Кіріспе

Балық түрлері

Жалпы шабақ (Squalius cephalus), сондай-ақ еуропалық шабақ немесе жай ғана шабақ деп те аталады. Дорсальдық қанатында 3 тікен және 7-9 жұмсақ сәуле, ал анальдық қанатында 3 тікен және 7-10 сәуле болады. Омыртқа саны 42-48. Ол 60 см стандартты ұзындыққа дейін өсе алады, бірақ көптеген балықтардың ұзындығы шамамен 30 см болады.

Тарату

Чаб Солтүстік Еуразияның көп бөлігінде таралған. Оны Солтүстік, Балтық, Солтүстік Қара, Ақ, Баренц және Каспий теңіздері бассейндеріне құятын өзендерде, Атлантика бассейндерінен оңтүстікке қарай Франциядағы Адур су жүйесінде және Ұлыбританияда 56° солтүстік енінен, Скандинавияда Оңтүстік Финляндияда және Оңтүстік Швецияда Стокгольмге дейін кездестіруге болады. Жерорта теңізі бассейнінде Францияда Вардан Херальтқа дейін таралған, сондай-ақ Ауда су жүйесінде де болуы мүмкін. Италияда S. cephalus ондаған жылдар бойы бейімделген және кездеседі, бірақ ол негізінен По өзені бассейнінде сирек кездеседі және тұрақты популяцияларын құрамайды.

Мекендейтін орта және экология

Ол шағын өзендер мен үлкен ағыстарда, "барбель аймағында" ең көп кездеседі, онда таяздықтар мен тереңдіктер бар. Баяу ағатын жазық өзендердің жағасында, үлкен көлдерде және тіпті тау өзендерінде де кездеседі. Көлдегі құрттар шағылысу үшін ағынға құятын өзендерге көшіп барады. Ересек балықтар жалғыз өмір сүреді, ал жас балықтар топтасып жүреді. Уылдырықтар мен жасөспірімдер жағалау бойындағы таяз суларды ұнатады, бұл кішкентай балықтар су және құрлықтағы жануарлармен қоректенеді, ал үлкен, жалғыз ересек балықтар негізінен тұщы су креветкаларымен және кішкентай балықтармен азықтанады, сондай-ақ суға төгілген ағаштардан құлпынай жейді. Мүмкіндік болса, тіпті қыстың ең суық күндері де жыл бойы тамақтанады. Балықтың жасын қабыршақтарындағы сақиналардың саны арқылы анықтауға болады, олар маусымдық өсу үлгілерін көрсетеді.

Қауіптер

Жақында жүргізілген зерттеулер шөптің микропластикалық бөлшектерді жұтатынын көрсетті. Үлгі алынған балықтардың 25%-ында бөлшектер табылса да, бұл бөлшектер бұлшық еттерде анықталмады. Табылған бөлшектердің көп бөлігі киімдерді жуу кезінде бөлінетін талшықтар еді, оларды Daphnia сияқты ірі омыртқасыздар да жұтады. Шөп балықтары мыс, магний және натрий сияқты металл ластануына да ұшырауы мүмкін, бұл металдар бұлшық ет, жеңілділер және бауыр сияқты тіндерде жиналады. Жылдың жас балықтарында металл ластаушы заттардың деңгейі ерекше жоғары болды. Алайда, Балық аулау қорының 50 ең ірі балығының тізімінде 10 фунттан аса салмақты бірнеше балық бар, олар түрлі себептермен қолданыстан шығарылған. Еуропалық рекорд – шөп балығының ұзындығы 64–82 см-ге (24–31.5 дюйм) жетеді.