Кіріспе

1921 жылы Риф соғысы барысында Испанияға қарсы Рифтің жеңісі.

1921 жылдың 22 шілдесінде Марокконың солтүстік-шығысындағы Аннуал қаласы маңында Риф соғысы кезінде испан армиясы мен Риф берберлері арасында Annual шайқасы болды. Испандықтар ауыр әскери жеңіліске ұшырады, испандықтар бұл оқиғаны көбінесе «Аннуал апаты» (Disaster of Annual) деп атайды, және бұл қазіргі испан армиясының басынан өткен ең ірі жеңіліс саналады. Науқанның басты мақсаты – Марокконың батыс және шығыс жағалаулары арасындағы стратегиялық маңызға ие Аль-Хосейма шығанағының жағалауында тұрақты әскери бекініс құру болатын. Рифтің жауынгерлеріне Мұхаммед ибн Абд әл-Кәрим әл-Хаттаби (көбінесе Абд әл-Крим деп аталады) басшылық етті, ол бұрын Мелильядағы Испанияның жергілікті халықтар ісі жөніндегі кеңсесінде мемлекеттік қызметкер және аудармашы болып жұмыс істеген, сондай-ақ Айт Оуриягел тайпасының көшбасшыларының бірі еді.

Жыл сайынғы

1921 жылғы 15 қаңтарда Сильвестр басқаратын испан әскерлері Бени Уличек аңғарындағы Аннуал ауылын басып алып, Марокконың шығысын толық басып алу үшін негізгі алдыңғы базасын құрды. Сильвестр патша Альфонсо XIII-нің жақын адамы ретінде белгілі, шаршақсыз және агрессивті мінезді тұлға саналды. Мелилья штабындағы әскери басшылық қызметін атқарган жылы Сильвестр испандықтардың Орталық Риф аймағындағы бақылауындағы аумақты екі есеге ұлғайтты. Аннуал Мелильядан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Сақталған фотосуреттерде Аннуал лагері бірнеше төбелерге жайылған, шатырлардан тұратын кең аумақ екендігі көрінеді, айналасы шұғылалы дала. 1921 жылғы 1 маусымда Риф партизандары Аннуалдың шығысында орналасқан Монте-Абаррандағы испан бекінісіне шабуыл жасап, бірнеше сағат бұрын құрылған бұл бекініс басып алды. Нәтижесінде, испандықтар 24 сарбазын жоғалтып, 59-ы жараланды. Екі күннен кейін Сильвестр Аннуалдың оңтүстігінде, Игуэрибен биіктігінде жаңа алдыңғы позиция құруға шешім қабылдады. 14 шілдеде Рифтіктер бұл позицияны қоршап алды. Таза судың тапшылығы және Рифтіктердің артиллерияны қолдануы испан армиясын 21 шілдеде қатты атыс астында позицияны тастап кетуге мәжбүр етті. 300 сарбаздық гарнизоннан тек 33-і ғана аман қалды. 22 шілдеде бес күндік шайқастан кейін испандықтарға 3000 Риф жауынгері шабуыл жасады. Бірақ нашар басшылық пен жеткіліксіз дайындық салдарынан, ұйымдасқан кері шегініс үміті тез арада хаостық қашқынға айналды. Мароккодағы Шығыс Испания протекторатындағы испан әскерлерінің күші күйреп кетті. Шабуылдан кейін Рифтіктер шығысқа қарай жылжып, 130-дан астам испан блокпостарын басып алды. Испан гарнизондары шабуылдарға үйлесімді жауап бермей жойылды. Тамыз айының соңына қарай Испания 1909 жылдан бері аймақта басып алған барлық аумақтарын жоғалтты. Кадур Намардан келген мавр елшісі шайқастан сегіз күн өткен соң генералдың денесін майданда бетімен жатқан күйде көргенін айтты, оның белбеуі мен иық белгілері арқылы тануға болады. Позиция қоршалып, су мен жабдықтаудан үзілгендіктен, генерал Беренгер 9 тамызда капитуляцияға рұқсат берді. Рифтіктер капитуляция шарттарын сақтамады және 3000 испан сарбазын өлтірді. Генерал Наварро 534 әскери қызметкермен және 53 азаматпен бірге тұтқынға алынды; Абд әл-Крим кейіннен бұл оның ең үлкен қатесі болғанын мәлімдеді. Испания тез арада шамамен 14000 күш жинады. Испандықтардың қаза болғандар саны туралы соңғы ресми мәліметтер, Аннуалда және одан кейінгі қашқындықта Риф күштері Мелилья шеткі аймағына жеткенге дейін, Кортес Генералдарына 13 192 адам қаза тапқаны, оның ішінде Марокконың отарлық күштері де бар екені хабарланды. 1921 жылдың жазында, әсіресе Аннуал шайқасында испандықтар жоғалтқан материалдарға 11000 мылтық, 3000 карабин, 1000 мұқтап, 60 пулемет, 2000 жылқы, 1500 қашыр, 100 зеңбірек және көптеген оқ-дәрі кірді. Абд әл-Крим кейінірек: "Бір түндік Испания бізге үлкен соғыс жүргізу үшін қажетті барлық жабдықтармен қамтамасыз етті" деді. Басқа дереккөздер Рифтіктердің қолға алған олжасын 20 000 Маузер мылтығы, 400 Хотчкисс пулеметі және 120-150 Шнайдер зеңбірегі деп көрсетеді.

Салдары

Осы апат салдарынан туған саяси дағдарыс Индалесио Приетоны Депутаттар Конгресінде былай деуге мәжбүр етті: "Біз испандық төмендеудің ең ауыр кезеңін басынан өткізіп жатырмыз. Африкадағы науқан – испан армиясының толық және абсолютті сәтсіздігі, ешқандай жеңілдіксіз". Соғыс министрі генерал Хуан Пикассо Гонсалес басшылығымен тергеу комиссиясын құруды бұйырды, ол "Expediente Picasso" деп белгілі болған есепті жасады. Есепте көптеген әскери қателер толыққанды сипатталды, бірақ түрлі министрлер мен судьялардың бөгет қоюы жеңіліске саяси жауапкершілікті жүктеуге мүмкіндік бермеді. Жалпы алғанда, бұл жеңіліс Испанияда қазіргі заманғы испан армиясының ең ауыр жеңілісі деп есептеледі. Апат Мароккодағы испан күштерінің қалған бөлігінің рухын құлатты, офицерлер қарулы көтеріліс туралы әңгімелер тараған жергілікті қосымша күштерге сенімсіздікпен қарасты. Испан халқының арасында жеңіліске байланысты үкіметке деген ашу-ыза мен үмітсіздік күшейді. Көптеген испандар Испанияның Африкадағы қалған колонияларынан толығымен шығуын талап ете бастады. Бұл ойсырау жеңілістің себептері Сильвестрдің тактикалық шешімдерімен және испан армиясының көп бөлігінің нашар оқытылған сарбаздардан құралғандығымен байланысты болуы мүмкін. 1922 жылы генерал Дамасо Беренгуер басшылығымен жүргізілген экспедиция Риф тайпалары бақылаған аумақтың көп бөлігін қайта басып алды. 2 шілде 2012 жылы Министрлер Кеңесі "Cazadores de Alcántara" атты атқыштар полкіне Annual шайқасындағы артқы саптық ерлігі үшін Сент-Фердинандтың лауреат кресімен марапаттады.