Джон Сёртис: Формула-1 командасының тарихы

Кіріспе

Британдық Формула-1 командасы

Surtees Racing Organisation – Формула-1, Формула-2 және Формула-5000 санаттарында конструктор ретінде тоғыз маусым (1970-1978 жылдары) қатысқан жарыс командасы.

Тарих

Команданы Джон Суртис құрды, ол төрт мәрте 500cc мотоцикл чемпионы және 1964 жылғы Formula One чемпионы болатын. 1966 жылы жаңа құрылған Канадалық-Америкалық Шара Кубогы (CanAm) «шексіз» спорттық автомобильдер жарысы сериясында қатысу үшін құрылған. Иеленуші/жүргізуші ретінде қатысқан Суртис бірінші жылы Lola T70 машинасымен чемпионатты жеңіп алды. Суртис 1969 жылы тағы бір жаңадан құрылған серияға қатысты, Лен Терри мен Роджер Натан бастаған жобаны қолға алғаннан кейін Formula 5000 құрамына кірді, және оның командасы алғаш рет өз машиналарын жасады. Командасы сәтті болды, он екі жарыс маусымында Mondello Park, Koksijde, Zandvoort, Snetterton және Hockenheim трассаларында бес жарыста жеңіске жетті. Бұл Суртисті Формула 1-ге көшуге шабысдандырды, және 1969 жылы BRM командасымен қиын маусымнан кейін, ол қайтадан иеленуші/жүргізуші болуға шешім қабылдады. Команда 1970 жылғы маусымды толық аяқтады, бірақ Суртис өзінің F1 машинасының құрастырылуының кешігуіне байланысты алғашқы төрт жарысты ескі McLaren машинасымен өткізуге мәжбүр болды. Жаңа BP демеушілігімен шыққан автомобиль сол жылы Канада Гран-присінде алғашқы (және жалғыз) ұпайларын жинады. Суртис 1971 жылы F1 маусымында неміс жүргізушісі Рольф Стоммелен үшін екінші толық уақытты машинаны қосты және бірнеше жарыста әртүрлі жүргізушілер үшін үшінші машинаны жүргізді. Сол жылы үш жүргізуші, Суртис, Стоммелен және мотоцикл чемпионы Майк Хейлвуд, команда үшін әрқайсысы үш ұпай жинады. 1971 жылғы маусымнан кейін Суртис толық уақытты жарыстан шықты, ал команда 1972 жылғы F1 маусымында үш жаңа толық уақытты жүргізушіге ие болды. Хейлвуд Суртиске бір жылға оралды; оған австралиялық Тим Шенкен және италиялық Андреа де Адамич қосылды, соңғысы командаға демеушілік ақша әкелді. Хейлвуд сол жылы Италия Гран-присінде Суртистің тұңғыш подиумға шығуын қамтамасыз етті, ол Эмерсон Фиттипальдиден кейін екінші орынға ие болды. Үш жүргізуші де команда үшін ұпай жинады, ал Суртис конструкторлар чемпионатында бесінші орынға ие болды. 1973 жылы Шенкеннің орнына бразилиялық Карлос Пейс келді, ал команда де Адамич маусымның ашылу салтанатынан кейін кеткеннен кейін екі толық уақытты машинаны ғана жүргізді. Пейс Австрияда үшінші, Германияда төртінші орын алды, бірақ бұл команданың барлық маусымдағы жалғыз ұпайлары болды, өйткені Хейлвуд ұпайсыз қалды. 1974 жылы Формула 1 маусымында Хейлвуд Макларен командасына ауысты. Бұл Суртис үшін қиын жыл болды, өйткені Пейс маусымның ортасында команданы тастап кетті, ал оның орнына келген Дерек Белл жарыстарға қатысуға тырысты, бұл 1974 жылғы АҚШ Гран-приінде австриялық жүргізуші Хельмут Кёниггтің қаза болуымен аяқталды. Пейс өзінің туған жерінде төртінші орын алды - Суртис жинаған жалғыз ұпай, және олар Конструкторлар чемпионатында ондыққа кіре алмады. 1975 жылғы F1 маусымында ақша жетіспеуіне байланысты, команда Джон Уотсонға арналған бір ғана машинаға оралды (әйтсе де Сильверстоунда Дейв Морганға арналған екінші машина қатысты). Маусым Суртис үшін өте қиын болды, ұпай жиналмады, ал команда соңғы төрт жарыстың үшеуін өткізіп жіберді. 1976 жыл әлдеқайда жақсы болды, өйткені Суртис Durex презервативтерімен жақсы танылған, бірақ басқа да даулы демеушілік келісімге қол қойды және командаға австралиялық Алан Джонс қосылды. Джонс Бельгияда және Брэндс-Хатчта бесінші, Жапонияда төртінші орын алды. Честерфилдтің демеушілігімен екінші машина америкалық Бретт Лунгерге берілді, ал француз Анри Пескароло маусымның екінші жартысында клиенттің машинасымен жарысты. Жеті ұпаймен Суртис конструкторлар чемпионатында оныншы орын алды. Джонстың табысы оны командадан шығып, жаңадан пайда болған "Shadow" командасына ауыстырды, ал ақша мәселесі Суртисті 1977 жылы тағы бір машинаны үнемі жүргізуге мәжбүр етті, бұл жолы Витторио Брамбилла үшін. Брамбилланың маусымы тиімді болды, ол үш рет ұпай топтарына кірді. Алайда оның жақсы нәтижелері Суртисті одан әрі ақшалай қиындықтардан сақтап қалмады. 1978 жылы командаға екінші көлік қосылды, ол британдық Руперт Киган болды, бірақ ақша мәселесі жалғасты. Жақсы нәтижелердің болмауы одан әрі проблемаларды тудырды. Қажетті ақшаны ала алмаған команда 1978 жылғы F1 маусымынан кейін 1979 жылғы F1 маусымына арналған машинасы болғанына қарамастан, F1 командасынан кетіп қалды. Сол жылы британдық Аврора чемпионатында (бұрынғы F5000) қысқа уақытқа жарысқа шыққаннан кейін, Surtees Racing Organization мәңгілік жабылды.

The team was formed by John Surtees, a four time 500cc motorcycle champion and the 1964 Formula One champion in 1966 to compete in the newly formed Canadian American Challenge Cup (CanAm) "unlimited" sports car racing series. Entering as an owner/driver, Surtees won the championship in its first year, driving a Lola T70. Surtees also fielded an entry in another newly formed series in 1969, becoming part of Formula 5000 after taking over a project started by Len Terry and Roger Nathan, and his team constructed its own cars for the first time. His team was successful, winning five races, consecutively at Mondello Park, Koksijde, Zandvoort, Snetterton and Hockenheim, during a twelve race season. This inspired Surtees to expand to Formula One, and after having had a difficult season with BRM in 1969, he decided to become an owner/driver again. The team ran the full 1970 season, but Surtees was forced to run the first four races in an old McLaren due to a delay in the construction of his in house F1 car. The new BP sponsored car earned its first (and only) points that year in the Canadian Grand Prix. Surtees added a second full time car in F1 season of 1971 for German driver Rolf Stommelen, and ran a third car for various drivers in a number of races. Three drivers, Surtees, Stommelen, and motorcycling champion Mike Hailwood earned three points each for the marque that year. After the 1971 season, Surtees retired from full time competition, and the team ended up with three new full time drivers in F1 season of 1972. Hailwood returned to Surtees for a full year; joining him were Australian Tim Schenken and Italian Andrea de Adamich, the latter of whom brought sponsorship money to the team. Hailwood produced Surtees' first podium finish that year in the Italian Grand Prix, finishing second to Emerson Fittipaldi. All three drivers scored points for the team, and Surtees finished fifth in the Constructors' Championship. Schenken was replaced in 1973 by Brazilian Carlos Pace, and the team only ran two full time cars after de Adamich left following the season opener. Pace finished third in Austria and fourth in Germany, but it was the only points finishes the team had all season, as Hailwood was left scoreless. Hailwood departed for McLaren after the year, being replaced by Jochen Mass in F1 season of 1974. It was a difficult year for Surtees, as Pace left the team in mid season, and replacement Derek Bell struggled to qualify for races, capped by Austrian driver Helmut Koinigg's fatal crash at the 1974 United States Grand Prix. A fourth place by Pace at his home track were the only points Surtees managed to get, and they failed to finish in the top ten in the Constructors' Championship. Low on money for F1 season of 1975, the team pared back to a single car for John Watson (although a second car was entered for Dave Morgan at Silverstone). The season was a tremendous struggle for Surtees, with no points scored, and the team missed three of the final four races. 1976 was much better, however, as Surtees landed a well known, but otherwise controversial sponsorship deal with Durex condoms, and Australian Alan Jones joined the team. Jones finished fifth in Belgium and at Brands Hatch, and fourth in Japan. A second car, with Chesterfield sponsorship, was entered for American Brett Lunger, while a customer car was raced by Frenchman Henri Pescarolo during the second half of the season. With seven points, Surtees placed tenth in the Constructors' Championship. Jones's success resulted in him leaving the team for the emerging Shadow team, and money problems forced Surtees to run one car regularly again in 1977, this time for Vittorio Brambilla. Brambilla's season was effective, also finishing in the points three times. Still, his good results did not prevent Surtees from further monetary troubles. In 1978, the team added a second car for pay driver, Briton Rupert Keegan, but the money problems continued. A lack of decent results caused further problems. Unable to get sufficient money, the team left F1 after the F1 season of 1978 season, despite having a car built for F1 season of 1979. After racing the car in the British Aurora championship (formerly F5000) briefly that year, Surtees Racing Organization was closed for good.

Модельдер

TS5 1969 1970 F5000/Formula A. 1969 жылғы Guards F5000 чемпионатының күміс жүлдегері. Монт-Тремблань трассасындағы Le Circuit Continental жарысын жеңді (Дэвид Хоббс басқарды). Бір машинаны Джеймс Гарнердің American International Racing командасы сатып алып, Лайм-Рок трассасында сынады (қозғалтқыш жанып кетті) және сол жарыста Хоббс жеңіске жетті (бірінші айналымның ортасында 8 машина қатысып, жарыстан шығарылды). TS7 1970 жылғы Формула 1. Суриз, Шахаб Ахмед және Питер Конну жобалаған. DFV/Hewland "жинақталған машина" TS5 дизайнымен тығыз байланысты. Суртис осы машинамен Оултон Парк халықаралық алтын кубогының чемпионаттан тыс жарысын жеңді. TS8 1971 1972 F5000. 1971 жылғы Rothmans чемпионатында екінші орын алды. TS9 1971 1972 Формула 1. TS7 негізінде жасалған, дөңгелек базасы ұзартылып, іздері кеңейтілген. Суртис 1971 жылы Оултон Парктегі жеңісін қайталады. TS10 1972 Формула 2. Cosworth BDA қозғалтқышымен жабдықталған Майк Хейлвуд осы машинамен 1972 жылғы Еуропа F2 чемпионатында жеңіске жетті. Екі тәуелсіз команда TS10 сатып алды, бірақ серияда күшті қарсыластар болған жоқ. TS11 1972 1973 F5000. Chevrolet қозғалтқышымен жабдықталған, TS9 негізінде жасалған. Гийс ван Леннеп 1972 жылғы Rothmans Еуропа Формула 5000 чемпионатында TS11 және McLaren M18 машиналарын жүргізіп жеңіске жетті. TS8 шассиімен бірге 1972 жылғы Tasman Series үшін TS11 шассиі дайындалды, себебі серияға арналған TS8 жөндеуге келмейтіндей зақымданды. Хейлвуд осы машинамен серияда екінші орын алды. TS14 1972 1973 Формула 1. Бұл машина Суртис үшін соңғы сәт болды. Firestone Формула 1-ден кетуді жоспарлап, TS14-тің доңғалақты тез тозуын жою үшін Суртиспен жұмыс істеуге мүдделі емес еді. Бұл F1 тарихындағы алғашқы машина, ол қауіпсіздік аймағының талаптарына толыққанды сәйкес келді, осы талаптарды радиаторлар орнатылған бүйірлік бөлімдеріне енгізді, соның арқасында келесі F1 машиналарының көпшілігі үшін негізгі жоспар жасалды. Алғашқы сынақтарда машина өте жылдам болды, бірақ бірқатар апаттар мен дамуды қолдаудың жетіспеуі оның әлеуетін толыққанды пайдалануға мүмкіндік бермеді. Суртис 1972 жылы Монцадағы TS14 машинасымен соңғы F1 жарысын өткізді. TS15 1973 Формула 2. BMW March Surtees-ке ғана қозғалтқыштарды жеткізгендіктен, Суртис F2 чемпионатында екінші орынға қанағат етуге мәжбүр болды. Жақсы машина, бірақ BMW қозғалтқышымен салыстыруға келмейді. Бұл машинаның жаңартылған нұсқасы TS17, F5000 класында Ford Motor Company V8 қозғалтқышымен сынауға жоспарланған, бірақ жоспар іске аспады. TS16 1974 1975 Формула 1. TS14 негізінде жасалған, бірақ салмағы артық және DFV қозғалтқыштарының сапасы төмен болды. Команда 1974 жылға бірде-бір маңызды демеушіні таба алмады, сондықтан қаржылық жағдай қиын болды. Тек бір машина жарысқа қатысты және апатты жылды аяқтау үшін жүргізуші Хельмут Койнигг 1974 жылы Уоткинс-Глендегі АҚШ Гран-при кезінде қаза тапты. 1975 жылы машина қайтадан жарысқа қатысты, Джон Уотсон чемпионат емес үш жарыста ұпай жинады, бірақ чемпионат ұпайлары алған жоқ. TS19 1976 1978 Формула 1. Суртис пен Кен Сирс жобалаған жаңа машина TS19 1976 және 1977 жылдары Суртиске ұпай жинауға мүмкіндік берді, тіпті 1978 жылғы маусымның алғашқы жарыстарында да жарысқа қатысты. TS20 1978 Формула 1. TS19-дың жаңартылған нұсқасы, TS20 перспективалы дизайн болды, бірақ жер әсерінің енгізілуімен толығымен көлеңкеде қалды.

TS5 1969 1970 F5000/Formula A. Runner up in the 1969 Guards F5000 championship. Won Le Circuit Continental at Circuit Mont Tremblant (driven by David Hobbs). One car was purchased by James Garner's American International Racing team and raced at Lime Rock (blown engine) and the same race Hobbs won (knocked out in an 8 car pile up part way through the 1st lap). TS7 1970 Formula One. Designed by Surtees, Shahab Ahmed, and Peter Connew. DFV/Hewland "kit car" followed closely on TS5 layout. Surtees won the Oulton Park International Gold Cup non Championship race in this car. TS8 1971 1972 F5000. Runner up in Rothmans Championship in 1971. TS9 1971 1972 Formula One. A derivative of the TS7 with a longer wheelbase and wider track. Surtees repeated his Oulton Park win in 1971. TS10 1972 Formula Two. Powered by a Cosworth BDA engine Mike Hailwood convincingly won the 1972 European F2 Championship in this car. Two independent teams purchased TS10s but were not contenders in the series. TS11 1972 1973 F5000. Based on the TS9 with a Chevrolet engine. Gijs van Lennep won the 1972 Rothmans European Formula 5000 Championship driving the TS11 and a McLaren M18. A TS11 chassis with TS8 bodywork was prepared to run the 1972 Tasman Series after the TS8 intended for the series was wrecked beyond repair. Hailwood finished second in the series in this car. TS14 1972 1973 Formula One. This car marked the beginning of the end for Surtees. Firestone was anticipating leaving Formula One and had little interest in working with Surtees to cure the TS14's habit of devouring tires. It was the first car in F1 to fully comply with crumple zone legislation, incorporating these into its side pods within which the radiators were mounted, laying down the floorplan for the vast majority of subsequent F1 designs. It was a very quick car at its introduction but a series of accidents and lack of development support did not help it reach its potential. Surtees drove his last F1 race in the TS14 at Monza in 1972. TS15 1973 Formula Two. With BMW supplying engines exclusively to March Surtees was forced to settle for second place in the F2 Championships. A good car, but no match for the BMW engine. A development of this car, the TS17, was intended to run a Ford Motor Company V8 in F5000, but nothing came of the plan. TS16 1974 1975 Formula One. Based on the TS14, but overweight and with less than top notch DFV engines. The team also failed to engage a single major sponsor for 1974 so money was tight to say the least. Only a single car was run and to cap off a truly terrible year driver Helmuth Koinigg was killed during the 1974 United States Grand Prix at Watkins Glen. The car was run again in 1975 and John Watson scored in three non Championship events, but no championship points were scored. TS19 1976 1978 Formula One. A fresh car designed by Surtees and Ken Sears the TS19 managed to score points for Surtees in 1976 and 1977, and even ran the opening races of the 1978 season. TS20 1978 Formula One. A development of the TS19, the TS20 was a clean design that promised well, only to be completely overshadowed by the introduction of ground effects.

Формула-1 әлем чемпионатының толық нәтижелері

Төмендегі бірінші кестеде Surtees командасының зауыттық (немесе "жұмыс") командасының Дүниежүзілік чемпионат Гран-прилерінің толық нәтижелері келтірілген. Екінші кестеде жеке меншік Surtees автомобильдерінің Дүниежүзілік чемпионат Гран-прилеріндегі нәтижелері көрсетілген.

Can-Am нәтижелері

Жыл Шасси Двигатель(дер) Жүргізушілер 1 2 3 4 5 6 1966 Lola T70 Mk.2 Chevrolet MNT BRD CAN LGS RIV STA Джон Суртис 1 Сайысқа қатыспады Сайысқа қатыспады 12 1 1 1-орын 27 Грэм Хилл 3 9-орын 4 1967 Lola T70 Mk.2/3B Chevrolet ROA BRD MNT LGS RIV STA Джон Суртис 3 4 Сайысқа қатыспады Сайысқа қатыспады 1 3-орын 16