STS-63: АҚШ-тың «Дискавери» ғарыш кемесінің «Мир» стансасына жақын ұшуы. Eileen Collins тұңғыш рет әйел пилот болды, ал Michael Foale мен Bernard Harris ғарышқа шықты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1995 жылы американдық экипажбен Мирге жасалған ғарыш сапары
1995 American crewed spaceflight to Mir
STS-63 – АҚШ/Ресейдің «Шаттл-Мир» бағдарламасының екінші миссиясы. Ол американдық ғарыш кемесінің Ресейдің «Мир» ғарыш станциясымен алғашқы кездесуін жүзеге асырды. «Мирге жақын» миссиясы ретінде танылған бұл сапарда «Дискавери» ғарыш шаттлы пайдаланылды. Шаттл 1995 жылғы 3 ақпанда Флорида штатындағы Кеннеди ғарыш орталығының 39B ұшыру алақанынан ұшырылды. Түнгі уақытта ұшырылған және «Дискаверидің» 20-шы миссиясы болған бұл сапар ғарыш кемесінің тарихында әйел пилот Эйлин Коллинстің алғашқы рет қатысуымен және Ұлыбританияда туған астронавт Майкл Фоул мен африкалық текті американдық астронавт Бернард А. Харрис, кішінің алғашқы ашық ғарышқа шығуымен ерекшеленді. Сонымен қатар, «Spartan 204» платформасының сәтті орналастырылуы және қайтарылып алынуы, сондай-ақ «Мирмен» жоспарланған кездесу және оның айналасында ұшу жүзеге асырылды. Бұл «Мирмен» алғашқы байланысты орнатуға дайындалған STS-71 миссиясының алғы шарты болды.
STS 63 was the second mission of the US/Russian Shuttle Mir Program, which carried out the first rendezvous of the American Space Shuttle with Russia's space station Mir. Known as the 'Near Mir' mission, the flight used Space Shuttle Discovery, which lifted off from launch pad 39B on February 3, 1995, from Kennedy Space Center, Florida. A night launch and the 20th mission for Discovery, it marked the first time a Space Shuttle mission had a female pilot, Eileen Collins, and the first EVAs for both a UK born astronaut, Michael Foale, and a US astronaut of African heritage, Bernard A. Harris, Jr. It also carried out the successful deployment and retrieval of the Spartan 204 platform, along with the scheduled rendezvous and flyaround of Mir, in preparation for STS 71, the first mission to dock with Mir.
Миссияның басты оқиғалары
STS 63-тің басты мақсаты ресейлік "Мир" ғарыш стансасымен кездесіп, оның айналасында ұшу болды. "Мир" стансасымен кездесудің мақсаты – ұшу техникасын, байланыс және навигациялық сенсорлардың интерфейсін тексеру, сондай-ақ STS 71 док миссиясына дайындық ретінде "Шаттл" / "Мир" жақын орбиталық операцияларына қатысты инженерлік талдауларды жүргізу болды. Ұшудың басқа мақсаттарына SPACEHAB 3-те орналасқан эксперименттердің талаптарын орындау үшін қажетті операцияларды жүзеге асыру, содан кейін Spartan 204 жүк платформасын тұтқында ұшырып, орналастыру және қайта алу кірді. Spartan 204, астрономияға арналған Shuttle Pointed Autonomous Research Tool, еркін ұша алатын платформа болды. Ол спектрдің алыс ультракөк түсті аймағындағы деректерді, жарық көздерінен алу үшін жасалған. Екі экипаж мүшесі бес сағаттық ғарышқа шығуға жоспарлаған. STS 63 ұшағымен бірге Cryo Systems Experiment (CSE), Shuttle Glow (GLO 2) эксперименті, Орбиталық қоқыстарды калибрлеу радиолокациялық шарлары (ODERACS 2), Қатты беттегі жану эксперименті (SSCE), Әуе күштері Мауи оптикалық стансасын калибрлеу сынағы (AMOS) және Ортаңғы кеңістіктегі ғарыш эксперименті (MSX) жүк платформалары болды. Ұшудың бірінші күнінен бастап, Discovery-ді "Мир" стансасына жақындастыру үшін күн сайын қозғалтқыштарды іске қосып, түзетулер жасалды. Бастапқы жоспар бойынша, орбиталық аппарат "Мир" стансасына 10 метрге (33 фут) жақындасып, содан кейін оның айналасында айналып ұшу керек еді. Алайда, орбиталық басқару жүйесінің (RCS) 44 қозғалтқышының үшеуінде – орбиталық маневрлер үшін қолданылатын шағын реактивті соплоларда – кездесу алдында ақаулар пайда болды. Басты қозғалтқыш тоқтатылғаннан кейін, артқы негізгі қозғалтқыштардың екеуінде газ ағып кетуі байқалды, олардың бірі R1U деп аталды және ол кездесудің кілті болды. Үшінші ақау ұшу кезінде алдыңғы негізгі қозғалтқышта пайда болды, бірақ экипаж мәселені шеше алды. АҚШ және Ресей ғарыш командалары арасындағы кең ауқымды келіссөздер мен техникалық ақпарат алмасымынан кейін, ресейлік тарап жақын қашықтыққа қауіпсіз жақындасуға болатынына келісті және STS 63 экипажына рұқсат берілді. R1U қозғалтқышы жабылды және жақындасу үшін қосымша қозғалтқыш таңдалды. "Мир" стансасымен кемеден кемеге радио байланысы уақытынан бұрын орнатылды, және бұрын "Мир" стансасында бір жылдан астам уақыт өткізген Титов, ғарыш стансасындағы үш космонавтпен – "Мир-17" командирі Александр Викторенкомен, ұшу инженеры Елена Кондаковамен және ғарыш кеңістігінде Титовтің ұзақ уақыт рекордын жаңартқан дәрігер Валерий Поляковпен қуанышпен сөйлесті. "Мир" стансасынан белгілі бір қашықтықта тұрып, Ветэрби орбиталық аппаратты қолмен басқарып, Discovery-ді ресейлік ғарыш стансасына жақындастырды. "Біз ғарыш кемелерімізді жақындастыра отырып, елдерімізді де жақындастырамыз", - деді Уэзерби Discovery жақындасқаннан кейін. "Келесі жолы біз қол алысып, бірлесіп әлемді жаңа мыңжылдыққа бастаймыз". "Мир" стансасына ең жақын жақындасу 1995 жылдың 6 ақпанында сағат 19:23:20 UTC-де болды. "Біз біргеміз. Біз адамбыз", - деп жауап берді Викторенко. Содан кейін Уэзерби орбиталық аппаратты артқа қарай жылжытып, "Мир" стансасын түсіріп, оның айналасында бір жарым айналым жасады, ал осы кезде станса суретке түсіріліп, бейнежазбаға алынды. "Мир" экипажы жақындасу кезінде дірілдер мен күн батареяларының қозғалмағанын хабарлады. Экипаж Discovery-дегі жүк платформаларымен де белсенді жұмыс істеді. Ұшудың бірінші күні SPACEHAB 3 ұшатын болды. Коммерциялық жобамен жасалған модуль "Шаттлмен" үшінші рет ұшып, 20 экспериментті алып жүрді: 11 биотехнологиялық эксперимент, үш озық материалдарды әзірлеу эксперименті, төрт технологиялық демонстрация және орбитадағы үдеуді өлшейтін екі құрал. Экипаж жұмысын жеңілдету үшін SPACEHAB жүйесіне жақсартулар енгізілді. Видео операцияларына астронавттың қатысуын азайту үшін жаңа бейне коммутаторы қосылды, ал телеметриялық жүйеге эксперименттік зерттеушілерге деректерді алу және жағдайды бақылау үшін компьютер арқылы тікелей экспериментпен байланысуға мүмкіндік беретін интерфейс қосылды. Бірінші рет ұшырылған тәжірибелік робот құрылғысы Шарлотта, эксперименттік үлгілерді ауыстыру сияқты қарапайым тапсырмаларды орындап, экипаж жұмысын азайтты. Өсімдіктерді өсіру эксперименттерінің арасында "Астрокультура" болды, ол "Шаттлмен" төртінші рет ұшып, ғарыш кеңістігіндегі микрогравитациялық ортада өсімдіктер өсіру технологияларының тиімділігін растау мақсатын қойды. Бұл зерттеу Жерде де қолданылуы мүмкін, себебі ол энергияны үнемдеуші жарықтандыру және үй ішіндегі ауаны тазалау сияқты мәселелерді қамтиды. Фармацевтикалық эксперименттердің бірі, "Иммун", Жерде де қолданылуы мүмкін. Ғарышқа ұшудың иммундық жүйені әлсірететінін ескере отырып, "Иммун" эксперименті белгілі бір заттың осы әлсіреуді болдырмауға немесе азайтуға қабілетін сынап көрді. Клиникалық қолданылуы иммундық тапшылық синдромы сияқты иммундық жүйеге әсер ететін аурулармен ауыратын адамдарды емдеуге мүмкіндік беруі мүмкін. Ұшудың екінші күнінде экипаж орбиталық қоқыстарды радармен калибрлеу жүйесін II (ODERACS II) орналастырды, ол диаметрі 10 сантиметрден (шамамен төрт дюйм) кішкентай объектілер үшін орбиталық қоқыстар ортасын сипаттауға көмектеседі. Белгілі өлшемдері және шектеулі орбиталық өмір сүру мерзімі бар алты нысан орбитаға жіберілді және жердегі радарлармен қадағаланды, бұл радарларды дәлірек калибрлеуге және төмен Жер орбитасындағы кішкентай ғарыш қоқыстарын дәлірек қадағалауға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ұшудың екінші күнінде экипаж орбиталық манипулятор жүйесінің көмегімен SPARTAN 204 жүк платформасын қолға алып, оны жүк бөліміндегі тірегінен шығарды. SPARTAN орбиталық аппараттың жарқылы мен қозғалтқыштардың іске қосылуын бақылау үшін қолға ілінді. SPARTAN 204 кейін қолдан босатылып, шамамен 40 сағаттық еркін ұшуды аяқтады, осы уақыт ішінде оның Far Ultraviolet Imaging Spectrograph құралы жұлдызаралық ортадағы аспан денелерін зерттеді, яғни жұлдыздар мен планеталардың пайда болуына материал болатын кеңістіктегі газ бен шаңды зерттеді. SPARTAN 204 ұшу соңында ғарышқа шығу үшін де пайдаланылды. Foale және Harris ғарышқа шығуға дайындалып, робот қолдың соңында, жүк бөлімінен алыс тұрып, ғарыш кеңістігінің суығында ғарышкерлерді жылы ұстау үшін олардың скафандрларына енгізілген өзгерістерді сынап көрді. Екі астронавтқа шамамен 2500 фунт салмақты SPARTAN-ды қолдануды жаттығу арқылы үйрену және ғарыш стансасын құрастыру техникаларын жаттығу арқылы үйрену жоспарланған, бірақ екі астронавттың да қатты суық тигендігін хабарлағандықтан (бұл ғарышқа шығу түнгі жарықта орындалғандықтан) және ауыр заттарды жылжыту тоқтатылды. 29-шы "Шаттл" ғарышқа шығуы, Ұлыбританияда туған астронавт пен афроамерикалық астронавт үшін алғашқы рет болды және 4 сағат 38 минутқа созылды. Басқа жүк платформалары: ODERACS II, Cryo Systems Experiment (CSE) және Shuttle Glow (GLO 2) жүк платформалары жүк бөліміндегі Hitchhiker тірегіне орнатылды; сондай-ақ, осы жерде IMAX камерасы орналасқан. Орталық бөлімде Қатты беттегі жану эксперименті (SSCE) сегізінші рет ұшты. Әуе күштері Мауи оптикалық стансасының (AMOS) сынағы бортында аппараттық құралдарды қажет етпеді.
STS 63's primary objective was to perform a rendezvous and fly around the Russian space station Mir. The objectives of the Mir rendezvous were to verify flight techniques, communications and navigation aid sensor interfaces, and engineering analyses associated with Shuttle/Mir proximity operations in preparation for the STS 71 docking mission. Other objectives of the flight were to perform the operations necessary to fulfill the requirements of experiments located in SPACEHAB 3 and to fly captively, then deploy and retrieve the Spartan 204 payload. Spartan 204, the Shuttle Pointed Autonomous Research Tool for Astronomy, was a free flying retrievable platform. It was designed to obtain data in the far ultraviolet region of the spectrum from diffuse sources of light. Two crewmembers were scheduled to perform a five hour spacewalk. Payloads flying aboard STS 63 included the Cryo Systems Experiment (CSE), the Shuttle Glow (GLO 2) experiment, Orbital Debris Radar Calibration Spheres (ODERACS 2), the Solid Surface Combustion Experiment (SSCE), the Air Force Maui Optical Site Calibration Test (AMOS) and the Midcourse Space Experiment (MSX). Beginning on flight day one, a series of thruster burns were performed daily to bring Discovery in line with Mir. The original plan called for the orbiter to approach to no closer than 10 meters (33 ft) from Mir, and then complete a flyaround of the Russian space station. However, three of the 44 orbiter Reaction Control System (RCS) thrusters—small firing jets used for on orbit maneuvering—sprang leaks prior to rendezvous. Shortly after main engine cutoff, two leaks occurred in the aft primary thrusters, one of which—called R1U—was key to rendezvous. A third leak occurred later in flight in the forward primary thruster, but the crew was able to fix the problem. After extensive negotiations and technical information exchanges between the U. S. and Russian space teams, the Russians concluded close approach could be safely achieved and the STS 63 crew was given 'go' to proceed. R1U's thruster manifold was closed and the backup thruster was selected for the approach. Ship to ship radio contact with Mir was achieved well ahead of time, and Titov, who had previously lived on Mir for more than a year, communicated excitedly with the three cosmonauts aboard the space station: Mir 17 Commander Alexander Viktorenko; Flight Engineer Yelena Kondakova; and Valery Polyakov, a physician who had broken Titov's record for extended time in space. After stationkeeping at a distance of from Mir and with Wetherbee manually controlling the orbiter, Discovery was flown to from the Russian space station. "As we are bringing our spaceships closer together, we are bringing our nations closer together," Wetherbee said after Discovery was at point of closest approach. "The next time we approach, we will shake your hand and together we will lead our world into the next millennium." The closest approach to Mir of occurred on February 6, 1995, at 19:23:20 UTC. "We are one. We are human," Viktorenko responded. Wetherbee then backed the orbiter away to and performed a one and a quarter loop flyaround of Mir while the station was filmed and photographed. The Mir crew reported no vibrations or solar array movement as result of the approach. The crew also worked extensively with payloads aboard Discovery. Flying in the forward payload bay and activated on flight day one was SPACEHAB 3. The commercially developed module was making its third flight on the Shuttle and carried 20 experiments: 11 biotechnology experiments, three advanced materials development experiments, four technology demonstrations and two pieces of supporting hardware measuring on orbit accelerations. Improvements had been made to the SPACEHAB system to reduce demand on crew time. A new video switch had been added to lessen the need for astronaut involvement in video operations, and an experiment interface had been added to the telemetry system to allow the experiment investigator to link directly via computer with the onboard experiment to receive data and monitor status. Charlotte, an experimental robotic device being flown for the first time, also reduced crew workload by taking over simple tasks such as changing experiment samples. Among the plant growth experiments was Astroculture, flying for the fourth time on the Shuttle. The objective of Astroculture was to validate performance of plant growth technologies in the microgravity environment of space for application to a life support system in space. The investigation had applications on Earth, since it covered such topics as energy efficient lighting and removal of pollutants from indoor air. One of the pharmaceutical experiments, Immune, also had Earth applications. Exploiting a known tendency of spaceflight to weaken the immune system, the Immune experiment tested the ability of a particular substance to prevent or reduce this weakening. Clinical applications could include treatment of individuals suffering from such immunosuppressant diseases as acquired immunodeficiency syndrome. On flight day two, the crew deployed the Orbital Debris Radar Calibration System II (ODERACS II) to help characterize the orbital debris environment for objects smaller than 10 centimeters (about four inches) in diameter. A complement of six target objects of known dimensions and with limited orbital lifespans was released into orbit and tracked by ground based radars, allowing precise calibration of radars so they can more accurately track smaller pieces of space debris in low Earth orbit. Also on flight day two, the crew lifted with the orbiter remote manipulator system arm SPARTAN 204 from its support structure in payload bay. SPARTAN remained suspended on the arm for observation of orbiter glow phenomenon and thruster jet firings. SPARTAN 204 was later released from the arm to complete about 40 hours of free flight, during which time its Far Ultraviolet Imaging Spectrograph instrument studied celestial targets in the interstellar medium, the gas and dust which fills the space between the stars and which is the material from which new stars and planets are formed. SPARTAN 204 was also used for extravehicular activity (EVA) near end of the flight. Foale and Harris began their EVA suspended at the end of the robot arm, away from the payload bay, to test modifications to their spacesuits to keep spacewalkers warmer in the extreme cold of space. The two astronauts were then scheduled to practice handling the approximately 2,500 pound SPARTAN to rehearse space station assembly techniques, but both astronauts reported they were becoming very cold—this portion of the spacewalk being performed during a night pass—and mass handling was curtailed. This 29th Shuttle spacewalk, the first for both a UK born astronaut and an African American astronaut, lasted 4 hours, 38 minutes. Other payloads: Along with ODERACS II, the Cryo System Experiment (CSE) and Shuttle Glow (GLO 2) payloads were mounted on the Hitchhiker support assembly in cargo bay; an IMAX camera was also located here. In middeck, the Solid Surface Combustion Experiment (SSCE) flew for the eighth time. The Air Force Maui Optical Site (AMOS) test required no onboard hardware.
Кока-Кола ғарышқа
Колорадо университетінің Боулдердегі BioServe Space Technologies компаниясы Coca-Cola және бірнеше басқа да ұйымдармен бірлесіп, Fluids Generic Bioprocessing Apparatus 1 (FGBA 1) құрылғысын жасады. Ол ғарышкерлерге дайын соданы ұсынды және олардың дәм сезіміндегі өзгерістерді зерттеді. Ғарышкерлер ұшуға дейін және кейін бақылау үлгілерін бағалады. FGBA 2 STS-77 рейсінде сынақтан өтті.
BioServe Space Technologies at the University of Colorado, Boulder, developed the Fluids Generic Bioprocessing Apparatus 1 (FGBA 1) in cooperation with Coca Cola and several other groups. It dispensed pre mixed soda for astronauts' consumption and studied their changed taste perceptions. Astronauts rated control samples before and after flight. FGBA 2 flew on STS 77.
Миссияның белгісі
Күннің алты сәулесі және таңбаның оң жағындағы үш жұлдыз Ғарыш тасымалдау жүйесінің миссиялық тізбегіндегі ұшу нөмірін көрсетеді.
The six rays of the Sun and the three stars on the right of the insignia symbolize the flight's numerical designation in the Space Transportation System's mission sequence.