Кіріспе
1887–1920 жылдары өмір сүрген Шриниваса Раманужан (22 желтоқсан 1887 – 26 сәуір 1920) – үнді математигі. Оның таза математика саласындағы формальді білімі болмаса да, математикалық талдау, сандар теориясы, шексіз қатарлар және үздіксіз бөлшектерге, соның ішінде сол кезде шешілмейтін саналған математикалық мәселелерді шешуге маңызды үлес қосты. Раманужан бастапқыда математикалық зерттеулерін оқшау түрде жүргізді. Ханс Эйзенктің айтуынша, "ол өз жұмысымен жетекші кәсіби математиктерді қызықтыруға тырысты, бірақ көбінесе сәтсіз болды. Ол оларға көрсеткені тым жаңа, тым бейтаныс және оған қоса ерекше тәсілмен ұсынылғандықтан, оларға қиын болды". Оның еңбегін жақсырақ түсіне алатын математиктерді іздеп, 1913 жылы ол Кембридж университетіндегі ағылшын математигі Г.Х. Хардимен хат алмасуды бастады. Раманужанның жұмысын ерекше деп мойындаған Харди оның Кембриджге сапаруын ұйымдастырды. Харди өз жазбаларында Раманужанның жаңа, маңызды теоремалар жасағанын, оның ішінде "маған толыққанды жеңіліс әкелген, мен бұрын мұндай нәрсені көрген емеспін" және жақында дәлелденген, бірақ өте күрделі нәтижелер бар екенін атап өтті. Раманужан өмірінің қысқа мерзімінде шамамен 3900 нәтиже жинақтады (көбінесе теңдіктер мен теңдеулер). Көптегендері мүлдем жаңа болды; оның түпнұсқа және өте дәстүрлі емес нәтижелері, мысалы, Раманужандық түпкірген сан, Раманужандық тета функциясы, бөлу формулалары және маскаралық тета функциялары, жұмыстың жаңа салаларын ашты және одан әрі зерттеулерге түрткіс берді. Оның мыңдаған нәтижелерінің көпшілігі дұрыс екені дәлелденді. Раманужан журналы – ғылыми журнал, ол Раманужанның ықпалымен математиканың барлық салаларындағы жұмыстарды жариялау үшін құрылды. Оның жарияланған және жарияланбаған нәтижелерінің тұжырымдамаларын қамтитын жазбалары оның қайтыс болғаннан бері ондаған жылдар бойы жаңа математикалық идеялардың көзі ретінде талданып, зерттеліп келеді. 2012 жылға дейін зерттеушілер оның белгілі бір жағдайлардағы "қарапайым қасиеттер" және "бірдей нәтижелер" туралы жазған түсініктемелерінің өзі, оның қайтысынан шамамен бір ғасыр өткен соң ғана күдіксіз болған терең және нәзік сандар теориясының нәтижелері екенін анықтады. Ол Корольдік қоғамның ең жас мүшелерінің бірі және екінші үнді мүшесі болды, сондай-ақ Кембриджтегі Тринити колледжінің мүшесі болып сайланған алғашқы үнді азаматы болды. 1919 жылы денсаулығының нашарлауы – қазір бауыр амебиазы (көп жылдар бұрынғы дизентерияның асқынуы) деп есептеледі – Раманужанды Үндістанға оралуға мәжбүр етті, ол 1920 жылы 32 жасында қайтыс болды. 1920 жылғы қаңтарда Хардиге жазған соңғы хаттарынан оның әлі де жаңа математикалық идеялар мен теоремаларды жасап жатқаны көрінеді. Оның өмірінің соңғы жылындағы жаңалықтарын қамтитын "жоғалған жазба кітабы" 1976 жылы математиктер арасында үлкен қызығушылық тудырды.
Srinivasa Ramanujan
(22 December 188726 April 1920) was an Indian mathematician. Though he had almost no formal training in pure mathematics, he made substantial contributions to mathematical analysis, number theory, infinite series, and continued fractions, including solutions to mathematical problems then considered unsolvable. Ramanujan initially developed his own mathematical research in isolation. According to Hans Eysenck, "he tried to interest the leading professional mathematicians in his work, but failed for the most part. What he had to show them was too novel, too unfamiliar, and additionally presented in unusual ways; they could not be bothered". Seeking mathematicians who could better understand his work, in 1913 he began a mail correspondence with the English mathematician G. H. Hardy at the University of Cambridge, England. Recognising Ramanujan's work as extraordinary, Hardy arranged for him to travel to Cambridge. In his notes, Hardy commented that Ramanujan had produced groundbreaking new theorems, including some that "defeated me completely; I had never seen anything in the least like them before", and some recently proven but highly advanced results. During his short life, Ramanujan independently compiled nearly 3,900 results (mostly identities and equations). Many were completely novel; his original and highly unconventional results, such as the Ramanujan prime, the Ramanujan theta function, partition formulae and mock theta functions, have opened entire new areas of work and inspired further research. Of his thousands of results, most have been proven correct. The Ramanujan Journal, a scientific journal, was established to publish work in all areas of mathematics influenced by Ramanujan, and his notebooks—containing summaries of his published and unpublished results—have been analysed and studied for decades since his death as a source of new mathematical ideas. As late as 2012, researchers continued to discover that mere comments in his writings about "simple properties" and "similar outputs" for certain findings were themselves profound and subtle number theory results that remained unsuspected until nearly a century after his death. He became one of the youngest Fellows of the Royal Society and only the second Indian member, and the first Indian to be elected a Fellow of Trinity College, Cambridge. In 1919, ill health—now believed to have been hepatic amoebiasis (a complication from episodes of dysentery many years previously)—compelled Ramanujan's return to India, where he died in 1920 at the age of 32. His last letters to Hardy, written in January 1920, show that he was still continuing to produce new mathematical ideas and theorems. His "lost notebook", containing discoveries from the last year of his life, caused great excitement among mathematicians when it was rediscovered in 1976.
Ерте өмір
Раманужан (сөзбе-сөз, "Рамның кіші інісі", индуистік құдай) 1887 жылдың 22 желтоқсанында Тамил Надудағы Эроде қаласында тамил брамин Айенгар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Куппусвами Шриниваса Айенгар, Таңжавур ауданынан шыққан, сари дүкенінде клерк болып жұмыс істеді. Олар Кумбаконам қаласындағы Сарангапани Саннидхи көшесіндегі шағын дәстүрлі үйде тұрды. Отбасылық үй қазір мұражай. Раманужан бір жарым жаста болғанда, анасы Садагопан атты ұл туды, ол үш айдан кейін қайтыс болды. 1889 жылдың желтоқсан айында Раманужан шешекке шалдықты, бірақ сол кездегі Танджавур ауданындағы жаман жылда 4000 адамнан айырмашылығы, жазылып кетті. Ол анасымен бірге Мадрасқа (қазіргі Ченнаи) жақын жердегі Канчипурам қаласына көшіп келді. 1891 және 1894 жылдары анасы тағы екі бала туды, екеуі де бірінші туған күндеріне дейін қайтыс болды. Анасының әкесі Канчипурамдағы сот қызметкері лауазымынан айырылғаннан кейін Раманужан анасымен бірге Кумбаконамға оралып, Кангаян бастауыш мектебіне оқуға түсті. Әкесінің әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол анасының әкесі мен анасының қасына Мадрасқа көшіп барды. Ол Мадрастағы мектепті ұнатпады және барудан қашып тырысты. Отбасы жергілікті полицейге оның мектепке баруын қадағалауды тапсырды. Алты айдан кейін Раманужан Кумбаконамға оралды. Кангаян бастауыш мектебінде Раманужан жақсы оқыды. 1897 жылдың қарашасында он жасқа толуға аздай қалғанда, ол ағылшын, тамил, география және арифметикадан алғашқы емтихандарды аудан бойынша ең жоғары баллмен тапсырды. Сол жылы Раманужан Таун жоғары орта мектебіне түсті, онда ол алғаш рет ресми математикамен танысты. Ол оны 13 жасқа дейін меңгеріп, күрделі теоремаларды өзіндік күшпен ашты. 14 жасында ол мектептегі барлық өмірінде жалғасқан мақтау қағаздары мен академиялық наградаларды алды және мектептің 1200-ге жуық оқушысын (әрқайсысының қажеттіліктері әртүрлі) 35 мұғалімге бөлуде көмектесті. Ол математикалық емтихандарды белгіленген уақыттың жартысында аяқтады және геометрия мен шексіз қатарлар туралы білімімен танысты. Раманужанға 1902 жылы кубикалық теңдеулерді шешудің жолы көрсетілді. Кейін ол квартикті шешудің өзіндік әдісін жасады. 1903 жылы ол квинтикті шешуге тырысты, бірақ радикалдармен шешу мүмкін емес екенін білмеді. 1903 жылы, 16 жасында, Раманужан досынан "Таза және қолданбалы математикадағы элементарлық нәтижелердің жиынтығы" кітабының кітапханалық көшірмесін алды, бұл Г.С. Каррдың 5000 теоремадан тұратын жинағы еді. Раманужан кітаптың мазмұнын егжей-тегжейлі зерттеді. Келесі жылы Раманужан Бернулли сандарын өздігінен әзірледі және зерттеді, сондай-ақ Эйлер-Машерони тұрақтысын ондықтан кейін 15 таңбаға дейін есептеді. Сол кездегі әріптестері оны "сирек түсінетінін" және оған "құрметпен қарағанын" айтты. Ол Кумбаконамдағы мемлекеттік өнер колледжінде оқуға стипендия алды, бірақ математикаға қатты қызығушылық танытып, басқа пәндерге назар аудара алмады және көптеген пәндерден сәтсіздікке ұшырап, стипендиясын жоғалтты. 1905 жылдың тамызында Раманужан үйінен қашып, Вишахапатнамға бет алды және Раджахмундриде шамамен бір ай тұрды. Раманужан 1906 жылдың желтоқсанында және бір жылдан кейін өнер саласының түлегі емтиханында өтпеді. А.Ф. дәрежесін алмай, колледжден шығып, математика саласында тәуелсіз зерттеулермен айналысты, өте кедейлікте өмір сүрді және көбінесе аштыққа ұшырады. 1910 жылы 23 жасар Раманужан мен Үндістан математикалық қоғамының негізін қалаушы В. Рамасвами Айердің кездесуінен кейін Раманужан Мадрастың математикалық ортасында танымал бола бастады, бұл оның Мадрас университетінде зерттеуші ретінде жұмыс істеуіне әкелді.
Үндістанда ересек
1909 жылғы 14 шілдеде Раманужан Жанакиге (Janakiammal; 21 наурыз 1899 – 13 сәуір 1994) үйленді, оны анасы бір жыл бұрын оған таңдап берген еді. Олар үйленген кезде Жанаки он жаста болған. Сол кезде қыздарға жас кезінде үйленуді ұйымдастыру жиі кездесетін жағдай еді. Жанаки Марудурға (Карур ауданы) жақын Ражендрам ауылынан шыққан. Раманужанның әкесі бұл неке рәсіміне қатыспады. Сол замандағы әдет бойынша, Жанаки некеден кейін үш жыл бойы анасының үйінде тұрды, ересекке дейін жеткенше. 1912 жылы ол Раманужанның анасымен бірге Мадраста Раманужанға қосылды. Некеден кейін Раманужанға мүшеқаптың ісірткесі (гидроцеле) ауруы оянды. Бұл жағдайды хирургиялық операциямен емдеуге болады, ол мүшеқаптың ішіндегі сұйықтықты босатады, бірақ оның отбасы операцияға қаражат таба алмады. 1910 жылдың қаңтар айында бір дәрігер ақысыз операция жасауға келісім білдірді. Операция сәтті аяқталғаннан кейін Раманужан жұмыс іздеді. Ол Мадраста кеңседе жұмыс іздеп, үйден-үйге жүрді, ал уақытында достарының үйінде тұрды. Ақша табу үшін ол Президенттік колледждегі өнер бакалаврына емтиханға дайындалып жатқан студенттерге жеке сабақтар берді. 1910 жылдың соңында Раманужан қайтадан ауырып қалды. Ол денсаулығына қатысты алаңдады және досы Р. Радакришна Айерге "Басқарушы Сингаравелу Мудалиарға [Пачайяппа колледжінің математика профессоры] немесе Мадрас Христиан колледжінің британдық профессоры Эдвард Б. Россқа [өзінің жазбаларын] тапсыруды" айтты. Раманужан Айерден жазбаларын қайтарып алғаннан кейін, Кумбаконамнан француз басқаруындағы Виллупурамға пойызбен сапарлады. 1912 жылы Раманужан әйелі мен анасымен бірге Джордж Таун, Мадрас қаласындағы Сайва Мутхая Мудали көшесіндегі үйге көшіп келді, онда бірнеше ай тұрды. 1913 жылдың мамыр айында Мадрас университетінде зерттеушілік қызметке орналасқаннан кейін Раманужан отбасымен Трипликанға көшіп барды.
Англиядағы өмір
Раманужан 1914 жылғы 17 наурызда «Неваса» кемесімен Мадрастан аттанды. 14 сәуірде Лондонға келгенде Невилл оны машинамен күтіп алды. Төрт күннен кейін Невилл оны Кембридждегі Честертон-роудтағы үйіне алып барды. Раманужан Литтлвуд пен Хардимен бірден жұмыс істей бастады. Алты аптадан соң Раманужан Невиллдің үйінен шығып, Хардидің бөлмесінен бес минуттық жердегі Уиллдің үйіне көшті. Харди мен Литтлвуд Раманужанның дәптерлерін қарастырды. Харди Раманужаннан алғашқы екі хатында 120 теорема алған еді, бірақ дәптерлерде одан да көп нәтижелер мен теоремалар бар болды. Харди кейбіреулерінің қате екенін, ал кейбіреулерінің бұрыннан белгілі екенін, қалғандарының жаңа жаңалықтар екенін анықтады. Раманужан Харди мен Литтлвудқа терең әсер етті. Литтлвуд: «Мен оның кем дегенде Якоби деңгейінде екеніне сенемін», - деді, ал Харди оны «тек Эйлермен немесе Якобимен ғана салыстыруға болады» деді. Раманужан Кембриджде Харди мен Литтлвудпен бірлесіп жұмыс істеп, шамамен бес жыл өткізді және өз зерттеулерінің бір бөлігін сол жерде жариялады. Харди мен Раманужанның мінездері мүлдем қарама-қайшы болды. Олардың ынтымақтастығы – әртүрлі мәдениеттердің, сенімдердің және жұмыс стилінің қақтығысы болды. Соңғы онжылдықтарда математиканың негіздері күмәнданып, математикалық дәлелдердің қажеттілігі мойндалды. Харди дінсіз және дәлелдің, математикалық қатаңдықтың жақтасы болды, ал Раманужан өзінің интуициясына және түсініктеріне қатты сене білген терең діншіл адам болды. Харди Раманужанның біліміндегі кемшіліктерді толтыруға және оның нәтижелерін қолдайтын ресми дәлелдердің қажеттілігін түсіндіруге тырысты, бірақ оның шабытын жоймауға тырысты – бұл екеуі үшін де оңай болған жоқ. Раманужан 1916 жылғы наурызда жоғары құрамды сандар бойынша жұмысы үшін ғылыми-зерттеу дәрежесі бойынша бакалавр атағын алды (PhD дәрежесінің алдындағысы), оның бірінші бөлігінің бөлімдері өткен жылы Лондон математикалық қоғамының басылымдарында жарияланған еді. Бұл мақала 50 беттен астам болды және мұндай сандардың әртүрлі қасиеттерін дәлелдеді. Харди бұл тақырыпты ұнатпады, бірақ ол «математиканың тоқсан бұрышы» деп атағанмен, Раманужан «теңсіздіктер алгебрасы бойынша ерекше шеберлік» танытты. 1917 жылғы 6 желтоқсанда Раманужан Лондон математикалық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1918 жылғы 2 мамырда ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, 1841 жылы Ардасир Курсеттиден кейін екінші үнді азаматы болып қабылданды. 31 жасында Раманужан Корольдік қоғам тарихындағы ең жас мүшелердің бірі болды. Ол «эллипстік функциялар мен сандар теориясы бойынша зерттеулері үшін» сайланды. 1918 жылғы 13 қазанда ол Кембридждегі Тринити колледжінің мүшесі болып сайланған алғашқы үнді азаматы болды.
Ауру және өлім
Раманужан өмір бойы көптеген денсаулық мәселелерімен күресті. Англияда оның денсаулығы нашарлады; бұл, мүмкін, дінінің қатаң диеталық талаптарын сақтау қиындығынан және 1914-1918 жылдардағы соғыс уақытындағы азық-түлік рационированиесінен туындаған әлсіздікке байланысты болды. Оған туберкулез және ауыр витамин тапшылығы диагнозы қойылды, содан кейін санаторийге жатқызылды. 1919 жылы ол Мадрас президенттігінің Кумбаконам қаласына оралды, ал 1920 жылы 32 жасында қайтыс болды. Раманужанның өлімінен кейін оның інісі Тирунараянан қолжазбаларынан қалған жазбаларын жинады, олар ерекше модульдер, гипергеометриялық қатарлар және үздіксіз бөлшектер туралы формулалардан тұрды. Зерттеулер оның медициналық белгілері – бұрынғы рецидивтері, қызбалары және бауыр аурулары – туберкулезге қарағанда Мадраста кең таралған бауыр амебиазынан туындаған симптомдарға көбірек ұқсайтынын көрсетті. Ол Үндістандан кетер алдында екі рет дизентериямен ауырды. Дұрыс емделмеген жағдайда амебалық дизентерия жылдар бойы жасырын күйде қалып, кейін бауыр амебиазына әкелуі мүмкін, оның диагнозы сол кезде толыққанды қойылмаған. Сол кезде дұрыс диагноз қойылған жағдайда амебиаз емделетін және көбінесе жазылатын ауру болды; Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы ауруға шалдыққан британдық сарбаздар Раманужан Англиядан кеткен кезде амебиазды сәтті емделіп жатқан.
Раманужан болжамы
Раманужан болжамы деген атауға лайық келетін көптеген тұжырымдар болғанымен, олардың біреуі кейінгі зерттеулерге ерекше ықпал етті. Атап айтқанда, бұл болжамның Андре Вейльдің алгебралық геометриядағы болжамдарымен байланысы зерттеудің жаңа салаларын ашты. Раманужан болжамы – модульдік формалар теориясындағы типтік құсп формасы болып табылатын Δ(q) дискриминантты модульдік формасының туынды функциясы арқылы берілетін тау функциясының мөлшері туралы тұжырым. Ол 1973 жылы Пьер Делиньнің Вейль болжамдарын дәлелдеуі нәтижесінде толыққанды дәлелденді. Бұл процестің өзі өте күрделі. Делинь осы еңбегі үшін 1978 жылы Филдс медалімен марапатталды. "Кейбір арифметикалық функциялар туралы" атты мақаласында Раманужан τ(n) (Раманужан тау функциясы) деп аталатын коэффициенттері бар дельта функциясын анықтады. Ол осы сандар үшін көптеген сәйкестіктерді дәлелдеді, мысалы, p – жай сан болғанда τ(p) ≡ 1 + p^(11) mod 691. Осы сәйкестік (және Раманужан дәлелдеген басқа да сәйкестіктер) Жан Пьер Серрді (1954 жылғы Филдс медалінің иегері) осы сәйкестіктерді және жалпы алғанда барлық модульдік формаларды «түсіндіретін» Галуа бейнелеулерінің теориясы бар деген болжамға жетеледі. Δ(z) – осы тәсілмен зерттелген модульдік форманың алғашқы мысалы. Делинь (Филдс медалімен марапатталған еңбегінде) Серрдің болжамын дәлелдеді. Ферманың соңғы теоремасын дәлелдеу үшін алдымен эллиптік қисықтар мен модульдік формаларды осы Галуа бейнелеулері тұрғысынан қайта қарастыру қажет. Бұл теория болмағанда Ферманың соңғы теоремасын дәлелдеу мүмкін емес еді.
Өлімнен кейін танылу
Өлгеннен кейінгі жылы Nature журналы Раманужанды басқа да көрнекті ғалымдар мен математиктермен бірге «Ғылыми дамушылар күнтізбесіне» енгізді, олар өз салаларында үлкен жетістіктерге жеткен. Раманужанның туған штаты Тамил Наду 22 желтоқсанды (Раманужанның туған күні) «Мемлекеттік Ақпараттық технология күні» ретінде тойлайды. Үндістан үкіметі Раманужанның суреті бар маркаларды 1962, 2011, 2012 және 2016 жылдары шығарды. Раманужанның туылған күні, 22 желтоқсан, оның оқыған Кумбаконам мемлекеттік өнер колледжі мен Ченнаидегі Мадрас МТИ-де жыл сайын Раманужан күні ретінде тойланады. Халықаралық теориялық физика орталығы (ICTP) Халықаралық математикалық одақпен бірлесіп, дамып келе жатқан елдердің жас математиктері үшін Раманужан атындағы жүлде құрды, одақ жүлде комиссиясының мүшелерін тағайындайды. Тамил Надудағы жеке университет – SASTRA университеті, Раманужанның ықпалымен математика саласында ерекше үлес қосқан, 32 жастан аспайтын математиктерге жыл сайын 10 000 АҚШ доллары көлемінде SASTRA Раманужан жүлдесін белгіледі. 2011 жылы, оның туғанына 125 жыл толуына орай, Үндістан үкіметі 22 желтоқсанды жыл сайын Ұлттық математика күні ретінде атап өтуді жариялады. Сол кездегі Үндістан премьер-министрі Манмохан Сингх 2012 жылды Ұлттық математика жылы және 22 желтоқсанды Үндістанның Ұлттық математика күні ретінде тойлауға бұйырды. Раманужан IT City – 2011 жылы салынған, Ченнаидегі ақпараттық технология (IT) арнайы экономикалық аймағы (SEЗ). Тидель саябағының жанында орналасқан, оның құрамында екі аймақ бар, жалпы ауданы , кеңсе кеңістігін қоса алғанда.
Танымал мәдениетте
Сандарды жақсы көретін адам – 1988 жылы PBS NOVA арнасында Раманужан туралы көрсетілген деректі фильм (S15, E9). The Man Who Knew Infinity – 2015 жылы Канигельдің осы аттас кітабы негізінде түсірілген фильм. Раманужан рөлін британдық актер Дев Патель сомдады. Раманужан – Раманужанның өмірін баяндайтын үнді-британдық фильм. 2014 жылы тәуелсіз кинокомпания «Камфор Синема» шығарды. Фильмнің режиссері Гнана Раджашекаран, операторы Сунни Джозеф және монтажшысы Б. Ленин. Басты рөлдерде үнді және ағылшын актерлері – Абинай Вадди, Сухасини Маниратнам, Бхама, Кевин МакГоуэн және Майкл Либер. Нандан Кудхьяди математик туралы «Шриниваса Раманужанның генийі» (2013) және «Шриниваса Раманужан: математик және оның мұрасы» (2016) үнді деректі фильмдерін түсірді. «Раманужан (20 ғасыр математикасын жаңартқан адам)» – 2018 жылы Акашдиптің режиссерлігімен түсірілген үнділік деректі-ойындық фильм. М. Н. Криштің «Стередиандық із» триллері дін, математика, қаржы және экономиканы байланыстыратын сюжетке Раманужан мен оның кездейсоқ жаңалығын енгізеді. Ира Хауптманның Харди мен Раманужан туралы «Бөлініс» пьесасы алғаш рет 2013 жылы сахналанды. «Alter Ego Productions» ұжымының «Бірінші сыныпты адам» пьесасы Дэвид Фрименнің «Бірінші сыныпты адам» шығармасына негізделген. Пьеса Раманужан мен Харди арасындағы күрделі және дұрыс емес қарым-қатынасқа арналған. 2011 жылдың 16 қазанында «Ертең өлмейді» фильмімен танымал Роджер Споттисвудтың Сиддхартпен бірге фильмдік нұсқасын жасап жатқаны хабарланды. «Жоғалып бара жатқан сан» – «Complicite» компаниясының Харди мен Раманужан арасындағы қарым-қатынасты зерттейтін британдық сахналық қойылымы. Дэвид Левитттің «Индиялық кеңсе қызметкері» романы Раманужанның Хардиге жазған хатынан кейінгі оқиғаларды зерттейді. Google Раманужанның 125 жылдығына орай өзінің логотипін Doodle суретімен ауыстырды. Раманужан 1997 жылғы «Жақсы бала» фильмінде профессор Джеральд Ламбо (Стеллан Скарсгард) Шон Магуайрға (Робин Уильямс) Уилл Хантингтің (Мэтт Дэймон) генийін Раманужанмен салыстыра отырып түсіндірген сахнада еске алынды.
Таңдалған мақалалар
Өлгеннен кейін жарияланған, жарияланбаған толық қолжазбадан алынған үзінді.
Раманужанның математикадағы одан әрі еңбектері
Джордж Е. Эндрюс және Брюс С. Берндт, Раманужанның жоғалған жазба кітабы: І бөлім (Спрингер, 2005, )
Джордж Е. Эндрюс және Брюс С. Берндт, Раманужанның жоғалған жазба кітабы: ІІ бөлім, (Спрингер, 2008, )
Джордж Е. Эндрюс және Брюс С. Берндт, Раманужанның жоғалған жазба кітабы: ІІІ бөлім, (Спрингер, 2012, )
Джордж Е. Эндрюс және Брюс С. Берндт, Раманужанның жоғалған жазба кітабы: IV бөлім, (Спрингер, 2013, )
Джордж Е. Эндрюс және Брюс С. Берндт, Раманужанның жоғалған жазба кітабы: V бөлім, (Спрингер, 2018, )
М. П. Чаудхари, Шриниваса Раманужан берген кейбір интегралдардың қарапайым шешімі, (Резонанс: Ғылыми білім журналы – Үндістан ғылым академиясының жарияланымдары, 2008)
М. П. Чаудхари, Тета-функцияларды тета-болжамдарымен мазақ ету, SCIENTIA, A сериясы: Математика ғылымдары, (22)(2012) 33–46.
М. П. Чаудхари, Роджер Раманужан типті теңдіктер үшін модульдік қатынастар туралы, Pacific J. Appl. Математика, 7(3)(2016) 177–184.
George E. Andrews and Bruce C. Berndt, Ramanujan's Lost Notebook: Part II, (Springer, 2008, )
George E. Andrews and Bruce C. Berndt, Ramanujan's Lost Notebook: Part III, (Springer, 2012, )
George E. Andrews and Bruce C. Berndt, Ramanujan's Lost Notebook: Part IV, (Springer, 2013, )
George E. Andrews and Bruce C. Berndt, Ramanujan's Lost Notebook: Part V, (Springer, 2018, )
M. P. Chaudhary, A simple solution of some integrals given by Srinivasa Ramanujan, (Resonance: J. Sci. Education – publication of Indian Academy of Science, 2008)
M. P. Chaudhary, Mock theta functions to mock theta conjectures, SCIENTIA, Series A : Math. Sci., (22)(2012) 33–46. M. P. Chaudhary, On modular relations for the Roger Ramanujan type identities, Pacific J. Appl. Math., 7(3)(2016) 177–184.
Раманужанның шығармалары туралы таңдамалы басылымдар
Бұл кітап алғаш рет 1927 жылы Раманужанның қазасынан кейін жарық көрді. Онда Раманужанның өмірінде кәсіби журналдарда жарияланған 37 мақаласы қамтылған. Үшінші қайта басылымда Брюс К. Берндттің қосымша түсіндірмелері бар. Бұл кітаптарда Раманужанның өзі қолмен жазған түпнұсқа дәптерлерінің фотокөшірмелері бар. Бұл кітапта "Жоғалған дәптер" беттерінің фотокөшірмелері бар. Раманужан қойған мәселелер, Үнді математикалық қоғамының журналы. Бұл материал Роджа Мутиа зерттеу кітапханасының (Ченнаи) тәжірибелі мұрағатшылары түпнұсқа қолжазбалардың сканерленген және микрофильмделген кескіндерінен дайындалды.