Тұрақтар мен ежелгі халықтар: Гранд өзені аймағындағы археологиялық зерттеулер
Grand River (Ontario)
Канададағы Grand River аймағындағы ежелгі тұрғындардың (Early & Late Archaic) өмірі, Innes нүктесі, көл деңгейінің өзгеруі туралы археологиялық жазбалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Архаикалық кезең
Grand өзенінің төменгі ағысындағы Лафроайг (AgHa 54) орнында ерте архаикалық кезеңнің соңында адамдар қоныстанғандығының дәлелдері бар. Архаикалық кезеңнің соңында (шамамен 4500 RCYBP – 2800 RCYBP аралығында) Эри және Онтарио көлдеріндегі су деңгейі жердің мұздан арылуына байланысты судың ағуының нәтижесінде жоғары болды. Кейінгі архаикалық кезеңдегі адамдар көшпелі аңшы-жинаушылар болды және олар әлі керамиканы дамытқан жоқ. Қазіргі Оңтүстік Онтариодағы кейінгі архаикалық адамдар түрлі снаряд ұштарын қолданғанмен, ерекше тип – Иннес снаряд ұшы Гранд өзенінің су жинау алабымен байланысты болды және оның атауы Брантфордтан бірнеше шақырым батыста орналасқан типтік орнынан шыққан. Кейінгі архаикалық кезеңнің басындағы су деңгейінің жоғары болуына байланысты, бүгінде өзеннің ішкі жағында орналасқан орны бұрын жағалау орны болған болуы мүмкін, бұл Хьюрон көлінде байқалатын қабаттану құбылысына ұқсас. Бұл құбылыс Эри көліне қатысты да байқалады. Мысалы, Канада ғасыры орны (Уэлланд өзенінде орналасқан) Эри көлінің солтүстігінде орналасқан, бірақ бұрын әлдеқайда жақын болған болуы мүмкін. Керамиканың болмауына байланысты архаикалық орнының жасын анықтау қиын. Жалпы, орны маусымдық түрде пайдаланылған деп есептеледі, бірақ оған ерекше жағдайлар да бар. Археолог Крис Эллис 1950-1960 жылдары Солтүстік Американың шығысындағы археологтардың тұрақты өмір салтын тұжырымдамалық деңгейде прогреске теңеуге бейім болғанын айтады. Кейбір орны әртүрлі маусымдарда және әртүрлі мақсаттарда бірнеше рет пайдаланылған болуы мүмкін. Дегенмен, орны жылы ауа райындағы, жазық жердегі, жер асты тас құралдарымен және балық аулау құралдарымен сипатталатын немесе суық ауа райындағы, биік жердегі, көптеген скреперлер мен снаряд ұштары бар, күзгі және қысқы бұғы аулауға байланысты болуы мүмкін, деп жіктеуге болады. Онтариодағы кейінгі архаикалық балық аулау қызметтерінің дәлелдері өзен сағаларында орналасқан көл жағалауындағы орнында шоғырланған; алайда, осындай типтегі ешбір орны Гранд өзенінде табылған жоқ. Биік жердегі орнында балық қалдықтары табылған жоқ, бұл биік жерде маусымдық аң ауру және жазықта балық аулау үлгісін көрсетеді. Алайда, Тинкомб балық аулау Гранд өзенінің жоғарғы ағысында да болған болуы мүмкін екенін, бірақ орнында сақталған қалдықтардың жоқтығына қарамастан, атап өтті. Ол сондай-ақ Каледония және Брантфорд аймақтарын кейінгі архаикалық кезеңдегі тұрақты қоныс орындары ретінде қарастырады, себебі осы кезеңнен бастап даталанған орнының жоғары шоғырлануы бар. Айрықша маңызды орны – Джонсон Флэтс (Borden AgGx 214) Каледонияға жақын Гранд өзеніндегі бұрынғы арнада орналасқан. 1994 жылы табылған бұл орнында ерте, орта және кейінгі архаикалық кезеңдерге жататын материалдар, сондай-ақ кейінгі Принцесс Пойнт кешені бар.
The Laphroaig site (AgHa 54) on the lower Grand River shows evidence of occupation in the latter part of the Early Archaic period. During the Late Archaic period (c. 4500 RCYBP to c. 2800 RCYBP), water levels in Lake Erie and Lake Ontario were higher due to drainage reasons as the land continued to deglaciate. The people of the Late Archaic were mobile hunter gatherers who had not yet developed ceramics. While Late Archaic people in what is now southern Ontario used a variety of projectile point types, one distinct type, the Innes point, was associated with the Grand River drainage basin and took its name from a type site a few kilometres west of Brantford, which sits on the lower Grand River. Due to high water levels at the start of the Late Archaic, sites which are today located inland up the river may once have been true shoreline sites, similarly to the phenomenon of site stratification observed on Lake Huron. This phenomenon is also observable in reference to Lake Erie. For example, the Canada Century site (located on the Welland River) lies north of the Lake Erie shore, but may once have been significantly closer. Due to the absence of ceramics, it is difficult to date Archaic sites. It is generally believed that sites were occupied seasonally, though there are notable exceptions to this. The archaeologist Chris Ellis argues that in the 1950s and 1960s, there was a tendency for archaeologists in eastern North America to identify sedentarization with progress on a conceptual level. Some sites may have had a number of distinct occupations, occurring in different seasons and for different purposes. Nevertheless, there is a broad grouping of sites into warm weather, lowland sites characterized by ground stone tools and fishing equipment, or cold weather, upland sites with abundant scrapers and projectile points, possibly indicating fall and winter deer hunting activities. Evidence of Late Archaic fishing activities in Ontario is concentrated at lakeshore sites located at river mouths; no known site of this type, however, has been located on the Grand River. No evidence of fish at upland sites has been found, suggesting a pattern of seasonal upland hunting and lowland fishing. Tincombe points out, however, that fishing may still have occurred on the upper Grand River, notwithstanding a lack of surviving remains at sites. He further proposes areas around Caledonia and Brantford as persistent places of occupation in the Late Archaic, due to a high concentration of consecutively dated sites from that period. One especially significant site, the Johnson Flats site (Borden AgGx 214), is located on a former bar in the Grand River near Caledonia. Discovered in 1994, the site contains materials dating to the Early, Middle, and Late Archaic periods, as well as the later Princess Point complex.
Ормандық кезең
Принцесса Пойнт кешенінің (шамамен 500 – 1000 жылдары) халқы археологтар тарапынан Гранд өзенімен тығыз байланысты деп есептеледі. Принцесса Пойнт ескерткіштері өзен бойымен көптеп орналасқан, бұл жерде Принцесса Пойнт халқының қызығушылығы мен шоғырлануы Гамильтон қаласының жанындағы Принцесса Пойнт аймағындағы бұрынғы аумағынан ығысты. Принцесса Пойнт халқы, сол дәуірде жүгері өсірумен айналысқан басқа халықтар сияқты, Гранд өзенінің құнарлы су тасқыны жазықтарына тартылды. Су тасқыны жазықтары егіншілік үшін құнарлы топырақтармен қатар, өзен ресурстарына оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. Шындығында, Гранд өзенінде көл шабағын балық аулаудың ерте дәлелдері Каюга көпірінен табылды, ол да Принцесса Пойнт кешенімен байланысты және 700-900 жылдарына датирленген. Брантфорд маңындағы Портеус және Холмедейл ескерткіштерінде мыңдаған балық сүйектері табылды, олар шамамен 1000 жылға жатады.
The people of the Princess Point complex (c. 500 CE – 1000 CE) are strongly associated with the Grand River by archaeologists. Princess Point sites cluster heavily along the river's length, where the focus and concentration of Princess Point people shifted from their earlier territory around Princess Point near Hamilton. Princess Point people were attracted to the fertile Grand River floodplains, in common with other peoples engaging in maize horticulture around the same time. Floodplains provided rich soils for cultivation, as well as easy access to riverine resources. Indeed, early evidence of lake sturgeon fishing on the Grand River has been discovered at the Cayuga Bridge site, which is also associated with the Princess Point complex and dated to AD 700900. Thousands of fish remains were also unearthed at the Porteous and Holmedale sites near Brantford, which date to around AD 1000.
Тарихи кезең
16-17 ғасырларда Гранд өзенінің аңғарында бейтарап халық өмір сүрді. Еуропалық қоныс салушылар оларға осы атауды берген, себебі олар аймақтағы қақтығыстар кезінде ирокездер немесе петун тайпаларының біріне қосылудан бас тартты. Олар ирокез халқының бір бөлігі болды және Хурон мен Петун сияқты басқа Онтарио ирокездік қоғамдарымен тығыз сауда және мәдени байланыстарды күйзеді. Гранд өзенінің аңғарының солтүстік-шығысында тұратын Уайандот халқы, тағы бір ерекше ирокез тілді ұлт, ұзақ уақыт бойы өздерінің жауы – Ұлы көлдер маңындағы қазіргі Нью-Йорк штатының орталық және батыс бөліктерінде орналасқан бес ұлттың күшті одағы Ирокез конфедерациясынан тәуелсіз болу үшін күресті. Одақтас болудан бас тартқандары үшін бейтараптар қымбатқа түсті. Тарихи мәліметтер бейтарап тайпаның қалай жойылғаны туралы әртүрлі пікірлер білдіреді. Басым пікір бойынша, 17 ғасырда Ирокездердің Сенека және Могаук тайпалары Хурон/Уайандотқа шабуыл жасап, ауыр зақым келтірген кезде кіші бейтарап тайпасын жойды. Ирокездер еуропалықтармен тері саудасын бақылауды көздеді. Осы соғыс кезінде Ирокездер гурондықтардың арасындағы иезуиттердің Сент-Мари бекінісіне шабуыл жасады. Көптеген Уайандот және көптеген дін қызметкерлері қаза тапқаннан кейін иезуиттер миссияны тастап кетті. Тірі қалғандары 1667 жылы Монреальдің оңтүстігіндегі католик миссионерлік поселенісі Ла-Прейриге (Каухнавага немесе Кахнаваке) көшті, онда негізінен Нью-Йорктен солтүстікке көшіп келген, дінін өзгерткен Могауктар тұрды. 1674 жылы оның халқының арасында бейтараптардың анықталатын топтары тіркелді. Олардың көптеген ұрпақтары бүгін де сол жерде өмір сүріп жатыр деп болжауға болады. Кейінгі Англия мен Франция арасындағы соғыстарда, көптегені католик дінін қабылдаған Кауннавага халқы француздардың одақтасы болды. Ал Нью-Йорктегі Ирокез лигасы бейтараптық сақтады немесе британдықтардың жағына қосылды. Соғыста әртүрлі халықтар әртүрлі тараптарда болғандықтан, Ирокез тайпалары үшін Ұлы Бейбітшілік заңын сақтау және бір-бірін өлтіруден аулақ болу қиын болды. Олар Америка революциясына дейін (1775-83) мұндай қантөгістен сақтады. Бейтараптардың басқа ұрпақтары 1720 жылдары Ирокездер басып алған жерлерден қашып, батысқа көшіп, қазіргі Огайоға қоныстанған Мингоның еркін конфедерациясына қосылған болуы мүмкін. Минголар кейін Огайо алқабы үшін Солтүстік-Батыс үнді соғыстарында (1774-95) американдықтармен шайқасқан тайпалардың бірі болды. 1840 жылдары олар Миссисипи өзенінің батысындағы Оклахома мен Үндістан аумағына көшірілген тайпалардың қатарында болды. Бейтараптардың ұрпақтары қазір Оклахома штатындағы Сенека тайпасының құрамында. Бейтарап тайпасының жойылғаннан кейін, Ирокез конфедерациясы Гранд-Ривер аңғарын аңшылық және құлTrap аулау аумағы ретінде пайдаланды. Алты ұлт (соның ішінде Тускарора) территорияны жаулап алу құқығымен иеленгенмен, оны Онтарио көлінің солтүстік және батыс жағалауындағы шектеулі болудан басқа қоныстандырмады. Француз зерттеушілері мен Coureurs de bois аймаққа еуропалықтар үшін құнды жүн және басқа да заттарды іздеп келгенде, Гранд-Ривер аңғары Оңтүстік Онтарионың соңғы зерттелген аймақтарының бірі болды. Француздар тері сатып алуда және оны еуропалық тауарлармен саудалауда жергілікті одақтастарымен тығыз жұмыс істегендіктен, олар тек жергілікті тұрғындар тұрған жерге барды. Тіпті ағылшындар 1760 жылы Жеті жылдық соғыс кезінде Жаңа Францияны жаулап алғаннан кейін де Гранд-Ривер аңғары негізінен бос және картаға түсірілмеген болып қалды. 1669 жылғы зерттеушілердің картасында өзен Тинатуоа немесе Ривьер Рапид деп аталған. 1775 жылғы картада ол Урсе деп көрсетілген, бұл атау 1708 жылғы картада және 1744 жылғы Беллиннің Carte des Lacs картасында да кездеседі. 1755 жылғы д’Анвилль картасында Тинатуоа өзені көрсетілген, бірақ аузында Гранде Ривер деген сөздер қосылған. 18 ғасырдағы басқа атаулар Освего және Сваоге болды. 1792 жылы Симко Гранде-Ривьердің атын Англиядағы өзеннің атымен Оуз деп өзгертуге тырысты. 1821 жылғы Томас Риду картасында "Гран-Р немесе Оуз" деп көрсетілген. Симконың әрекеті сәтсіз аяқталды, өйткені Гранд Ривер атауы сол кезде бұрыннан қолданылып келді.
By the 16th and 17th centuries, the Grand River valley was inhabited by the Neutral people. This was a name given to them by European settlers, as they refused to side with either the Iroquois or the Petun tribes during their conflicts in the area. An Iroquoian people, they had close trade and cultural relations with other Ontario Iroquoian societies such as the Huron and Petun. The Wyandot, another distinct Iroquoian speaking nation, who resided northeast of the Grand River valley, had long competed to remain independent of their enemy the Iroquois Confederacy, a powerful alliance of five nations based around the Great Lakes in the present central and western New York state area. Caught in between, the Neutrals paid dearly for their refusal to ally. Historical accounts differ on exactly how the Neutral tribe was wiped out. The consensus is that the Seneca and the Mohawk nations of the Iroquois destroyed the smaller Neutral tribe in the 17th century, in the course of attacking and severely crippling the Huron/Wyandot. The Iroquois were seeking to dominate the lucrative fur trade with the Europeans. It was during this warfare that the Iroquois attacked the Jesuit outpost of Sainte Marie among the Hurons. The Jesuits abandoned the mission after many Wyandot and numerous priests were killed here. To survive, remnants of The Neutral tribe migrated in 1667 to La Prairie (Caughnawaga or Kahnawake), a Catholic mission settlement just south of Montreal that was occupied primarily by converted Mohawk who had migrated north from New York. In 1674 identifiable groups of Neutrals were recorded among its population. It can be presumed that many of their descendants are still living there today. In later wars between Britain and France, the Caughnawaga people, many of whom had converted to Catholicism, were allies of the French. The Iroquois League in New York then was neutral or sided with the British. Because different nations were on different sides in this war, it was difficult for the Iroquois nations to adhere to the Great Law of Peace and avoid killing each other. They managed to avoid such bloodshed until the American Revolution (1775–83). Other descendants of the Neutrals may have joined the Mingo, a loose confederacy of peoples who moved west in the 1720s, fleeing lands invaded by Iroquois, and settled in present day Ohio. The Mingo were among tribes who later fought the Americans in the Northwest Indian Wars for the Ohio Valley (1774–95). During the 1840s, they were among the tribes removed to Oklahoma and Indian Territory west of the Mississippi River. Neutral descendants are among the people now known as the Seneca in Oklahoma. After the desolation of the Neutral tribe, the Iroquois Confederacy used the Grand River Valley as a hunting ground and trapping territory. Though the Six Nations (by then including the Tuscarora) held the territory by right of conquest, they did not settle it, apart from a limited presence on the northern and western shores of Lake Ontario. When the French explorers and Coureurs de bois came to the region in search of fur and other items of value to Europeans, the Grand River Valley was among the last areas of southern Ontario to be explored. Since the French worked closely with their Native allies in the acquisition of fur and trading of European goods for it, they went only where the natives resided. Even after the English conquered New France in 1760 during the Seven Years' War, the Grand River Valley remained largely unoccupied and largely uncharted. An explorers' map in 1669 showed the River as being called the Tinaatuoa or Riviere Rapide. A 1775 map shows it as Urse, a name which also appeared on a 1708 map and on Bellin’s Carte des Lacs of 1744. The d’Anville map of 1755 shows the river Tinaatuoa but adds the words Grande River at its mouth. Other 18th Century names were Oswego and Swaogeh. In 1792, Simcoe tried to change the name of Grande Riviere to Ouse, after a river in England and the Thomas Ridout map of 1821 shows "Grand R or Ouse". Simcoe failed because the name Grand River had been in common usage for some time by then.