Оңтүстік Атлант мұхитындағы Оңтүстік Георгия аралы
South Georgia
Оңтүстік Атлант мұхитындағы Солтүстік Жоржия аралы – Ұлыбритания теңіз аймағы. Географиясы, табиғаты, тарихы туралы ақпарат. Жануарлар мен өсімдіктер әлемі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Атлант мұхитындағы арал
Island in the South Atlantic Ocean
Оңтүстік Грузия – Оңтүстік Атлант мұхитындағы арал, Оңтүстік Грузия және Оңтүстік Сандвич аралдарының Британдық теңізден тыс аумағының бір бөлігі. Ол Фолкленд аралдарынан шамамен 1700 км шығысқа қарай орналасқан. Шығыстан батысқа қарай созылған Оңтүстік Грузияның ұзындығы шамамен 160 км, ал ең үлкен ені 50 км-ге жетеді. Жер бедері таулы, орталық жотасы Паджет тауында 2935 метрге дейін көтеріледі. Солтүстік жағалауында көптеген шығанақтар мен фьордтар бар, олар жақсы бейімделген порстар қызметін атқарады. 1675 жылы еуропалықтар ашқан Оңтүстік Грузияның қатал климаты мен шалғай орналасуына байланысты жергілікті халқы болған жоқ. Капитан Джеймс Кук 1775 жылы аралға алғаш рет қонды, оны зерттеп, картаға түсірді. 17 қаңтар 1775 жылы ол оны британдық иелік деп жариялады және оны король Георг III-нің құрметіне «Грузия аралы» деп атады. Тарихы бойында ол кит аулау және теңіз түлкісі аулау базасы ретінде пайдаланылды, үзіліспен бірнеше кит аулау базаларында халық қоныстанды, олардың ең маңыздысы – Гритвикен. Бүгінгі күні негізгі елді мекен және астана – Гритвикенге жақын орналасқан Король Эдвард Пойнты, Британдық Антарктикалық зерттеулер станциясы, онда шамамен 20 адам тұрады.
South Georgia is an island in the South Atlantic Ocean that is part of the British Overseas Territory of South Georgia and the South Sandwich Islands. It lies around east of the Falkland Islands. Stretching in the east–west direction, South Georgia is around long and has a maximum width of The terrain is mountainous, with the central ridge rising to at Mount Paget. The northern coast is indented with numerous bays and fjords, serving as good harbours. Discovered by Europeans in 1675, South Georgia had no indigenous population due to its harsh climate and remoteness. Captain James Cook in made the first landing, survey and mapping of the island, and on 17 January 1775 he claimed it a British possession, naming it "Isle of Georgia" after King George III. Through its history, it served as a whaling and seal hunting base, with intermittent population scattered in several whaling bases, the most important historically being Grytviken. The main settlement and the capital today is King Edward Point near Grytviken, a British Antarctic Survey research station, with a population of about 20 people.
Тарих
Оңтүстік Джорджия аралын 1675 жылы Лондон саудагері Энтони де ла Роше ашқан болуы мүмкін. Оны 1756 жылғы 28 немесе 29 маусымда Сент-Малодан шыққан «Леон» атты испан сауда кемесі көрген. Аргентина тарихшыларының мәліметінше, ол 1756 жылғы 29 маусымда, Әулие Петр күні зерттелген, сондықтан испан тілінде «Исла Сан-Педро», яғни «Әулие Петр аралы» деп аталған. Теңізші капитан Джеймс Кук Оңтүстік Джорджияға алғаш рет қонды, оны зерттеп, картаға түсірді. Адмиралтействоның тапсырмасы бойынша 1775 жылғы 17 қаңтарда ол Ұлыбританияның иелігіне алды және аралды Георг III патшаның құрметіне «Грузия аралы» деп атады. Том Крен және Фрэнк Ворслимен аралды жаяу өтіп, Эрнест Шеклтон 1916 жылғы Императорлық Транс-Антарктика экспедициясының нәтижесінде туған апаттан кейін «Элефант аралынан» өз серіктерін құтқаруды ұйымдастырды. Ол Гритвикендегі зиратта Франк Уайльдпен бірге жерленген. Аралда 1786 жылдан 1913 жылға дейін коммерциялық мөрлерді аулау жүргізілді. Осы кезеңде 131 мөр аулау сапары тіркелді, олардың сегізі кеменің қаза тауып қалғанмен аяқталды. Қазіргі заманғы өнеркәсіптік мөр аулау, кит аулау станцияларымен байланысты 1909 және 1964 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Мөр аулау дәуірінің жәдігерлеріне темір қазандықтар, үйлердің қираған қалдықтары, қабірлер мен жазулар кіреді, ал 1992 жылы аралда Оңтүстік Джорджия мұражайы ашылды.
The island of South Georgia was probably discovered in 1675 by Anthony de la Roché, a London merchant, and was named Roche Island on a number of early maps. It was sighted by a commercial Spanish ship named León operating out of Saint Malo on 28 or 29 June 1756. According to Argentine historians, it was explored on 29 June 1756, St Peter's Day, hence its Spanish name Isla San Pedro, literally "St Peter's Island". The mariner Captain James Cook in made the first landing, survey and mapping of South Georgia. As mandated by the Admiralty, on 17 January 1775 he took possession for Britain and renamed the island 'Isle of Georgia' for King George III. After making a foot crossing of the island with Tom Crean and Frank Worsley, Ernest Shackleton organised the rescue of his party from Elephant Island following the disaster that befell the 1916 Imperial Trans Antarctic Expedition, which he led. He is buried in the cemetery at Grytviken alongside Frank Wild. Commercial sealing was conducted on the island between 1786 and 1913. During that period 131 sealing visits are recorded, eight of which ended when the vessel was wrecked. Modern industrial sealing associated with whaling stations was carried out between 1909 and 1964. Sealing era relics include iron try pots, hut ruins, graves and inscriptions, and the South Georgia Museum was established on the island in 1992.
Карспен жерді өлшеу
Аралды зерттеуші Дункан Карс зерттеген. Ол 1951–1957 жылдардағы Оңтүстік Джорджия зерттеуін ұйымдастырып, басқарды, аралдың көп бөлігінің ішкі аймақтарын картографиялық тұрғыдан зерттеді. Карс тауы мен Карс мүйісі оның құрметіне аталған. 1961 жылы ол Оңтүстік Джорджияның шалғай бір бөлігінде жалғыз өмір сүрді. Карс аралдың оңтүстік жағалауындағы Дуклоз басына үй салып, қыста сол жерде тұру жоспарлаған. Бірақ, мамыр айында, тәжірибе басталғалы үш ай өткен соң, күшті толқындар оның лагерін қиратты. Ол қыста аман қалу үшін қажетті жабдықтарды құтқарып алып, 116 күннен кейін кемемен байланыс орнатуға қол жеткізді. Оның білімі мен жасаған карталары Фолкленд соғысында британдықтарға көмектесті.
The island was surveyed by explorer Duncan Carse. He organised and led the South Georgia Survey of 1951–1957, surveying much of the interior of the island. Mount Carse and Carse Point are named after him. In 1961 he lived as a hermit in a remote part of South Georgia. Carse built a house at Ducloz Head on the southern coast of the island, intending to live there through the winter. However, in May, three months into the experiment, surge waves destroyed his camp. He managed to salvage enough gear to survive the winter until making contact with a ship 116 days later. His knowledge and mapping proved helpful to the British during the Falklands conflicts.
Аргентиналық оккупация
1982 жылдың 19 наурызында аргентиналықтардың бір тобы Лейт портына келді және аралда Аргентина туын көтерді. 3 сәуірде, Фолкленд соғысының екінші күні, Аргентинаның теңіз күштері аралды басып алды. 25 сәуірде «Параке» операциясы барысында Оңтүстік Георгия британдық күштер тарапынан қайта басып алынды.
On 19 March 1982, a group of Argentinians arrived at Leith Harbour and raised the Argentine flag on the island. On 3 April, the second day of the Falklands War, Argentine naval forces occupied the island. South Georgia was retaken by British forces on 25 April during Operation Paraquet.
География және жануарлар дүниесі
Аралдың климаты Кёппен-Гейгер жіктеу жүйесінде ET немесе полярлық тундра климаты ретінде жіктеледі. Аралда ағаш жамылғысы жоқ, және қыс айларында (сәуір-қараша) қар жауады. Жер бедері таулы, орталық қырат және жағалау бойында көптеген фьордтар мен шығанақтар бар. Оңтүстік Георгия теңіз пілдерінің, жүнді түлендердің және корольдік пингвиндердің көбею ортасы болып табылады. Аралда Оңтүстік Георгияның құйрықты үйрек және Оңтүстік Георгияның торғайы мекендейді, олар аралға тән эндемик түрлер. Оңтүстік Георгияда 25 түбіртектес жергілікті өсімдік және 76 түрлі бөгде түрлер тіркелген. Аралдың топографиясы тегіс беттердің сатылап орналасқан тізбегін қамтиды, бұл теңіз деңгейі аралға қатысты жоғары болған кезде пайда болған толқынмен ойылған платформалар деп түсіндіріледі. Теңіз деңгейінде жағажайлар сипатталған. 2013 жылы Норвегия үкіметінің аңшылары мен саамдық бұғы шаруалары аралдағы барлық 3500 бұғыны қырқып тастады. Бұл жануарлар 20 ғасырдың басында норвегиялық кит аулаушылар тарапынан тамақ және спорттық аңшылық үшін әкелінген, бірақ кейіннен аралдың флорасы мен жалпы экожүйесіне зиян келтіретін зиянкес ретінде қарастырылды. Жоба жетекшісі Карл Эрик Киландердің сөзіне сүйенсек, қырқылып тасталған бұғылар мұздатылып, Фолкленд аралдарына тасымалданды, онда олар жергілікті тұрғындарға және круиздік кеме операторларына сатылды. 2018 жылы көп жылдық жою жұмыстарынан кейін арал инвазивті кеміргіштерден таза деп жарияланды және Оңтүстік Георгияның торғайының саны айқын түрде артты. Солтүстік жағалаудың орталық бөлігінде, тышқандарды уланғаннан кейін бес жыл өткен соң, қарлы қанаттылардың, Оңтүстік Георгияның құйрықты үйректерiнің және Уилсонның дауылды қаздың саны өсті. Арал Антарктидадан солтүстікке қарай итерiлiп келетiн iрi мұз тауларының жолында орналасқан. 2004 жылы А 38 мұз тауы аралдың жанында жерге қонды, бұл теңіз түбіндегі тіршілікке кедергі келтіріп, тырнақтар мен пингвиндердің азық іздеу жолдарын бұза отырып, жергілікті фаунаға жанама, бірақ ауыр әсер етті. 2020 жылы аралдың өзімен салыстырылатын көлемдегі А 68 мұз тауы да соқтығысу қаупі бар деп есептелген, бірақ аралға соқтығысу алдында бөлініп кетті.
The island's climate is classified as an ET or polar tundra climate on the Köppen Geiger classification system. It has no tree cover, and there is generally snow on the island during the winter months (April–November). The terrain is mountainous, with a central ridge and many fjords and bays along the coast. South Georgia is a breeding ground for elephant seals, fur seals, and king penguins. The island is home to the South Georgia pintail and the South Georgia pipit, which are endemic to the island. There are 25 native vascular plants on South Georgia, and 76 non native species have been recorded. The island's topography includes a stepped sequence of flat surfaces interpreted as wave cut platforms formed when sea level was higher relative to the island. At sea level strandflats have been described. In 2013, teams of Norwegian government shooters and Sámi reindeer herders culled all 3,500 reindeer on the island. The animals had been introduced by Norwegian whalers in the early 20th century for food and sport hunting, but were later seen as a pest, damaging the island's flora and wider ecosystem. Karl Erik Kilander, the project manager, said the culled reindeer were frozen and taken to the Falkland Islands where they were sold to local residents and cruise ship operators. In 2018, after a multiyear extermination effort, the island was declared free of invasive rodents and the number of South Georgia pipits had clearly increased. In the central north coast, five years after poisoning the rats, the populations of snowy sheathbills, South Georgia pintails and Wilson's storm petrels had grown. The island lies in the path of large icebergs drifting northward from Antarctica. Iceberg A 38 grounded off the island in 2004, resulting in indirect but severe effects on local wildlife by disturbing life on the seafloor and blocking foraging routes of seals and penguins. In 2020, the colossal Iceberg A 68, similar in size to the island itself, was initially believed to be on a similar collision course but broke apart before collision with the island.