"Миссия: Оңтүстік Америкадағы діни миссионерлік"

Кіріспе

1986 жылғы британдық тарихи драмалық фильм, Роланд Жоффе режиссерлік жасаған.

"Миссия" – 18 ғасырдағы Оңтүстік Америкадағы иезуит миссионерінің өмірі мен тәжірибесі туралы 1986 жылғы британдық тарихи драмалық фильм. Роланд Жоффе режиссерлік еткен, ал Роберт Болт сценарийін жазған бұл фильмде Роберт Де Ниро, Джереми Айронс, Рей МакАнали, Эйдан Куинн, Шери Лунги және Лиам Нисон түскен. Фильм 39-шы Канн кинофестивалінде көрсетіліп, "Алтын пальма" сыйлығына ие болды. 59-шы "Оскар" сыйлығының салтанатында "Үздік фильм" және "Үздік режиссер" номинацияларының ішінде жеті номинацияға ұсынылып, "Үздік операторлық жұмысы" номинациясында жеңіске жетті. Бұл фильм барлық уақыттағы ең ұлы діни фильмдердің бірі ретінде танылып, Ватиканның фильмдер тізіміндегі "Дін" бөліміне енген, сондай-ақ Church Times журналының "50 үздік діни фильм" тізімінде бірінші орынды иеленген.

Сюжет

1750 жылдары иезуит діни қызметкері Габриэль ата Гуарани халқын христиан дініне өткізу үшін Парагвайдың шығыс жаңғалына кіреді. Ол олармен байланыс орнату үшін діни қызметкерді жібереді, бірақ гуаранилер оны айқышқа байлап, Игуасу шарлауынан өлімге жібереді. Габриэль ата шарлауға келіп, обой тартады. Гуаранилердің бірі обойды сындырады. Габриэль ата ешқандай реакция көрсетпейді, ал қалған гуаранилер музыкаға тәнті болып, оны өздерінің ауылына алып кетеді. Родриго Мендоса жергілікті тұрғындарды ұрлап, оларды плантацияларға, соның ішінде испан губернаторы Дон Кабезаның плантациясына сатады. Оның сүйіктісі Карлотта оның жартылай інісі Фелипеге ғашық екенін мойындайды. Мендоса оларды төсекте тауып, дуэльде Фелипені өлтіреді. Ол күйзеліске түседі. Габриэль ата Мендосаны тәубе етуге шақырады. Мендоса иезуиттермен бірге қайтып оралады, қару-жарағы мен қылышы бар бір қосымшаны сүйреп әкеледі. Жергілікті тұрғындар оның қудалаушы екенін таниды, бірақ көп ұзамай көз жасымен толған Мендосаны кешіріп, оның ауыр жүгін кесіп тастайды. Габриэль атаның миссиясы гуарани халқы үшін пана және білім беру орны ретінде бейнеленеді. Гуаранилердің қабылдауына риза болған Мендоса көмектескім келеді, ал Габриэль ата оған Киелі кітап сыйлайды. Уақыт өте келе, Мендоса уәде береді және иезуит болады. Испания заңдарымен қорғалған иезуит миссиялары қауіпсіздікте болды. Мадрид шарты миссиялар орналасқан жерді қайта бөліп, құлдыққа рұқсат берген португалдарға берді. Португалдар жергілікті тұрғындарды құл етуге тырысады, ал иезуит миссиялары бұған кедергі келтіруі мүмкін болғандықтан, Папаның елшісі, кардинал Алтамирано, иезуит, миссияларды тексеруге және қалғандарын шешуге жіберіледі. Кабеза мен португал өкілі Хонтардың қысымымен Алтамирано екі жаман нәрсенің арасынан таңдауға мәжбүр болады. Егер ол отарлаушылардың пайдасына шешім қабылдаса, жергілікті халықтар құлға айналады; егер ол миссиялардың пайдасына шешім қабылдаса, иезуит ордені португалдармен айыпталуы мүмкін, ал католик шіркеуі бөлінуі мүмкін. Алтамирано миссияларды аралап, жергілікті халықты дінге өткізудегі олардың жетістіктеріне таңғалады. Габриэль атаның миссиясында ол миссияны жабу себептерін түсіндіруге тырысады және гуаранилерге "бұл Алланың еркі болғандықтан" кету керектігін айтады. Гуаранилер бұған күмән келтіріп, Алланың еркі миссияны дамыту екенін айтады. Габриэль және Мендоса, ағылғандықтан, плантация иелері мен отарлаушылар шабуыл жасаса, гуаранилермен бірге миссияны қорғауға ниетті екендерін мәлімдейді. Алайда олар оны қалай жасау керектігі туралы келіспейді. Габриэль ата зорлық-зомбылық - Құдайға қарсы жасалған қылмыс деп санайды. Мендоса өз уәдесін бұзып, миссияны әскери түрде қорғауға шешім қабылдайды. Габриэль атаның қарсылығына қарамастан, ол гуаранилерге еуропалық соғыс өнерін үйретеді және қылышын көтереді. Португалия мен Испанияның біріккен күштері шабуыл жасағанда, миссияны Мендоса мен гуаранилер қорғайды. Олар әскери күштерге тең келмейді. Мендоса әскерлер тұзақты жойғаннан кейін жараланып қайтыс болады, бұл оларға ауылға кіруге мүмкіндік береді. Әскерлер Габриэль атаны гуарани әйелдері мен балаларының діни шеруде ән салып келе жатқанын көреді. Габриэль ата қасиетті тағамды алып жүреді. Испан командирі бұған мән бермей, шабуылды жалғастыруға бұйрық береді. Габриэль ата, қалған діни қызметкерлер және гуаранилердің көпшілігі атып өлтіріледі. Габриэль ата атылғаннан кейін, гуарани еркегі қасиетті тағамды алып, шеруді жалғастырады. Бірнеше бала джунглиге қашып кетеді. Алтамирано мен Хонтар арасындағы соңғы пікір алмасуда Хонтар болған оқиғаны өкінішті, бірақ сөзсіз деп атады: "Біз әлемде жұмыс істеуіміз керек; әлем осындай". Алтамирано: "Жоқ, біз осылай әлемді жасадық. Мен осылай жасадым". Бірнеше күннен кейін, кішкентай балаларды тасымалдаған каноэ миссиялық қырғын болған жерге қайта оралады және бірнеше заттарды құтқарады. Олар өзенмен жоғары, орманның тереңіне қарай жолға шығады, бұл оқиғалар олардың естеліктерінде сақталады деп ойлайды. Соңғы аталымда көптеген діни қызметкерлердің қазіргі күнге дейін жергілікті халықтың құқықтары үшін күресін жалғастырғаны айтылады. Жақия 1:5-тен алынған: "Жарық қараңғылықта жарқырайды, ал қараңғылық оны жеңе алмайды".

In the 1750s, Jesuit priest Father Gabriel enters the eastern Paraguayan jungle to convert the Guaraní to Christianity. He sends a priest to make contact with them, but they tie the priest to a cross and send him to his death over the Iguazu Falls. Father Gabriel travels to the falls and plays his oboe. One of the Guaraní breaks the oboe. Father Gabriel does not react, and the remaining Guaraní, captivated by the music, take him to their village. Rodrigo Mendoza kidnaps natives and sells them to plantations, including that of the Spanish Governor Don Cabeza. His fiancée Carlotta confesses that she is in love with his half brother Felipe. Mendoza finds them in bed and kills Felipe in a duel. He spirals into depression. Father Gabriel challenges Mendoza to do penance. Mendoza accompanies the Jesuits on their return, dragging a bundle containing his armour and sword. The natives recognise their persecutor, but soon forgive a tearful Mendoza, cutting away his heavy bundle. Father Gabriel's mission is depicted as a place of sanctuary and education for the Guaraní. Moved by the Guaraní's acceptance, Mendoza wishes to help, and Father Gabriel gives him a Bible. In time, Mendoza takes vows and becomes a Jesuit. With the protection offered under Spanish law, the Jesuit missions have been safe. The Treaty of Madrid reapportions land on which the missions are located, transferring it to the Portuguese, who allow slavery. The Portuguese seek to enslave the natives, and as the Jesuit missions might impede this, Papal emissary Cardinal Altamirano, a Jesuit, is sent to survey the missions and decide which, if any, should be allowed to remain. Under pressure from both Cabeza and Portuguese representative Hontar, Altamirano is forced to choose between two evils. If he rules in favour of the colonists, the indigenous peoples will become enslaved; if in favour of the missions, the Jesuit Order may be condemned by the Portuguese, and the Catholic Church could fracture. Altamirano visits the missions and is amazed at their success in converting the native peoples. At Father Gabriel's mission, he tries to explain the reasons behind closing the missions and instructs the Guaraní that they must leave because "it is God's will." The Guaraní question this and argue that God's will is to develop the mission. Father Gabriel and Mendoza, under threat of excommunication, state their intention to defend the mission alongside the Guaraní if the plantation owners and colonists attack. They are, however, divided on how to do this. Father Gabriel believes that violence is a direct crime against God. Mendoza decides to break his vows by militarily defending the mission. Against Father Gabriel's wishes, he teaches the Guarani the European art of war and takes up his sword. When a joint Portuguese and Spanish force attacks, the mission is defended by Mendoza and the Guaraní men. They are no match for the military force. Mendoza is fatally wounded after the soldiers destroy a trap, allowing them to enter the village. The soldiers encounter Father Gabriel leading the Guaraní women and children singing in a religious procession. Father Gabriel carries a monstrance with the Blessed Sacrament. Ignoring this, the Spanish commander orders the attack to continue. Father Gabriel, the rest of the priests, and most of the Guaraní are gunned down. After Father Gabriel is shot, a Guarani man picks up the Blessed Sacrament and continues leading the procession. A handful of children escapes into the jungle. In a final exchange between Altamirano and Hontar, Hontar laments, saying what has happened was unfortunate but inevitable: "We must work in the world; the world is thus." Altamirano rejoins: "No, thus have we made the world. Thus have I made it." Days later, a canoe carrying young children returns to the scene of the mission massacre, and they salvage a few belongings. They set off up the river, going deeper into the jungle, with the thought that the events will remain in their memories. A final title declares that many priests have continued to fight for the rights of indigenous people into the present day. The text of John 1:5 is displayed: "The light shineth in the darkness, and the darkness hath not overcome it."

Тарихи негіз

Миссия 1750 жылы Мадрид келісіміне байланысты оқиғаларға негізделген, онда Испания иезуиттердің Парагвайдағы бір бөлігін Португалияға өткізген. Фильмнің маңызды тұсы – иезуиттердің таратылуы, туралы әке Габриэльді фильмнің баяндаушысы, кардинал Алтамирано ескертеді, ол өзі иезуит. 1758 жылы өткен оқиғаларды еске ала отырып, Алтамирано нақты испандық иезуит әкесі Луис Алтамираноға ұқсас, ол 1752 жылы иезуиттердің бас басқарушысы Игнасио Висконти тарапынан Испаниядан Португалияға аумақ беру үшін Парагвайға жіберілген. Ол 17 ғасырда гуаранилер мен иезуиттер қоныстанған Уругвай өзенінің оңтүстігі мен шығысындағы жеті миссияны басқарды. Қарсылық ретінде Испания әр миссияға 4000 песо, яғни жеті миссияның шамамен 30 000 гуараниінің әрқайсысына 1 песодан да аз берді, ал өңделген жерлер, мал мен ғимараттардың құны 7-16 миллион песоға бағаланды. Фильмнің кульминациясы – 1754-1756 жылдардағы гуарани соғысы, онда тарихи гуаранилер Мадрид келісімін іске асыруға тырысқан испан-португал күштеріне қарсы өз үйлерін қорғады. Фильм үшін жеті миссияның бірі – Сан-Мигель-дас-Миссоэс қайта жаңартылды. Әке Габриэльдің кейіпі парагвайлық әулие Роке Гонсалес де Санта-Крус иезуитінің өміріне негізделген. Оқиғалар отец С. Дж. МакНаспидің "Парагвайдың жоғалған қалалары" кітабынан алынған, ол фильмнің консультанты болған. Фильмдегі сарқырамалар 1610-1630 жылдар аралығында Гуайра сарқырамасының үстіндегі Паранапанема өзенінде құрылған ескі миссиялардың тарихын көрсетеді. 1631 жылы паулиста құлдарының шабуылдары гуаранилер мен иезуиттерді қашуға мәжбүр етті. Фильмнің соңындағы шайқас 1641 жылғы Мбороре шайқасын еске түсіреді, ол құрлықта да, өзендердегі қайықтарда да болды, онда иезуиттер ұйымдастырған, атыс қаруымен жабдықталған гуарани күштері паулиста шабуылшыларын тоқтатты. Джеймс Скофилд Сейгер фильмде гуаранилердің бейнеленуіне қарсы көптеген пікірлер білдіреді. Оның пікірінше, фильм – "Американың түпкі тұрғындарының шындығын бұрмалаған ақ еуропалық туынды". Америка тумасы "миссиялық жиһаз" ретінде қарастырылады. Фильмде гуаранилер христиан дінін бірден қабылдады делінгенімен, шындығында жергілікті діни сенімдер бірнеше ұрпақ бойы сақталған. Ол фильм гуаранилердің иезуиттер билігіне жиі қарсылық көрсетуін, бірнеше көтерілістерді және көптеген гуаранилердің миссияларда тұрудан бас тартуын жасырады деп санайды. Фильм сонымен қатар 1750 жылдары испандықтардың миссияларды көшіруге мәжбүрлеу әрекеттеріне қарсы иезуиттер басқарған қарулы қарсылықты көрсетеді. Бірақ шындығында, гуаранилер төңкерісті иезуиттер миссиялардың бақылауын Испания мен Португалияның отаршылдық үкіметтеріне тапсырғаннан кейін жасады. Бір иезуит миссияларды тастап кетуге бұйрық берді және гуаранилерге қару жасауды тоқтатуды талап етті. Гуаранилер оған бағынбай, қарулы көтеріліс жасады, бірақ ақыры сәтсіз аяқтады. Дегенмен, бірнеше иезуиттер отаршылдардың қысымы кезінде гуаранилермен бірге миссияларда қалды және испандықтар мен португалдықтар оларды гуаранилерді қарсылық көрсетуге итермеледі деп айыптады.

The Mission is based on events surrounding the Treaty of Madrid in 1750, in which Spain ceded part of Jesuit Paraguay to Portugal. A significant subtext is the impending suppression of the Jesuits, of which Father Gabriel is warned by the film's narrator, Cardinal Altamirano, who is himself a Jesuit. Altamirano, speaking in hindsight in 1758, corresponds to the actual Andalusian Jesuit Father Luis Altamirano, who was sent by Jesuit Superior General Ignacio Visconti to Paraguay in 1752 to transfer territory from Spain to Portugal. He oversaw the transfer of seven missions south and east of the Río Uruguay, that had been settled by Guaraní and Jesuits in the 17th century. As compensation, Spain promised each mission 4,000 pesos, that is fewer than 1 peso for each of the approximately 30,000 Guaraní of the seven missions, while the cultivated lands, livestock, and buildings were estimated to be worth 7–16 million pesos. The film's climax is the Guaraní War of 1754–1756, during which historical Guaraní defended their homes against Spanish Portuguese forces implementing the Treaty of Madrid. For the film, a re creation was made of one of the seven missions, São Miguel das Missões. Father Gabriel's character is loosely based on the life of Paraguayan saint and Jesuit Roque González de Santa Cruz. The story is taken from the book The Lost Cities of Paraguay by Father C. J. McNaspy, S. J., who was also a consultant on the film. The waterfall setting of the film suggests the combination of these events with the story of older missions, founded between 1610 and 1630 on the Paranapanema River above the Guaíra Falls, from which Paulista slave raids forced Guaraní and Jesuits to flee in 1631. The battle at the end of the film evokes the eight day Battle of Mbororé in 1641, a battle fought on land as well as in boats on rivers, in which the Jesuit organised, firearm equipped Guaraní forces stopped the Paulista raiders. James Schofield Saeger has many objections to the portrayal of the Guaraní in the movie. The film in his opinion is a "white European distortion of Native American reality." Native Americans are treated as "mission furniture." The film asserts that the Guaraní accepted Christianity immediately although in reality native religious beliefs persisted for several generations. He believes the movie glosses over the frequent resistance by Guaraní to Jesuit authority as witnessed by several revolts and the refusal of many Guaraní to live in the missions. The movie also portrays Jesuit led armed resistance to Spanish attempts to force the missions to relocate in the 1750s. In reality the revolt was carried out by the Guaraní after the Jesuits had turned over control of the missions to the colonial governments of Spain and Portugal. A Jesuit ordered that the missions be abandoned and also ordered the Guaraní to cease making weapons. The Guaraní defied him and embarked on an armed, but ultimately unsuccessful revolt. However, several Jesuits remained in the missions with the Guaraní during their suppression by the colonials and the Spanish and Portuguese accused them of inciting the Guaraní to resist.

Фильм түсіру орындары

Фильм көбінесе Колумбияда, Аргентинада, Бразилияда және Парагвайда түсірілді. Кенттегі Форт-Амхерсттің туннельдері Мендосаның (Роберт Де Ниро) өзінің інісін өлтіргеннен кейін уақытша жасырған монастырьдың бір бөлігі ретінде қолданылды.

Саундтрек

"Миссия" фильмінің саундтрегін Эннио Морриконе жазған. "Жерде аспандағыдай" ("On Earth as It Is in Heaven") деп аталатын діни музыкалық шығармадан басталып, ол "Испания" тақырыбына айналады, содан кейін дереу "Гуарани" тақырыбына өтеді. Бұл тақырып негізгі халықтық стильде жазылған және бірнеше жергілікті музыкалық аспаптар қолданылған. Кейін Морриконе "Миссия" тақырыбын "Испания" және "Гуарани" тақырыптарының дуэті ретінде анықтайды. Саундтрек Лондон қаласындағы CTS Lansdowne студиясында жазылған. Фильмдегі басқа тақырыптар: "Тәуба", "Басқыншылық" және "Гуарани Аве Мариясы". Соңғы тақырыпта, жергілікті халықтың үлкен хоры "Аве Марияны" орындайды.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ және халықаралық прокатта 17,2 миллион доллар жинады, ал бюджеті 16,5 миллион фунт стерлингті құрады, сол кезде бұл АҚШ валютасымен 25,4 миллион долларға баламалы болды, нәтижесінде фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Goldcrest Films фильмге 15,130,000 фунт стерлинг инвестициялады және 12,250,000 фунт стерлинг қайтарым алды, Goldcrest компаниясына 2,880,000 фунт стерлинг зиян келтірді.

Сыни

Миссия сыншылардан аралас және оң пікірлер алды. Rotten Tomatoes шолу агрегаторының мәліметінше, 29 шолу негізінде сыншылардың 66% фильмге оң баға берді, орташа бағасы 6,4/10. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деп жазылған: "Миссия – Эннио Морриконенің керемет музыкасы мен әсем визуализациясы арқасында мағыналы да салмақты эпопея, бірақ оның бірқалыпты ұсынылысы кейіпкерлерге эмоционалдық байланыс жасауға мүмкіндік бермейді". Metacritic сайтында фильм 18 сыншы пікірінің негізінде 100 баллдан 55 балл жинады, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді көрсетеді.