Шарль Ирэнэ Кастель де Сен-Пьер: Француз жазушысы және бейбітшілік идеяларының алғашқы жақтаушысы
Charles-Irénée Castel de Saint-Pierre
Шарль Ирэнэ Кастель де Сен-Пьер (1658-1743) – француз жазушысы, халықаралық ұйым құру идеясын ұсынған, бейбітшілік сақтауға ықпал еткен ойшыл. Руссо мен Кантқа әсер етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы (1658–1743)
French author (1658–1743)
Шарль Ирине Кастель, Сен-Пьер абысы (18 ақпан 1658 – 29 сәуір 1743) – француз жазушысы, оның идеялары өз заманы үшін жаңашыл болды. Оның бейбітшілікті сақтау мақсатындағы халықаралық ұйым құру туралы ұсынысы тарихтағы ең алғашқылардың бірі болды, бәлкім Георгий Подебрадийдің «Трактаты» (1462–1464) және Эмерик Крусе сияқты кейбір ерекше жағдайларды ескерсек. Ол Руссо мен Кантқа әсер етті.
Charles Irénée Castel, abbé de Saint Pierre (18 February 1658 – 29 April 1743) was a French author whose ideas were novel for his times. His proposal of an international organisation to maintain peace was among the first in history, with possible exceptions such as George of Poděbrady's Tractatus (1462–1464) and Émeric Crucé. He influenced Rousseau and Kant.
Өмірбаян
Сен-Пьер Шербургке жақын Сен-Пьер-Эглис сарайында дүниеге келді, оның әкесі, Сен-Пьер маркизі, Котентиннің ұлы бейлі болды. Оны иезуиттер тәрбиеледі. Бес баланың ең кішісі болған ол, денсаулығының нашарлығына байланысты әскери мансапқа жарамай, дін қызметкері болды. Ол отбасылық байланыстар арқылы Париждегі мадам де ла Файетт пен маркиза де Ламбердің салонды таныстырылды. 1695 жылы ол Француз академиясына сайланды, бірақ оған дейін еңбектері көзге түспеген; оның сайлануы ежелгілер мен заманауилер арасындағы даудың бір эпизоды болды, Сен-Пьер соңғыларының анық өкілі еді. Сол жылы ол патшаның қарындасы Мадамның дін қызметкері болып, сарайда бекінді. 1703 жылдан өмірінің соңына дейін Тирон аббаты болды. Көптегендердің ойынша, ол Утрехт келісімінің (1712–13) келіссөзшісі болып жұмыс істеген кезде әмбебап бейбітшілік жобасын жасаған жоқ. Сен-Пьер бұл идеяны 1708 жылдан бастап ойластырып, 1712 жылдан бастап алғашқы нұсқаларын жариялады. 1718 жылы ол «Polysynodie туралы сөздер» атты еңбегін жариялады, онда тағайындалған министрлерді сайланған кеңестермен алмастыруды ұсынды. Людовик XIV-нің саясатын сынағандықтан (1715 жылы қайтыс болған), сол жылы Академиядан қуылды. 1723 жылы Пьер Жозеф Аларимен бірге Парижде «Club de l'Entresol» клубын құрды, ол сол кездегі ой-сана орталығы болды; клуб 1731 жылы саяси себептермен жабылды. Ол 1743 жылдың 29 сәуірінде Парижде 85 жасында қайтыс болды.
Saint Pierre was born at the château of Saint Pierre Église near Cherbourg, where his father, the Marquis de Saint Pierre, was grand bailli of Cotentin. He was educated by the Jesuits. The youngest of five children and unsuited to a military career owing to poor health, he became a priest. He was introduced by family connections into the salons of Madame de la Fayette and the Marquise de Lambert in Paris. He was elected to the Académie française in 1695, although he had previously produced no notable work; his election was an episode in the Quarrel of the Ancients and the Moderns, Saint Pierre being a clear representative of the latter. The same year he gained a footing at court as chaplain to Madame, the king's sister in law. From 1703 to his death, he was abbot of Tiron. Contrary to a widely believed opinion, it is not while working as a negotiator of the Treaty of Utrecht (1712–13) that he developed his project of universal peace. Saint Pierre worked on the idea from 1708 and published early versions from 1712. In 1718, he published Discours sur la polysynodie, where he proposed that appointed ministers be replaced by elected councils. As a consequence of his criticism of the policy of Louis XIV (died 1715) he was expelled from the Académie later the same year. In 1723, with Pierre Joseph Alary he founded the Club de l'Entresol, an early modern think tank in Paris; the club was closed for political reasons in 1731. He died in Paris on 29 April 1743 aged 85.
Хат-хабар
Пьер өз заманының көптеген көрнекті тұлғаларымен хат алмасты, оның ішінде Вольтермен де. Оның хаттары көбінесе "Жақсылық жасағандарға жұмақ" деген тіркеспен аяқталады.
Saint Pierre exchanged letters with a number of luminaries of his time, including Voltaire. His letters often ended with the formula "Paradise to those who do good".