Кіріспе

Француз ақыны және драматургі Луи Жан Непомуцен Лемерсье (20 сәуір 1771 – 7 маусым 1840) – француз ақыны және драматургы.

Өмір

Лемарсье Парижде дүниеге келген. Оның әкесі Пентиврен герцогының, Тулуза графының және баланың тәрбиешісі болған бақытсыз принцесса де Ламбальдің интенданты қызметін атқарған. Лемерсье дарынды бала еді; он алты жасқа толғанға дейін оның "Мелеагр" трагедиясы Théâtre Français театрында қойылды. "Кларисса Харлоу" (1792) авторының "pas assez roué pour peindre les roueries" (айла-шарғыларды бейнелеуге жеткілікті емес) екендігі туралы сын-ескертулерге ұшырады. "Революциялық Тартюф" – көптеген саяси аллюзияларға толы пародия, бесінші қойылымнан кейін тыйым салынды. 1795 жылы Лемерсьенің шедевр туындысы "Агаммемнон" жарық көрді, оны Шарль Лафитт француз әдебиетіндегі соңғы ұлы антикалық трагедия деп атады. Бұл үлкен жетістікке ие болды, бірақ кейіннен Джулиен Луи Джефруа оны Проспер Жолио де Кребийонның жаман пародиязы деп сынап, қатысты шабуылға ұшыратты. "Төрт метаморфоза" (1799) ең әдепсіз тақырыптарды да ренжітпестен қарастыруға болатынын дәлелдеу үшін жазылды. "Пинто" (1800) Пьер Бомаршенің комедияларынан кейін драмалық жаңалықтар енгізу мүмкін емес деген тіл білдірудің нәтижесі болды. Бұл 1640 жылғы португал төңкерісі тақырыбындағы тарихи комедия. Бұл пьеса бұрынғы республикашыл Лемерсьенің досы болған бірінші консул Наполеонға сын айту ретінде қабылданып, түсіндірілді. Оның еркіндік сөйлеуі Наполеонды ренжітті, ал осы дау-жанжал Лемерсьенің сол кездегі әл-ауқатына зиян келтірді. 1803 жылы ол "Изуле мен Оровезе" трагедиясының премьерасында қатты көңіл көшірді, оны көрермендер күлдіріп, мазақтап, ыңыршықтады; нәтижесінде үшінші актінің басында Лемерсье қолжазбасын қайтарып алды. Ол мәтінін "ыңыршықтаулармен" бірге жариялап, көрермендеріне құрмет көрсетті. Оның кейінгі еңбектерінің ешқайсысы "Агаммемнон" тудырған үміттерді ақтамады, мүмкін, "Фредегонда мен Брунехаут" (1821) еңбегінен басқа. 1810 жылы ол Француз академиясына сайланды, онда романтистерге қарсы тұрып, Виктор Гюгоға, оның 14-ші креслосын мұрагеріне дауыс беруден бас тартты. Осыған қарамастан, ол романтикалық мектептің алғашқы өкілі саналатындығына үміттенеді. Оның "Кристоф Коломб" (1809) пьесасы, афишада "comédie shakespérienne" [sic] деп жарнамаланған, кеменің ішкі көрінісін бейнеледі және классикалық бірліктерге ешқандай құрмет көрсетпеді. Оның көптеген жаңалықтары көрермендер арасында зор дүрлігісті тудырды, тіпті бір адам қаза тапты және келешек қойылымдарды полиция күзетуге мәжбүр болды. Лемерсье төрт ұзын және амбициялық эпикалық поэма жазды: "Гомер", "Александр" (1801), "L'Atlantiade ou la théogonie newtonienne" (1812) және "Moïse" (1823), сондай-ақ ерекше "Panhypocrisiade" (1819–1832) – он алты кантодан тұратын ерекше романтикалық туынды, оның тақырыбы XVI ғасырдың тозақтық көрінісі. Онда XVI ғасыр тарихы, бас кейіпкерлері Карл V және Франциск I болды, қиял сахнасында олардың азаптары арасында жын-шайтандар ойнады. Лемерсье 1840 жылдың 7 маусымында Парижде қайтыс болды. Ол өзінің епитафиясын былайша жазды: «Il fut homme de bien et cultiva les lettres.» ("Ол ақылды және әдебиетті білген адам еді.")