Джеймс Флетчер: NASA басшысы және ғарыш бағдарламаларының қайта жаңғыртушысы

Кіріспе

Джеймс Чипман Флетчер (5 маусым 1919 – 22 желтоқсан 1991) НАСА-ның 4-ші және 7-ші әкімшісі болды. Ол 1971 жылдың 27 сәуірінен 1977 жылдың 1 мамырына дейін президент Ричард М. Никсон басшылығымен, ал 1986 жылдың 12 мамырынан 1989 жылдың 8 сәуіріне дейін президент Рональд Рейган басшылығымен қызмет етті. Осы ретте ол «Аполлон» 15, 16 және 17 айға жасалған миссияларға, ғарыш шаттл бағдарламасының бастапқы жоспарлауына, сондай-ақ «Челленджер» апатынан кейін шаттл бағдарламасын жаңғыртуға және қайта іске қосуға жауапты болды. Бұрын ол 1964 жылдан 1971 жылға дейін Юта университетінің президенті болған.

Өмірбаян

Флетчер Нью-Джерси штатының Миллберн қаласында Харви Флетчер мен Лорэна Чипманның отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Харви «Стереофонияның әкесі» деп танылады. Флетчер Колумбия университетінің Колумбия колледжінде физика бакалавры дәрежесін және Калифорния технология институтында физика ғылымдарының докторы дәрежесін (1948) алды. Гарвард және Принстон университеттерінде ғылыми-зерттеу және оқыту қызметтерін атқарғаннан кейін, ол 1948 жылы Hughes Aircraft компаниясына қосылды, кейіннен Ramo Wooldridge Corporation компаниясының басқарылатын зымырандар бөлімінде жұмыс істеді. 1958 жылы Флетчер Калифорния штатының Глендейл қаласында Space Electronics Corporation компаниясын құрды, ол бірігуден кейін Space General Corporation атанды. Кейіннен ол Калифорния штатының Сакраменто қаласындағы Aerojet General Corporation компаниясының жүйелік вице-президенті болып тағайындалды. 1964 жылы ол Юта университетінің президенті болды, және 1971 жылы президент Ричард М. Никсон оны NASA әкімшісі етіп тағайындағанға дейін осы лауазымда қалды. NASA-дағы алғашқы әкімшілік кезеңінде Флетчер ғарыш шаттлы бағдарламасын бастауға жауапты болды, сондай-ақ Марсқа қондырғы жіберген Viking бағдарламасын жүзеге асырды. Ол Skylab миссияларын бақылады және Voyager ғарыш зондтары мен Apollo-Soyuz сынақ жобасын мақұлдады. 1977 жылы NASA-дан кеткеннен кейін Флетчер Вирджиния штатының Маклин қаласында тәуелсіз кеңесші болып жұмыс істеді және Питтсбург университетінің профессоры болды. Тоғыз жыл бойы ол ғарыш саясатын жоспарлауға қатысқан ұлттық лидерлерге кеңесші ретінде қызмет етті. Басқа да іс-шаралардың ішінде ол Стратегиялық қорғаныс жобасын (Strategic Defense Initiative) әзірлеуге қатысқан кеңесшілер кеңесінде жұмыс істеді. 1986 жылы президент Рональд Рейган Флетчерді NASA-ны екінші рет басқаруға таңдады, агенттікке Space Shuttle Challenger апатынан кейін қалпына келуге көмектесу үшін. Шаттл ұшулары екі жылға тоқтатылды, ал Флетчер NASA-ның бағдарламаның қауіпсіздігі мен сенімділігіне қайта инвестиция жасауын, тиімділікті арттыру үшін ұйымдық өзгерістер енгізуін және басқару жүйесін жаңартуын қамтамасыз етті. Ол шаттлдың құрамдас бөліктерін қауіпсіздігін арттыру үшін толық қайта жасауды, соның ішінде қатты отынды бустерлерді қайта құруды және астронавттар үшін эвакуациялау жолын қосты. 1988 жылдың 29 қыркүйегінде ғарыш шаттлы ұшуға қайта оралды. Флетчер сондай-ақ Hubble ғарыш телескобы бағдарламасын мақұлдады. Ол 1989 жылдың 8 сәуіріне дейін Рейганның орнын бастан алған президент Джордж Буштың өкілеттігі кезінде әкімші болып қызмет етті. Флетчер Вирджиния штатының Маклин қаласында тұрды. Ол өкпе ісігінен 1991 жылдың 22 желтоқсанында 72 жасында Вашингтондағы Джорджтаун университетінің ауруханасында қайтыс болды. 1992 жылы ол Халықаралық ғарыш даңқы залына енгізілді.

Fletcher was born in Millburn, New Jersey, to Harvey Fletcher and Lorena Chipman. His father, Harvey, is known as the "Father of Stereophonic sound". Fletcher earned a bachelor's degree in physics from Columbia College of Columbia University and a PhD in physics (1948) from the California Institute of Technology. After holding research and teaching positions at Harvard and Princeton Universities, he joined Hughes Aircraft in 1948 and later worked at the Guided Missile Division of the Ramo Wooldridge Corporation. In 1958, Fletcher co founded the Space Electronics Corporation in Glendale, California, which, after a merger, became the Space General Corporation. He was later named systems vice president of the Aerojet General Corporation in Sacramento, California. In 1964, he became president of the University of Utah, a position he held until he was named NASA Administrator by President Richard M. Nixon in 1971. During his first administration at NASA, Fletcher was responsible for beginning the Space Shuttle effort, as well as the Viking program that sent landers to Mars. He oversaw the Skylab missions and approved the Voyager space probes and the Apollo–Soyuz Test Project. When he left NASA in 1977, Fletcher became an independent consultant in McLean, Virginia, and served on the faculty of the University of Pittsburgh. For nine years, he was active as an advisor to key national leaders involved in planning space policy. Among other activities, he served on an advisory board involved in developing the Strategic Defense Initiative. In 1986, President Ronald Reagan selected Fletcher to administer NASA for a second time, to help the agency recover from the Space Shuttle Challenger accident. Shuttle flights went into a two year hiatus while Fletcher ensured that NASA reinvested heavily in the program's safety and reliability, made organizational changes to improve efficiency, and restructured its management system. He oversaw a complete reworking of the components of the Shuttle to enhance its safety, including a redesign of the solid rocket boosters, and added an egress method for the astronauts. The Space Shuttle returned to flight on September 29, 1988. Fletcher also approved the Hubble Space Telescope program. He served as Administrator until April 8, 1989, into the term of Reagan's successor, President George H. W. Bush. Fletcher lived in McLean, Virginia. He died from lung cancer on December 22, 1991, at Georgetown University Hospital in Washington, D. C., aged 72, He was posthumously inducted into the International Space Hall of Fame in 1992.