Кіріспе

Бельгиялық теңізші офицері және саяхатшы (1866-1934)

Барон Адриен Виктор Жозеф де Герлаш де Гомери (adʁijɛ̃ viktɔʁ ʒozɛf də ʒɛʁlaʃ də ɡɔmʁi; 2 тамыз 1866 – 4 желтоқсан 1934) – Бельгия Корольдік Теңіз күштерінің офицері, 1897–99 жылдарғы Бельгияның Антарктика экспедициясын жетекшілік етті.

Алғашқы жылдар

Бельгияның шығысындағы Хассельт қаласында әскери офицердің ұлы болып дүниеге келген де Герлах Брюссельде білім алды. Кішкентай кезінен-ақ теңізге құмар болған ол 1883 және 1884 жылдары үш рет мұхиттық лайнерде кабиналық болып Америка Құрама Штаттарына сапар жасады. Ол Брюссельдің еркін университетінде инженерлік мамандықты оқыды. 1885 жылы үшінші курсты бітірген соң университетті тастап, 1886 жылдың 19 қаңтарында Бельгия Әскери-теңіз күштеріне қосылды. Остенд теңіз колледжін бітіргеннен кейін ол балық шаруашылығын қорғау кемелерінде екінші және үшінші лейтенант болып жұмыс істеді. 1887 жылдың қазан айында Сан-Францискоға бағыт алған ағылшын кемесі «Крейги Бёрн» кемесіне теңізші болып ішке кірді, бірақ кеме Кейп-Горн мүйісін айналып өте алмады және Монтевидеода металл тескілеріне сатылды. Ол Уругвай мен Аргентинада біраз уақыт өткізгеннен кейін Еуропаға оралды. Константинополь және Қара теңізге сапар жасағаннан кейін ол Бельгия Әскери-теңіз флотында лейтенант болып тағайындалғанға дейін «Голландия Америкасы» желісінде төртінші офицер болып жұмыс істеді. 1894 жылдың шілдесіне дейін ол Остенд-Довер паромдарында офицер болып қызмет етті, осы уақытта курстардан өтіп, 1894 жылдың 22 тамызында капитан атанды. Остенд-Довер паромдарындағы монотонды жұмыстан көңілі толмаған де Герлах Бельгия королі Леопольд II-ге және Уэльске америкалық авантюрист Генри Мортон Стэнлиге Конгоға экспедиция ұйымдастыруға көмектесуді ұсынды, бірақ ұсынысы қабылданбады. Полярлық саяхатшы Отто Норденшельдке жазған хатына жауап келмеді. Соңында ол өзінің Антарктика экспедициясын жоспарлай бастады және 1894 жылы Бельгия Корольдік географиялық қоғамына жоспарын ұсынды.

Бірінші экспедиция

1896 жылы де Герлаш норвегиялық кит аулау кемесі "Патрияны" сатып алып, оны кеңінен жөндеп, "Бельгия" деп атады. Роалд Амундсен, Фредерик Кук, Антони Болеслав Добровольский, Генрик Арктовский және Эмиль Раковица сияқты көпұлтты экипажбен ол 1897 жылдың 16 тамызында Антверпеннен теңізге шықты. "Бельгия" 1898 жылдың қаңтарында Антарктида түбегіндегі Грэм Лэнд жағалауына жетті. Грэм Лэнд жағалауы мен батыстағы аралдар арасында жүзіп, де Герлаш бұл жолды Бельгия бұғазы деп атады. Кейіннен бұл бұғаз оның құрметіне Герлаше бұғазы деп аталды. Олар шамамен 20 рет құрлыққа қонды, бірнеше аралдың картасын жасап, оларға ат қойды. 1898 жылдың 15 ақпанында Антарктика шеңберінен өтті. 1901 жылы жарық көрген еңбегіне Франция Ғылым академиясы сыйлық берді. Экспедиция барысында жиналған саңырауқұлақтар 1905 жылы Мариетта Хансон Руссо мен Элиза Кэролайн Боммердің жариялаған мақаласында сипатталған.

Құрметтеулер

Оның құрметіне бірнеше географиялық нысандар аталды, көбінесе Антарктидада: Герлаше мүйісі, Герлаше тауы, Герлаше шығанағы, Герлаше аралы, Герлаше бұғазы және де Герлаше су асты таулары, сондай-ақ Гренландиядағы Пик де Герлаше және Айдың оңтүстік полюсіне жақын орналасқан де Герлаше кратері. Антверпендегі кемежайлардың бірі Де Герлахекаай деп аталады.