Кіріспе

Көшпенді ағаштар туысы
Автоматты таксобокс
| аты = Ладанды кедр
| сурет = Calocedrus decurrens 7947.jpg
| сурет атауы = Calocedrus decurrens Калифорния ладанды кедрі
| таксон = Calocedrus
| авторы = Kurz
| бас түрі = Calocedrus macrolepis
| бас түрі авторы = Kurz
| синонимдер сілтемесі = Шығыс Азияда үш түрі және Солтүстік Американың батысында бір түрі өседі.

Сипаттама

Тұқым Thuja туысына жақын және оған ұқсас қабыршақты жапырақтары бар. Calocedrus Thuja-дан қабыршақ жапырақтары көзға талған төрттік қабаттарда (іс жүзінде Thuja сияқты қарама-қарсы кезекті жұптар, бірақ Thuja-дағыдай тегіс араласқан емес, керісінше, келесі жұптар бірінен-бірі жақын, содан кейін алыс орналасқан) және конустары Thuja-дағы 4-6 жұп өте жұқа қабаттарға қарағанда, тек 2-3 жұп орташа жұқа, тік қабаттармен ерекшеленеді.

Қазіргі кездегі түрлер

Сурет Атауы Таралуы Калоцедрус декуренс, Калифорния хош иісті кедрі (син. Libocedrus decurrens) Бұл әдетте 40–60 м биіктікке жететін, діңінің диаметрі 3 м-ге дейін (максималды 69 м биіктік және 3.9 м диаметр) болатын, кең конус тәрізді, жайылатын бұтақтары бар үлкен ағаш. Жапырақтарының екі жағы да ашық жасыл, ал конустары 2–2.5 см ұзындықтық. Бұл тұқымдағы ең көп танылған түр және көбінесе аймақтық белгісіз "хош иісті кедр" деп аталады. Батыс Солтүстік Америка Calocedrus formosana, Тайвань хош иісті кедрі C. macrolepis-ке өте ұқсас, кейбір ботаниктер оны C. macrolepis var. formosana түрінің нұсқасы ретінде қарастырады. Бұл 25–30 м биіктікке жететін орташа өлшемді ағаш, жабайы табиғатта сирек кездеседі, тек аралас орманды жерлерде шашыраңқы түрде өседі. Жапырақтарының жоғарғы жағы көгілдір жасыл, ал төменгі жағында жарқын ақ түсті жасушалар байқалады. Конустары 1.5–2 см ұзындықтық, 1–1.5 см сабақта орналасқан. Тайвань Calocedrus macrolepis, қытайлық хош иісті кедр Бұл да 25–30 м биіктікке жететін орташа өлшемді ағаш, C. formosana сияқты жабайы табиғатта сирек кездеседі. Жапырақтары мен конустары C. formosana-ға ұқсас, ең басты айырмашылығы конус сабағының ұзындығында, ол тек 0.5 см. Оңтүстік-батыс Қытай (Гуандуннан батысқа қарай Юньнаньға дейін), сондай-ақ солтүстік Вьетнам, солтүстік Лаос, Таиландтың солтүстігі және Мьянманың солтүстік-шығысы Calocedrus rupestris Calocedrus rupestris – 2004 жылы ғана сипатталған, ең соңғы табылған тірі түрі. Бұл тек тасты әктас (карст) жерлерінде ғана кездеседі, мұндай ортада эндемизм деңгейі өте жоғары. Бұл популяциялардың Қытай және Лаос шекараларына жақын орналасуы, түрдің сол елдерде де кездесуі мүмкін екенін көрсетеді. Бұл 25 м биіктікке дейін жететін, кең дөңгелек тәжді, мәңгі жасыл, бір үйлі ағаш. "Рупестрис" атауы "тасқа мекендеуші" дегенді білдіреді. Вьетнам

Құрып кеткен түрлер

Атауы Сипаттама Таралуы Calocedrus huashanensis 2012 жылы сипатталған. Ол Оңтүстік Қытайдың олигоцендік жасқа жататын Нинмин формациясынан табылған қысылған қазбалардан белгілі. Calocedrus huashanensis бұтақтары мен жапырақтарынан белгілі. Оңтүстік Қытай Calocedrus suleticensis Богемиядағы Цеске Сордохори тауының жанартау кешеніндегі Пробостовтың (Киелі Клюк төбесі) ерте олигоценінде табылған қазбалардан белгілі. Calocedrus suleticensis шоқбастыдан белгілі. Чехия Республикасы.

Жебе ату

Иі сулы кедр Калифорниядағы жергілікті американдықтардың садақ жасауға жиі қолданған ағаш түрлерінің бірі болды. Жеміс және Тынық мұхитының қарағашы сияқты, Тынық мұхитының жергілікті тұрғындары бағалаған екі басқа ағаштан айырмашылығы, бұл ағаш тамаша икемділікке және салмаққа шағылыстырылған қысымға төзімділік қатынасына ие. Оған шеке тінімен жабын жағылғанда, өте икемді, жылдам және күшті садақтар жасалады, олардың серпімді энергияны сақтау және босату қабілетімен тек мүйіз және шеке тінінен жасалған садақтар ғана теңесе алады. Мерген Сақстон Поуп Ишидің осы ағаштан қысқа садақ жасағанын көрген.

Ағаш

Калоцедрус ағашының сүзі жұмсақ, орташа деңгейде шіруға төзімді және күшті дәмді, шайырлы иіске ие. C. decurrens түрі ағаш қарындаштар жасау үшін басты материал болып табылады, себебі ол жұмсақ және тікшелерді жасамай, оңай кедіргіленеді. Екі азиялық түр (кем дегенде бұрын) Қытайда ағаш иісі мен шіруға төзімділігіне байланысты табыт жасауға өте жоғары сұранысқа ие болған. Олардың қазіргі кезде сирек кездесуіне өткендегі тым көп пайдалану себеп болуы мүмкін. Солтүстік Калифорнияның жергілікті халықтары үй ішінде от жағу үшін үйкелеу арқылы отты қоздыру үшін самырсынды (инсенс самырсыны) таңдаған.

Өсіру

Calocedrus decurrens, Калифорнияның хош иісті кедрі, әсіресе Ұлыбритания, Вашингтон және Британдық Колумбия сияқты жазғы салқын климатты аймақтарда танымал әшекей ағашы болып табылады. Ландшафттық жағдайларда оның өте тар, бағана тәрізді қалыпы, бұл аймақтардың климаттық жағдайларының түсіндірілмейтін салдарынан пайда болады, ал табиғи өсетін ортасында мұндай қалыпта өспейді. Калифорнияның хош иісті кедрі құрғақшылыққа төзімділігімен де бағаланады. Азиялық түрлері сирек өсіріледі.