Кіріспе

Манчестердегі мұражай, Англия

Солтүстік Императорлық соғыс мұражайы (кейде IWM Солтүстік деп аталады) – Англияның Үлкен Манчестердегі Траффорд метрополитендік округінде орналасқан мұражай. Императорлық соғыс мұражайының бес бөлімінің бірі ретінде, ол заманауи қақтығыстардың адамдар мен қоғамға тигізген әсерін зерттейді. Бұл Императорлық соғыс мұражайының Англияның солтүстігінде ашылған алғашқы филиалы. Мұражай Траффорд Уорф Роудтағы Манчестер кеме каналына көрінетін жерде орналасқан. Аймақта қазір Лоури мәдени орталығы мен MediaCityUK дамуы орналасқан, олар мұражайдың қарамағысындағы Салфорд Куэйс жағасында тұр. Мұражай ғимаратын сәулетші Дэниел Либескинд жобалаған және 2002 жылдың шілдесінде ашылды, ашылғаннан кейінгі алғашқы жылы 470 000 келушіні қабылдады. Оның архитектурасы үшін марапаттарға ие болды және деконструктивизм архитектурасының көрнекті мысалы болып табылады. Мұражайда хронологиялық және тақырыптық экспонаттардан тұратын тұрақты көрме ұйымдастырылған, ол галерея кеңістігінде көрсетілетін сағаттық аудиовизуалды презентациялармен толықтырылады. Мұражайда жеке галереяда уақытша көрмелер де ұйымдастырылады. Ашылғаннан бері мұражай табысты волонтерлер бағдарламасын жүзеге асырып келеді, ол 2007 жылдың қаңтарынан бастап Манчестер мұражайымен бірлесіп іске асырылуда. Ұлттық мұражайдың бөлігі ретінде Солтүстік Императорлық соғыс мұражайы Мәдениет, БАҚ және спорт министрлігімен және өзінің түскен табысымен қаржыландырылады. Кіру ақысыз.

Жоспарлау және құрылыс

1990 жылдары Императорлық соғыс мұражайы Англияның солтүстігінде филиал ашуға ұмтылды. 36 жергілікті кеңес қарастыру үшін 71 нысан ұсынды. Осындай кеңестердің бірі – Дархэм округіне қарасты Хартлпул қаласы, онда архитектор сэр Норман Фостер Хартлпулдың портындағы жерге жаңа мұражай ғимаратын жобалады. 1992 жылы Тессид даму корпорациясы Хартлпул кеңесінің атынан мұражайға құрылыс және жұмыс істеу шығындарына барлығы 14,4 миллион фунт стерлинг көмек ұсынды. Бірақ, Ұлттық аудит басқармасы кейіннен корпорацияның ұсынысы үкімет ережелерін бұзғанын және келіссөздер тоқтатылғанын хабарлады. 1999 жылдың қаңтар айында сол кездегі Мәдениет министрі Крис Смит Траффордта жаңа мұражай салу жобасын іске қосты. Траффорд паркінің аймағы Ұлыбританиядағы соғыс майданында Екінші дүниежүзілік соғыспен тығыз байланысты; аймақтағы зауыттар Avro Lancaster ауыр бомбалаушыларын және Royal Air Force әскери ұшақтарында қолданылған Rolls Royce Merlin авиациялық қозғалтқыштарын өндірді. 1945 жылға қарай бұл аймақта 75 000 адам жұмыс істеді. Осы себепті аймақ қатты бомбаланды, әсіресе «Манчестер блиці» кезінде, 1940 жылдың желтоқсан айында екі түн ішінде болған шабуылдарда 684 адам қаза тапты. Крис Смит хабарлаған кезде мұражай алдын ала жобалау рұқсатын (1997 жылдың қазанында) алған еді, ал 1999 жылдың сәуірінде толық бекітілді.

Сәулет

1997 жылы жаңа мұражай үшін архитектуралық конкурс өткізілді, жеңімпаз дизайн берлиндегі сәулетші Даниэль Либескиндтің жобасы болды. 1946 жылы Польшаның Лодзь қаласында туған Либескиндтің отбасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зор қайғыға ұшырады, ал оның ондаған туысы Холокост құрбаны болды. Бұл Ұлыбританиядағы оның тұңғыш құрылысы еді. Мұражайдың ашылу салтанатында Либескинд "зейінкердің жанын кейде күтпеген жаңалықтарға жетелейтін ғимарат құруға" ұмтылғанын айтты. Либескинд үш өзара байланысқан сынықтан тұратын "шоқжұлдызды" көз алдына елестетті, әр сынық – қақтығыстардан қираған, көзге көрінбейтін әлемнің қалдығы. Бұл сынықтар ауа, жер және суды бейнелейді, әрқайсысы мұражайдың функционалдық бөлігін құрайды. 55 метрлік биіктіктегі ауа сынығы мұражайдың кіреберісін және Манчестер кеме каналы мен қала көкжиегіне көрініс ашатын (қазір жұртшылыққа жабық) балконды қамтамасыз етеді. Мұнараның құрылысы келушілерді сыртқы ортаның ықпалына ұшыратады, ал бір сыншы оны "қазіргі заманғы соғыстың әуеден көрінісі және төмендегі өмірдің осалдығы" деп сипаттады. Бюджеттің қысқартылуына байланысты бірқатар өзгерістер енгізілді: сынықтарды салуда металл бетонды алмастырды, жоспарланған зал алынып тасталды және көрме мазмұны өзгертілді. Сыртқы жасыл жеңілдіктер де қысқартылды. 2009 жылы RIBA ұйымдастырған архитектуралық конкурстың нәтижесі бойынша, Берлиндегі Topotek 1 компаниясы бұл жасыл жеңілдіктерді аяқтауға шақырылды. Осы үнемдеу шараларына қарамастан, "қираған әлем" тұжырымы өзгеріссіз қалды. Соңғы 3 миллион фунт стерлинг BBC News соғыс тілшісі Кейт Ади басқарған қайырымдылық акциясы арқылы жиналды. Бұл кең залда көптеген ірі артефакттар қойылған: Ресейдің Т-34 танкысі, АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің AV 8B Harrier ұшағы және Бірінші дүниежүзілік соғыста британ армиясының алғашқы оғын атқан 13 фунттық далалық зеңбірегі. Либескиндтің Дүниежүзілік сауда орталығын жаңарту жобасымен байланысты 7 метрлік (23 фут) бұралған болат бөлігі де осында қойылған. Мұражайда сонымен қатар дүниежүзілік соғыстар кезінде Ұлыбританияның тарихын көрнекті бейнелеген ресми соғыс суретшілерінің туындылары да көрсетілген, олардың ішінде Флора Лайонның "Ұшқыш қайықтарды салу", Анна Эйридің "L" пресі. 18 дюймдік қарудың қаптамасын жасау және Л. С. Лоуридің 1943 жылғы "Жұмысқа бару" картиналары бар. Физикалық экспонаттармен қатар, галерея қабырғалары сағат сайын көрсетілетін "Үлкен сурет" атты аудиовизуалды презентациялар үшін экран ретінде пайдаланылады, ол қазіргі заманғы қақтығыстарға қатысты тақырыптарды зерттейді. Бұл презентациялар Императорлық соғыс мұражайының фотоархивінен алынған 1500 суретті пайдаланады және бастапқыда кеңістікте орнатылған 60 синхронды слайд-проектордан көрсетілді. Суреттерге мұражайдың ауызша тарих архивінен алынған жеке әңгімелер қосады. "Үлкен сурет" дизайнерлер DEGW және Amalgam-ның бұрынғы жоспарын бюджет қысқару салдарынан тоқтатуға мәжбүр болғаннан кейін жасалды. Кейбіреулер мұражайдың кемшілігі артефакттардың жетіспеушілігі деп санайды, сондықтан проекциялар мен ғимараттың өзі қазіргі таңда басты тартымдылықтарына айналды. Жер сынығының ішінде уақытша көрмелерге арналған жеке галерея орналасқан. Онда мұражай коллекциясынан алынған өнер көрмелері, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс өнері және әйел суретшілерінің туындылары көрсетілген. Жер және су сынықтарын байланыстыратын "Су жолы" кішкентай өнер туындылары немесе фотосуреттер көрмесі үшін пайдаланылады, мысалы, Гислен Ховардтың фотожурналистикадан шабыттанған "365" суреттер сериясы. Мұражай ғимаратының сыртында 2008 жылдың тамызында негізгі кіреберісте бұрынғы Ирак армиясының Т-55 танкысі қойылды. Бұл көлік 2003 жылы Ирак соғысының басында Корольдік инженерлік жасақтары тарапынан қолға түсірілді. Бұл орынға дейін 1991 жылғы Перс шығанағы соғысынан кейін Корольдік артиллериясы қолға түсірген ирактық ЗСУ-23-4 "Шилька" зениттік қондырғысы орналасқан еді. Ол Императорлық соғыс мұражайының Дюксфорд филиалынан көшіріліп, 2007 жылдың шілдесінде мұражайдың бес жылдығын атап өту үшін қойылды.

Қабылдау

Музейдің алғашқы жылы табысты болды, бастапқы мақсаты – 300 000 келуші алты айдың ішінде осы көрсеткіштен асып түсті, ал алғашқы алты аптада 100 000-нан астам келуші келді. 2003 жылдың 5 шілдесінде музейдің бірінші жылдығына қарай 470 000-ға жуық келуші қабылдалды. Музей 2003 жылы Британдық құрылыс индустриясы сыйлығының «Құрылыс» аталымын жеңіп алды және 2004 жылғы Стирлинг сыйлығына іліккендердің қатарында болды. Музейге сыншылардың пікірі көбінесе жағымды болды, олар ғимараттың метафоралық күшін, музейдің негізгі көрмесінің ішкі архитектурамен үйлесімділігін, сондай-ақ музейдің салынуының тиімділігін атап өтті. 2005 жылдың тамызында Солтүстік Императорлық соғыс мұражайы миллиондық келушісін қабылдады. Дегенмен, 2008 жылы The Guardian газеті музейді энергия тиімділігінің нашарлығы үшін сынады, бұл Ұлыбританияның қоғамдық ғимараттарының көмірқышқыл газы шығарылымдары туралы баяндаманың бір бөлігі болды.

Волонтерлік бағдарлама

Императорлық соғыс мұражайының білім беру мақсаттарын қолдау үшін, мұражай 2002 жылы ашылғаннан бері еріктілер бағдарламасын жүргізіп келеді. Бағдарлама әлеуметтік оқшаулану қаупі бар жергілікті тұрғындарды қатыстыруға бағытталған. Бастапқыда Ұлттық кәсіптік біліктілік негізінде құрылған бағдарлама 2004 жылы жаңартылып, қайта іске қосылды. Ол негізгі мәдени мұра курсын қамтиды, академиялық дағдыларды дамытуға, сенімділікті арттыруға және жұмысқа оралуға ұмтылатын адамдарға көмектесуге мүмкіндік береді. Еріктілер өз кезегінде мұражайдың қоғамдық кеңістіктерінде, қызмет көрсету тобының құрамында жұмыс істейді. 2007 жылдың қаңтар айында мұражай Манчестер мұражайымен бірлесіп, Heritage Lottery Fund-тан 425 000 фунт стерлинг көмегімен "In Touch" еріктілер бағдарламасын іске қосты. Бұл бағдарлама Мәдениет, БАҚ және спорт министрлігінің үшінші сектор стратегиясындағы осындай бағдарламалардың үлгісі ретінде танылды.