пайдалы қосылыстар және тіпті кейбір биохимиялық заттарда сульфонаттар кездеседі.

Сульфондар эфирлері

Жалпы формуласы R1SO2OR2 болатын эфирлер сульфонаттар деп аталады. Осы санаттың жекелеген мүшелері, қарапайым карбоксил эфирлерінің аталу принципімен салыстырыла отырып, аталады. Мысалы, егер R2 тобы метил тобы болса және R1 тобы трифторметил тобы болса, нәтижедегі қосылыс метил трифторметансульфонаты болады. Сульфонаттар органикалық синтезде реагенттер ретінде қолданылады, негізінен RSO3− тобының жақсы кететін топ болуының арқасында, әсіресе R электронды қабылдағыш болғанда. Мысалы, метил трифлаты – күшті метилдеу реагенті. Сульфонаттар, N гидроксисульфосукцинимид (Sulfo NHS), BS3, Sulfo SMCC сияқты ақуыз байланыстырғыштарының суда ерігіштігін арттыру үшін жиі қолданылады.

Сұлтандар

Циклді сульфондық эстерлер сультондар деп аталады. Екі мысал – пропан 1,3-сультоны және 1,4-бутан сультоны. Кейбір сультондар – қысқа ғұмырлы аралық заттар, олар теріс зарядталған сульфонат тобын енгізу үшін күшті алкилдеуші заттар ретінде қолданылады. Су болғанда, олар баяу гидроксисульфон қышқылдарына гидролиздейді. Сультон оксимдері құрысуға қарсы препарат – зонизамидтің синтезіндегі маңызды аралық заттар болып табылады. Тизокромид – сультонға мысал.