Кіріспе

Контраль туралы қастандық теориясы

Контральдардың қасақана улы заттарды тарату туралы қастандық теориясы.

Химиялық іздер туралы қастандық теориясы /k/ɛ/m/t/r/eɪ/l/ – жоғары биікте ұшатын ұшақтардың аспанда қалдыратын ұзаққа созылатын конденсация іздерінің ішінде химиялық немесе биологиялық заттар бар деген жаңылыс сенім. Бұл заттар жалпы халықтан жасырылған зыянды мақсаттармен шашырылады. "Химиялық іздер" термині "химиялық" және "із" сөздерінің қосындысы болып табылады, дәл сол сияқты "контраль" сөзі "конденсация" және "із" сөздерінен құралған.

Тарих

Химиялық іздер туралы теориялар АҚШ Әуе күштері (USAF) 1996 жылы ауа райын өзгерту туралы баяндама жариялағаннан кейін тарала бастады. Теорияларды Ричард Финк және Уильям Томас сияқты адамдар интернет-форумдарда жариялады, және олар 1999 жылдан бастап түнгі радио жүргізушісі Арт Белл танымал еткен көптеген артық ойлардың бірі болды. Химиялық іздер туралы теория кеңірек таралған сайын, федералдық шенеуніктерге наразылыққа толы қоңыраулар мен хаттар келіп түсті. Көптеген теорияға сенеушілер агенттіктердің анықтамалық парақшаларын үкіметтің жасырын әрекеттерінің бар екенін көрсететін дәлел ретінде қарастырды. EPA 2015 жылы ақпаратты жаңартты. 2000 жылдардың басында USAF, конспирологиялық теориялардың негізсіз екенін, олардың 1996 жылы Әуе университетінде жасалған стратегиялық құжатқа сілтеме жасайтынын, атасы "Ауа райы – күштің арттырушысы: 2025 жылы ауа райын бақылау" деп мәлімдеген мерзімі көрсетілмеген анықтама парағын шығарды. Бұл құжат 2025 жылы АҚШ-тың әскери үстемдігін сақтау мақсатында болашақ стратегиялық ауа райын өзгерту жүйесін жоспарлау туралы әскери тапсырмаға жауап ретінде ұсынылды және "болашақ жағдайлардың/сценарийлердің ойдан шығарылған суреттемелері" деп сипатталды.

Сипаттама

Химиялық іздер туралы теорияны қолдаушылар өз теорияларын аспан құбылыстарын интерпретациялауда, интернетке жарияланған видеолар мен үкіметтік бағдарламалар туралы хабарларда негіздейді; сондай-ақ, олар осы күдікті артыққыштардың мақсаттары және оның күш-жігерінің салдары туралы нақты сенімдерге ие және көбінесе осы сенімдерге сүйене отырып, белгілі бір шаралар қолданады.

Дәлелдерді түсіндіру

Химиялық іздер теориясын жақтаушылар химиялық іздерді олардың ұзаққа созылуымен ажырата алады дейді, химиялық іздер – ұшақтардан қалған, жарты күнге дейін сақталып немесе циррус бұлттарына айналатын іздер. Ұшу сынақтары үшін ұшақтың жолаушылар салонына орнатылған барабандардың суреттері аэрозольді тарату жүйелерін көрсеткендей болып көрінеді. Алайда, барабандардың нақты мақсаты – жолаушылар мен жүк салмағын имитациялау. Барабандар сумен толтырылады, ал су ұшақ ұшып бара жатқанда ауырлық центрін тексеру үшін барабаннан барабанға сорғыланады. Бұрынғы ЦРУ қызметкері және ақпарат беруші Эдвард Сноуден «Джо Роган тәжірибесі» бағдарламасында сұхбат бергенде, АҚШ үкіметінің барлық құпия ақпаратында (шетелдік және) химиялық іздер туралы дәлелдерді іздегенін айтты. CNN телеарнасының веб-трансляция туралы хабарламасына сәйкес, ол: «Егер сіз таңғалсаңыз: Химиялық іздер деген жоқ» және «Мен NSA, ЦРУ, әскери және басқа да барлық ұйымдардың желілеріне еркін кіре алдым. Бірақ ештеңе таба алмадым» деді. Джим Марс 2007 жылғы Луизиана телеарнасының хабарын химиялық іздердің дәлелі ретінде келтірді. Хабарламада, химиялық іздер деп болжанатын тораптың астындағы ауа өлшенді және онда барийдің қауіпті деңгейі анықталды: 6,8 миллионнан бір бөлік, ұлттық ұсынылатын шектен үш есе жоғары. Бірақ кейіннен бейнематериалды талдау көрсеткендей, жабдық дұрыс пайдаланылмаған және көрсеткіш 100 есеге арттырылған. Барийдің нақты деңгейі қалыпты және қауіпсіз болды. 2014 жылы кеңінен таралған видеода коммерциялық жолаушылар ұшағы тұманды түні қонды, ол химиялық іздер шығарып тұрғандай көрінді. Discovery News бұл туралы жолаушылар қанаттардың артында отырса, кез келген шашырауды анық көретінін, бұл құпиялылық мақсатына зиян келтіретінін және көрсетілген химиялық шығарылымның қанаттардың әсерінен туындаған қалыпты ауа бұзылысы екенін, тұманға байланысты көрінетінін атап өтті. Кейбір мәліметтерде химиялық заттар барий мен алюминий тұздары, полимер талшықтары, торий немесе кремний карбиді деп сипатталады.

Нанымдар

Химиялық іздер туралы әртүрлі нұсқалар Интернет және радио бағдарламалары арқылы таратылды. 2014 жылы 20 химиялық іздерге арналған веб-сайттарды қарап шығу нәтижесінде, сенушілер өздерінің кейбір аргументтерінде ғылымға жүгінгені, бірақ академиялық немесе үкіметтік қызметкерлердің айтқандарына сенбейтіні анықталды. Сондай-ақ, шолу химиялық іздердің жалпы алғанда жаһандық қастандықтардың дәлелі деп есептелетінін көрсетті; олар пайда табу (мысалы, фьючерстік бағаларды манипуляциялау немесе дәрі-дәрмек компанияларына пайда әкелу үшін адамдарды ауруға шалдықтыру), халықты бақылау немесе қару-жарақтарды сынау (ауа райын қару ретінде пайдалану немесе биологиялық қаруларды сынау) сияқты әртүрлі мақсаттарды алға тартады. Олардың бірі – бұлттардың электр тогын өткізетін материалдармен толықтырылып жатыр деген идея, бұл жоғары жиілікті белсенді ауралық зерттеу бағдарламасына (HAARP) негізделген ірі электромагниттік қарулар бағдарламасының бөлігі. Сенушілер химиялық іздердің уытты екенін айтады; 2014 жылғы шолу олардың әрбір адамның шабуылға ұшырағанын сезінетінін және көбінесе қорқыныш, алаңдаушылық, қайғы және ашу сезімдерін білдіретінін көрсетті. Сауалнама нәтижесінде 36 000 респонденттің 9%-ы «үкімет әуеге зиянды химиялық заттарды тарату үшін ұшақтарды пайдаланатын құпия бағдарлама бар» деген пікірді «толыққанды шындық» деп санады, ал тағы 19%-ы оны «көбінесе шындық» деп санады. Химиялық іздерге қатысты теориялардың жақтастары көбінесе өз тәжірибесін діни ояну тәжірибесімен салыстырады. Олар «оянып», химиялық іздердің бар екенін «білгенде», бұл оларды түрлі жолдармен әрекет етуге ынталандырады. Кейбір химиялық іздерге сенушілер құбырлардан «бұлттарды таратушы» құрылғыны ойлап тапқан Вильгельм Райхтың идеяларын қабылдайды. Райх бұл құрылғы ауа райына әсер ететінін және атмосферадан зиянды энергияны жоятынын мәлімдеді. Кейбір химиялық іздердің жақтастары кристалдармен және металл сынықтарымен толтырылған бұлттарды таратушы құрылғыларды жасады, оларды химиялық іздерді тарату үшін аспанға бағыттады. Химиялық іздерге сенушілер кейде үкіметтік немесе академиялық зертханалардың есептеріне сүйенудің орнына үлгілерді жинап, оларды тексеруге тырысады, бірақ олардың тәжірибелері көбінесе қате болады; мысалы, металл қақпақтары бар банкаларда үлгілерді жинау оларды ластайды және ғылыми зерттеулерде қолданылмайды.

Оқиғалар

2001 жылы сайлаушылардың өтінішіне жауап ретінде АҚШ өкілі Деннис Кучинич 2001 жылғы Ғарышты сақтау туралы заң жобасын (авторы емес) енгізді, ол ғарышқа қару орналастыруды тұрақты түрде тыйымдайтын және химиялық іздерді тыйым салынатын "экзотикалық қарулардың" бірі ретінде тізімдейтін. Бұл заң жобасындағы химиялық іздерге жасалған нақты сілтемені қолдаушылар үкіметтің олардың бар екенін ресми мойындауы деп түсіндірді. Скептиктер бұл заң жобасында "космикалық қару-жарақ" және "экологиялық, климаттық немесе тектоникалық қару-жарақ" туралы да айтылғанын атап өтеді. Палата басшысы: "Біздің ойымызша, петиция берушілер ұшақтардың конденсация іздерін немесе контральдерін көріп отыр", - деп қосты. Сент-Раудтан сайланган Лейборист партиясының депутаты Дэвид Дрю "департамент ұшақтардың химиялық іздерінің қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерлерін зерттеді ме?" деп сұрады, ал департамент "ұшақтардан шығатын химиялық іздер ғылыми тұрғыдан мойындалған құбылыс емес, сондықтан зерттелмейді" деп жауап берді және "контральдер қалай пайда болатынын және олардың атмосфераға қандай әсерін түсіну үшін жұмыс жүргізіліп жатыр" деді. 2011–2017 жылдардағы Калифорниядағы құрғақшылық кезінде Шаста округының кейбір жергілікті саясаткерлері ауа райын өзгертетін химиялық іздердің ерекше ауа райы жағдайларын тудырғаны туралы қауесеттерге сене бастады.

Контрайлдар

Контрасттар немесе конденсациялық іздер – "ұшақ немесе ракетаның жоғары биіктікте ұшуы кезінде ауада пайда болатын конденсатталған су буының іздері". Контрасттардың бүйірлік таралуы бірнеше километрге жете алады, ал әуе трафигі жеткілікті болған жағдайда, контрасттар толығымен бұлтты аспанды құруы мүмкін, бұл жеке контрасттардың мұздық бюджетін арттырып, сағаттар бойы сақталуына себеп болады. [[Файл:Жоғары биіктікте пайда болған контрасттар.png|thumb|Airbus A340 және Boeing 707 ұшақтарында контрасттарды сынау жүргізілуде]] АҚШ Әскери-әуе күштері 1953 жылдан бері байқалып, талданып келе жатқан осы контрасттар құбылысын сипаттаған деректер жинағын жариялады. Сонымен қатар, ол химиялық іздер теориясын тікелей жоққа шығарып, осы теорияларды жалған деп танып, химиялық іздердің бар екенін дәлелдемеді. Астроном Боб Берман химиялық іздер теориясын Окамның қырғыш пышағын қолданбаудың классикалық мысалы деп сипаттады. Ол 2009 жылы жазған хатында, ұзақ уақыттан бері қалыптасқан "жай шешімді" қабылдаудың орнына, яғни іздердің мұздатылған су буынан тұратынын мойындаудың орнына, "конспирологиялық сайттар бұл құбылысты он жыл бұрын ғана басталды деп есептейді және 40,000 коммерциялық ұшқыш пен әуе қозғалысын бақылаушылардың өз балаларын уландыру жоспарына қатысқан зұлымдық схеманы қамтиды" деді. 2016 жылы 77 атмосфералық ғалымның арасында жүргізілген сауалнамада "77 ғалымның 76-сы (98,7%) осы зерттеуге қатысқан ғалымдар [жасырын, кең ауқымды атмосфералық бағдарламаның] (SLAP) кез келген дәлелін таппағанын және дәлел ретінде келтірілген деректерді басқа факторлармен түсіндіруге болатынын, мысалы, SLAP сайттарында ұсынылған әдеттегі контрасттардың пайда болуы және деректерді дұрыс таңдамау сияқты себептермен түсіндіруге болатынын" атап көрсетті.