Кіріспе

Канаданың Новая Шотландия провинциясындағы саяси партия.

Шығу тегі

Партия Новая Шотландиядағы Конфедерацияға дейінгі реформаторлардан шыққан, олар Жозеф Хоудың төңірегінде бірігіп, жауапты үкімет құруды талап етті. Либералдар (реформаторлар) 1848 және 1867 жылдар аралығында колонияда бірнеше үкімет құрды. Конфедерация мәселесі талқыланған кезде партия екіге бөлінді, Хоу және көптеген либералдар Конфедерацияға қарсы партия құрды, ал конфедерацияны қолдаушылар Тори Чарльз Тэппердің Конфедерация партиясына қосылды. Хоу бастапқыда Конфедерацияға қарсы болды, бірақ оны күшпен тоқтатуға жасалған алғашқы әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін оны қабылдады. 1868 жылы Хоу Конфедерацияны қолдаушы күштерге қосылып, Сэр Джон А. Макдональдтың федералды кабинетінде қызмет етті. Конфедерацияға қарсы партия 1867 жылы Канаданың Өкілдер палатасында Новая Шотландияның көптеген орындарын жеңіп алды, сондай-ақ Уильям Аннанд басшылығымен жаңа провинцияның үкіметін құрды. Жаңа, 1867 жылдан кейінгі Либералдық партияны Аннанд және оның Конфедерацияға қарсы күштері ұйымдастырды, ал Консервативтік партияны Тэппер және провинциядағы Сэр Джон А. Макдональдтың коалициясын қолдаушылар ұйымдастырды. 1956 жылға дейін Новая Шотландияның Либералдық партиясы 89 жылдың 76-сын провинцияны басқарды, көптеген жылдар бойы оппозицияда бес депутаттан да аз болды. Ол Конфедерацияға дейін де билікте болды және Солтүстік Америкаға алғашқы жауапты үкіметті әкелгені үшін жауапты болды. 1882 жылдан 1925 жылға дейін либералдар үздірілмей 43 жыл бойы билікте болды, бұл Канада тарихындағы екінші ең ұзақ саяси династия, Альбертаның консервативтік партиясынан кейін.

Партияның соңғы жылдары

1956 жылдан бастап торилер Роберт Стэнфилдтің «Прогрессивті консерваторлар» партиясын реформалау арқылы маңызды үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, үкіметті бақылау үшін либералдарға қарсы сәтті күресті. Либералдар 21-ші ғасырдың басында провинцияда әлсіреп, біраз уақыт бойы Торилер мен Жаңа Шотландияның Жаңа демократиялық партиясынан кейін заң шығару ассамблеясында үшінші ірі партияға айналды. 2006 жылғы сайлауда Новая Шотландия либералдық партиясының нәтижесі нашар болғандықтан (және өзінің мандатын сақтай алмағандықтан), партия жетекшісі Фрэнсис Маккензи отставкаға кететінін мәлімдеді. Оның орнын Стивен МакНил басты. 2009 жылғы сайлауда либералдар үшінші партия мәртебесінен шығып, қайтадан ресми оппозиция құрды. 2013 жылғы сайлауда либералдар көпшілік дауысқа ие болып, Джон Савиджтің 1993 жылғы сайлауынан бері алғаш рет және 14 жылдан кейін билікке келді. Өзін қаржылық консерватор деп атаған МакНилдің басшылығымен партия провинциялық бюджеттің теңгерімділігін қамтамасыз етуге ұмтылып, мемлекеттік сектордағы кәсіподақтарға қатысты қатаң позицияны ұстанды. Новая Шотландия либералдары – Канаданың федералды либералдық партиясының провинциялық бөлімшесі. Екі партияның да мүшелері ортақ, және либералдық парламент мүшелері жиі заң шығару ассамблеясының либералдық мүшелеріне айналады, және керісінше. Мысалы, Джеральд Риган либералдық парламент депутаты болғаннан кейін провинциялық партияның жетекшісі болды. Ол Новая Шотландияның премьер-министрі болғаннан кейін федералды либералдық үкіметке қосылды. Ангус Л. Макдональд, провинцияның ең танымал либералдық премьер-министрі, өкілеттігін екі кезеңге бөліп, бес жыл бойы Уильям Лайон Маккензи Кингтің соғыс уақытындағы үкіметінде федералды либералдық кабинет министрі болып қызмет етті. 2009 жылғы сайлауда Стивен МакНил либералдарды 11 орынмен ресми оппозиция статусына жеткізді. 2013 жылғы сайлауда МакНил либералдары көпшілік дауысқа ие болып, Даррел Декстердің НДП үкіметін жеңді. 2017 жылғы сайлауда МакНил либералдары заң шығарушы органда 27 орынды сақтап, азайтылған көпшілікті қамтамасыз етті. 2020 жылдың 6 тамызында МакНил партия басшысы лауазымынан кететінін және жаңа басшы табылғанға дейін премьер-министр және партия басшысы қызметін атқара беретінін мәлімдеді. 2021 жылдың 23 ақпанында Ранкин МакНилдің орнына Новая Шотландияның 29-шы премьер-министрі болды. Ранкин 2021 жылдың 17 тамызына мерзімінен бұрын сайлау жариялады, бірақ оның либералдық партиясы сайлауда жеңіліске ұшырады. Ранкин Timberlea Prospect округінде жеке өзі қайта сайланды.

Сайлау нәтижелері

Саяси көшбасшы Дауыс % Орын +/– Құрам Үкімет 1867Уильям Аннанд 58.6 21 1-ші 1871 52.2 12 1-ші 1874Филип Картерет Хилл 55.0 2 1-ші 1878 45.1 16 2-ші 1882 Белгісіз 51.8 18 1-ші 1886Уильям Стивенс Филдинг 54.7 4 1-ші 1890 52.2 1 1-ші 1894 51.9 4 1-ші 1897Джордж Генри Мюррей 55.0 9 1-ші 1901 56.7 2 1-ші 1906 53.2 4 1-ші 1911 51.1 10 1-ші 1916 50.4 5 1-ші 1920 44.4 2 1-ші 1925 Эрнест Ховард Армстронг 36.3 26 2-ші 1928 Уильям Чишолм 47.2 15 2-ші 1933Энгус Льюис Макдональд 52.6 4 1-ші 1937 51.0 3 1-ші 1941 Александр Стирлинг Макмиллан 52.6 3 1-ші 1945Энгус Льюис Макдональд 52.7 6 1-ші 1949 51.0 1 1-ші 1953 49.0 5 1-ші 1956Генри Хикс 159,666 48.2 4 2-ші 1960 147,951 42.6 3 2-ші 1963 Эрл Уоллес Уркхарт 134,873 39.7 11 2-ші 1967Джеральд Реган 142,945 41.8 2 2-ші 1970 174,943 46.1 17 1-ші 1974 206,648 47.9 8 1-ші 1978 175,218 39.4 14 2-ші 1981Сэнди Кэмерон 139,604 33.2 4 2-ші 1984 129,310 31.3 7 2-ші 1988 Винс Маклин 186,007 39.6 15 2-ші 1993 Джон Сэвидж 243,298 49.7 19 1-ші 1998Рассел Маклеллан 158,620 35.3 21 1-ші 1999 128,795 29.8 8 3-ші 2003 Дэнни Грэм 128,417 31.5 1 3-ші 2006 Фрэнсис Маккензи 94,872 23.4 3 3-ші 2009Стивен Макнейл 112,160 27.2 2 2-ші 2013 190,112 45.7 22 1-ші 2017 157,541 39.5 6 1-ші 2021 Иэн Ранкин 155,026 36.67 10 2-ші