Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық өнертапқыш (1743–1823)
British inventor (1743–1823)
Эдмунд Картрайт (24 сәуір 1743 – 30 қазан 1823) – ағылшын өнертапқышы. Ол Оксфорд университетін бітірген және механикалық тоқыма станогын (power loom) ойлап тапты. 19 жасында жергілікті Элизабет МакМакқа үйленген, ол саяси реформатор және радикал майор Джон Картрайттың, сондай-ақ Лабрадорды зерттеуші Джордж Картрайттың ағасы болды.
Edmund Cartwright (24 April 174330 October 1823) was an English inventor. He graduated from Oxford University and went on to invent the power loom. Married to local Elizabeth McMac at 19, he was the brother of Major John Cartwright, a political reformer and radical, and George Cartwright, explorer of Labrador.
Өмір
Ол Уильям Картрайт пен оның әйелі, әкесінің туысы Анне Картрайттың төртінші ұлы болды, Ноттингемширдегі Марнхамда дүниеге келді. 1806 жылы Д.Д. дәрежесін алды. 1765 жылы Англия шіркеуінде диаккон, ал 1767 жылы священник болып тағайындалған Картрайт 1767 жылы Килвингтонның пасторы болып тағайындалды. Басқа да қызметтерімен қатар, 1779 жылы Лестерширдегі Годби Марвудтың пасторы болды, ал 1783 жылы Линкольн соборында пребендарий болып сайланды. Бір кезде Картрайт Вобурн аббаттығында Бедфорд герцогының капелланы қызметін атқарды және герцогтың ұлы, болашақ премьер-министр лорд Джон Расселге жетекшілік етті. Парламенттік грант алғаннан кейін Картрайт Кентте шағын шаруашылық сатып алып, өмірінің соңына дейін сонда тұрды және Бэттлде жерленді.
He was the fourth son of William Cartwright and his wife Anne née Cartwright, born at Marnham, Nottinghamshire. He was awarded the degree of DD in 1806. Ordained deacon in the Church of England in 1765, and priest in 1767, Cartwright was appointed rector of Kilvington in 1767. With other livings, in 1779 he became also rector of Goadby Marwood, Leicestershire, and in 1783, he was elected a prebendary at Lincoln Cathedral. For a time Cartwright served as chaplain to the Duke of Bedford at Woburn Abbey and acted as tutor to the Duke's son, the future Prime Minister Lord John Russell. Following the award of the parliamentary grant, Cartwright purchased a small farm in Kent, where he spent the rest of his life. and was buried at Battle.
Электр тоқыма станогы
Картрайт алғашқы қуатты тоқыма станогын 1784 жылы жобалап, 1785 жылы Манчестерден келген тоқыма өндірушілермен байланысқа түскен соң патенттеді; оның құны идеяның дұрыстығын көрсетумен ғана шектелді, бірақ осы дизайн түрі 20-шы ғасырға дейін қолданылып келді. Кейіннен басқалар жүргізген зерттеулер мен әзірлемелердің нәтижесінде ғана практикалық қуатты тоқыма станогы жасалды.
Cartwright designed his first power loom in 1784 and patented it in 1785, after some contact with textile men from Manchester; its value was only in proof of concept, but the type of design continued into the 20th century. Subsequent research and development work by others is now given much of the credit for a practical powered loom.
Басқа өнертабыстар
Картрайт 1789 жылы жүнді тарау машинасына, ал 1792 жылы арқан өру машинасына патент алды. Ол сондай-ақ судың орнына спирт қолданатын бу машинасының жобасын жасады. Оның "Танымал адамдарға арналған сонеттер" (1783) атты шығармасында Америка тәуелсіздігін жақтаған Томас Ховардқа арналған мақтау өлеңі бар.
Cartwright patented a wool combing machine in 1789 and a cordelier (machine for making rope) in 1792. He also designed a steam engine that used alcohol instead of water. His Sonnets to Eminent Men (1783) included an ode to Thomas Howard, 3rd Earl of Effingham, a conspicuous supporter of American independence.
Отбасы
1772 жылы Картрайт Донкастердің алдерманы Ричард Уитакердің қызы Элис Уитакерге үйленді, ол 1785 жылы қайтыс болды. Олардың қызы Мэри, сэр Джордж Стриклендтің кіші ұлы, 5-ші баронет Генри Эвстатиус Стриклендке үйленді және Хью Эдвин Стриклендтің анасы болды. Ол әкесінің өмірбаяншысы болды, Эдмунд Картрайттың өмірі, еңбектері мен өнертабыстары туралы естеліктерді жариялады, Д. Д. ФРС (1843), оған Картрайттың өзінен жазылған естеліктер де енгізілді. Олардың ұлы, пастор Эдмунд Картрайт (1773–1833) – Лондон Корольдік қоғамы мен Антикварлар қоғамының мүшесі болды. Некедегі ең кіші баласы – Франсис Дороти Картрайт, ақын және радикал майор, оның ағасы Джон Картрайттың өмірбаян авторы. Картрайт 1790 жылы Джон Кернидің қызы Сусанна Керниге екінші рет үйленді. Одан кейін оның әйелі және бірінші некеден туған төрт баласы қалды. Ол өсіп келе көптеген туыстарымен бірге өмір сүрді, соның ішінде белгілі Джон Картрайт та болды.
Cartwright married in 1772, Alice Whitaker, daughter of Alderman Richard Whitaker of Doncaster, who died in 1785. Their daughter Mary married Henry Eustatius Strickland, a younger son of Sir George Strickland, 5th Baronet, and was mother of Hugh Edwin Strickland. She was her father's biographer, publishing A Memoir of the Life, Writings, and Inventions, of Edmund Cartwright, D. D. FRS (1843) which incorporated a memoir by Cartwright. Their son the Rev. Edmund Cartwright (1773–1833) was a Fellow of the Royal Society and of the Society of Antiquaries of London. The youngest child of the marriage was Frances Dorothy Cartwright, poet and biographer of her uncle the radical Major John Cartwright. Cartwright married secondly, in 1790, Susannah Kearney, daughter of John Kearney. He was survived by her and the four children above from his first marriage. Growing up he also had many siblings, including the famous John Cartwright.