Томас Инфантилі Евангелиясы – Иисус балалық шағы туралы апокрифтік мәтін. 2 ғ. ортасында жазылған, гностикалық тегі бар, шіркеу тарихында адасқан кітап ретінде қарастырылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исаның балалық шағы туралы Ізгі хабар
Gospel about the childhood of Jesus
Томаның балалық шағы туралы Ізгі хабар – Исаның балалық шағына арналған апокрифтік Ізгі хабар. Ғалымдардың пікірінше, бұл екінші ғасырдың ортасы мен соңында жазылған. Томаның балалық шағы туралы Ізгі хабар Римдік Гипполит пен Александриялық Оригеннің хаттарындағы "Тома Ізгі хабары" туралы сілтемелерге байланысты гностикалық деп есептеледі, бірақ бұл хаттар балалық шақ туралы Ізгі хабарға, әлде Тома Ізгі хабарына – 1945 жылы Мысырдың Наг-Хаммади маңынан табылған нақылдар жинағына қатысты ма, әлі белгісіз. Алғашқы христиан жазушылары Томаның балалық шағы туралы Ізгі хабарды нағыз емес және еретик деп санады. Евсевий IV ғасырдағы "Шіркеу тарихы" еңбегінің үшінші кітабында оны еретикалық "құрау" деп қарастырды, ал папа Геласий I оны V ғасырда еретикалық кітаптар тізіміне енгізді.
The Infancy Gospel of Thomas is an apocryphal gospel about the childhood of Jesus. The scholarly consensus dates it to the mid to late second century. The Infancy Gospel of Thomas is generally considered to be Gnostic in origin because of references in letters (by Hippolytus of Rome and Origen of Alexandria) to a "Gospel of Thomas", but it is unclear whether those letters refer to the Infancy Gospel or the Gospel of Thomas, a sayings gospel discovered near Nag Hammadi, Egypt in 1945. Early Christian writers regarded the Infancy Gospel of Thomas as inauthentic and heretical. Eusebius rejected it as a heretical "fiction" in the third book of his fourth century Church History, and Pope Gelasius I included it in his list of heretical books in the fifth century.
Кездесу
Томастың балалық евангелиесінің алғашқы белгілі цитаты Лиондық Иринейге дейін шамамен 180 жылға қарайды, ол оны жалған және апокрифтік деп атады. Орта ғасырлардағы кейінгі қолжазбаларда Евангелие "Израильдік Тома" деп өзін таныстыратын кіріспемен басталады, бірақ одан әрі түсіндірме берілмейді. Бұл автордың Яһуда Тома, көбінесе елші Тома ретінде танылатын, кейбір христиандар Исаның бауыры деп санайтын және осылайша жас Исаның іс-әрекеттерімен таныс болған болуы мүмкін екенін білдіру үшін жасалған болуы мүмкін.
The first known quotation of the Infancy Gospel of Thomas is from Irenaeus of Lyon around AD 180, who calls it spurious and apocryphal. In later manuscripts dating from the Middle Ages, the Gospel opens with a prologue where "Thomas the Israelite" introduces himself, but with no further explanation. It is possible that this was meant to hint that the author was Judas Thomas, better known as Thomas the Apostle, thought by some Christians to be a brother of Jesus and thus familiar with young Jesus's activities.
Қолжазба дәстүрі
Томаның «Балалық шағы туралы Ізгі хабарының» түпнұсқа тілі грекше ме, әлде сириялықша ма, белгісіз. Грек тілінде сақталған қолжазбалардың өзі де ешқандай ақпарат бермейді, себебі олардың ешқайсысы 13-шы ғасырдан ертерек емес. Ал редактор және аудармашы Монтег Родс Джеймстің сөзіне сәйкес, ең ерте деректер – бұл 6-шы ғасырдағы сирия тіліндегі қысқартылған нұсқасы және 5-ші немесе 6-шы ғасырға жататын, толық аударылмаған және Вена қаласында сақталатын латын тіліндегі палимпсест. Көптеген қолжазбаларда, аудармаларда, қысқартылған нұсқаларда, баламаларда және салыстыруларда ұсақ, бірақ маңызды айырмашылықтар бар. Джеймс олардың көптігі уртекст құрастыруды өте қиын ететінін атап көрсетті. Мәтіндер мен нұсқалардың саны жоғары орта ғасырларда бұл шығарманың кең танымалдылығын көрсетеді. Көптеген әртүрлі нұсқалар мен баламалы формалардың (мысалы, грек, сирия, латын, славян және т.б.) арасында грек тіліндегі «А» нұсқасы ең көп танымал және жиі қолданылады. Толық нұсқасы екі грек нұсқасының арасында ең ұзыны болып табылады және кем дегенде 2 қолжазбаға негізделген. Ол он тоғыз тараудан тұрады, сонымен қатар қысқартылған формалары бар бірнеше басқа қолжазбалар да бар. Грек тіліндегі «B» нұсқасын Тишендорф 1844 жылы Синай тауына жасаған сапарында тапқан. Бұл нұсқа ғана емес, он бір тараудан тұрады және белгілі «А» мәтінінің басқа бір түрі. Онда кейбір тараулар қысқартылған, ал кейбір тараулар мүлдем жойылған, сондай-ақ бірнеше жаңа жолдар қосылған. Латын тіліндегі аудармалардың екі ерекше түрі бар: көне латын және кейінгі латын тілдері. Латын тіліндегі нұсқа египеттік кіріспемен алғаш рет табылған. Латын нұсқасының бөліктері Джеймс Карнидің мәліметінше, шамамен 700 жылға дейін ежелгі ирланд поэзиясына аударылған, бұл аударманы осы Ізгі хабардың ең ерте аудармаларының біріне айналдырды.
Whether the original language of the Infancy Gospel of Thomas was Greek or Syriac is unknown. The few surviving Greek manuscripts provide no clues themselves because none predate the 13th century, whereas the earliest authorities, according to the editor and translator Montague Rhodes James, are a much abbreviated sixth century Syriac version, and a Latin palimpsest of the fifth or sixth century, which has never been fully translated and can be found in Vienna. Many manuscripts, translations, shortened versions, alternates, and parallels have slight, nuanced differences. James found that their large number makes the compilation of an urtext very difficult. This number of texts and versions reflects the great popularity of the work during the High Middle Ages. Of the many different versions and alternate forms (e. g. Greek, Syriac, Latin, Slavonic, etc. ), The Greek A is the most well known form often used and in its full form is the longer of the two Greeks, based on at least 2 manuscripts. It consists of nineteen chapters with several alternate other manuscripts with abbreviated forms. The Greek B was found by Tischendorf on a trip to Mount Sinai in 1844, which is not only shorter (11 chapters), but is a different version of the well known A text. It has some chapters abbreviated, other entire chapters left out completely, and few new lines. The Latin translations has two distinct form of versions from the Old Latin with the Late Latin. The Latin was notable as it was the first discovered with an Egyptian prologue. Parts of the Latin version were translated into Old Irish poetry, probably around 700 CE according to James Carney, making this translation one of the earliest of this gospel.