Кіріспе

Ұлыбританияның және басқа да аумақтарының бұрынғы монетасы

Британдық жарты тәжі бір фунттың 1/8 бөлігіне, немесе екі шиллинг пен алты пенске ("2/6" деп қысқартылған, көбінесе "екі және алты" деп аталатын), немесе ондық жүйеге дейінгі 30 пенске тең болатын ақша бірлігі еді. Жарты тәж алғаш рет 1549 жылы Эдуард VI патшалығында шығарылды. Мэри патшайымның тұсында жарты тәж шығарылмады, бірақ Елизавета I патшайымынан бастап, Эдуард VIII патшадан басқа барлық патшалықтарда жарты тәж шығарылды, және 1970 жылы бұл монеталар шығарылуын тоқтатты. Жарты тәж (басқа ондық жүйеге дейінгі монеталардан бұрын) 1970 жылдың 1 қаңтарында қолданыстан шығарылды, бұл Ұлыбритания ондық валюта жүйесін қабылдаған ондық күнінен бір жыл бұрын болды. 1649–1660 жылдардағы Англиядағы аралық кезеңде, монетаның атына монархиялық байланыстар болғанына қарамастан, Англияның одағының гербін бейнелеген республикалық жарты тәж шығарылды. Оливер Кромвель Англияның Лорд-протекторы болған кезде, оның лавр гүлшоғырымен (Рим императорының үлгісінде) бейнеленген портреті бар жарты тәж шығарылды. Жарты тәж 1893 жылға дейін сыртқы жағында құнын көрсетпеді. 20-шы ғасырда бұл монетаны "жарты доллар" деп атады.

Тарихы жартылай тәж билік ету бойынша

Король Генрих VIII 1526: алғашқы ағылшын жарты тәжі алтыннан соғылды. Король Эдуард VI 1551: күмістен жасалған алғашқы жарты тәжін шығарды. Монетада жыл көрсетілген және патшаның атқа мінген бейнесі бейнеленген. Королева Мария I: жарты тәж 1554 жылы Марияның Испанияның Филипп II-ге үйленген кезде соғылды, бірақ айналымға жіберілген жоқ. Үш дана сақталған. Королева Елизавета I: алтын жарты тәждер қайтадан шығарылды. Патшалықтың соңында күміс жарты тәждер шығарылды. Король Джеймс I: алтын жарты тәждер қайтадан шығарылды. Патшалық кезеңінде күміс жарты тәждер шығарылды. Король Карл I: күміс жарты тәждер шығарылды, соның ішінде азамат соғысы кезеңінде қажеттілік үшін соғылған монеталар да болды. Англияның Ұлтақ республикасы: Оливер Кромвельдің күміс жарты тәждері шығарылды. 1656 және 1658 жылдары Оливер Кромвельдің жарты тәждері шығарылды. Король Карл II 1663–1685: күміс жарты тәждер шығарылды, және осы кезеңде жарты тәждерді қалыпта соғу тоқтатылды. Король Джеймс II 1685–1688: күміс жарты тәж. Король Уильям III және Королева Мэри II 1689–1694: күміс жарты тәж. Англияның Уильям III 1694–1702: күміс жарты тәж. Королева Анна 1702–1714: күміс жарты тәж. Король Георг I 1714–1727: күміс жарты тәж. Король Георг II 1727–1760: күміс жарты тәж. Король Георг III 1760–1820: күміс жарты тәж. Король Георг IV 1820–1830: күміс жарты тәж. Король Уильям IV 1830–1837: күміс жарты тәж. Королева Виктория 1837–1901: күміс жарты тәж. Король Эдуард VII 1902–1910: күміс жарты тәж. Король Георг V 1910–1936: күміс жарты тәж, 1919 жылға дейін таза күміс (92,5% күміс), содан кейін 50% күміс. Король Эдуард VIII 1936: 50% күміс жарты тәж. Айналымға жіберілмеген. Король Георг VI 1937–1952: 50% күміс жарты тәждер 1946 жылға дейін шығарылды, содан кейін металл мыс-никельге ауыстырылды. Королева Елизавета II 1953–1967: жалпы айналымға арналған соңғы жарты тәж 1967 жылы шығарылды, ал монета ондық жүйеге көшуден бұрын 1970 жылы алынып тасталды. Корольдік монета соғу ошағы 1970 жылды көрсететін £sd монеталарының, соның ішінде жарты тәждердің коллекциялық жиынтығын шығарды.

Өлшемі мен салмағы

1816 жылдан бастап, Георг III патшалық құрған кезеңде жарты тәңкәнің диаметрі 32 мм және салмағы 14,14 граммды құрады (5/11 троялық унция деп белгіленді). Бұл өлшемдер 1971 жылы ондық жүйеге көшуге дейін жарты тәңкә үшін өзгеріссіз сақталды.