Кіріспе

Әуе шайқасы маневрлерінің тізімі

Дикта Боэльке – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы неміс ұшқыш-аса Освальд Боэльке жасаған әуе шайқасының негізгі маневрлерінің тізімі. Боэльке 1915-1916 жылдары алғашқы истребитель ұшақтарының бірімен жабдықталған Германияның ең көрнекті ұшқышы болды. Әуе шайқасындағы табысы мен талдау қабілетінің арқасында полковник Герман фон дер Лит Томсен оған әуе тактикасы туралы брошюра жазуды тапсырды. 1916 жылдың маусым айында аяқталған бұл брошюра неміс армиясының әуе күштеріне (Die Fliegertruppen des Deutschen Reiches) таратылды, бұл француз және британ әскерлері өздерінің тактикалық нұсқаулықтарын жариялағаннан екі жыл бұрын болды. Дикта Боэльке негізінде жасалған әуе шайқасы тактикалық нұсқаулықтары уақыт өте келе кеңейтіліп, жетілдірілді және НАТО-ның американдық, неміс, голланд, норвегиялық, түрік, итальяндық және грек истребитель ұшқыштарын даярлаудағы маңызды құралына айналды.

Авторы

Освальд Боэльке – әуедегі ұрыста сәтті өнер көрсеткен алғашқы неміс ұшқыштарының бірі. 1915 жылдың мамыр айының ортасында ол синхронды пушкамен жабдықталған алғашқы истребительдердің бірін ұшыра бастады. Ол қарсыластың француз және британдық ұшақтарын атып түсіре бастағанда, неміс истребитель эйстейстерінің біріне айналды. Боэльке жаңа әуе соғысы саласында тәжірибе жинады, қанаттас ұшқыш болудың, ұрыс күшін арттыру үшін истребительдерді шоғырландырудың және жеке ұшқыштарға тактикалық тәуелсіздік беруге мүмкіндік беретін еркін формацияларда ұшудың тиімділігін анықтады. Ол өзінің жауынгерлік тәжірибесіне, кәсіби әскери маман ретінде алған біліміне және талдаушылық ойлау қабілетіне сүйене отырып, ұшақтарды жауынгерлік оқиғаларда қолдану үшін тактикалық схемалар жасады. Осы кезеңдегі әуе соғысының жаңашылдығын британдық Корольдік әуе күштерінің күш-жігерін "Барлық нысандарға шабуыл" деп сипаттауға болады. Француз әскери авиациясы (Aeronautique Militaire) күштерін бомбалаушылар паркін құруға жұмылдырды. Боэльке Иммельманды истребительдерге арналған тактикалық доктринаны жасауға қызықтыруға тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды. 1916 жылдың ортасында Боэльке өзінің тактикасын "Боэльке Дикталарында" (Dicta Boelcke) жинақтады, ол әуе күштері үшін әлемдегі алғашқы тактикалық нұсқаулық болды. 1916 жылдың басында Боэльке "Әуе шайқасының тәжірибесі" атты брошюра жазып, қарсыластың үш түрінің кез келгеніне шабуыл жасау туралы кеңестер берді. Бұл бірегей жағдай емес, соғыстағы басқа да бірнеше ұшқыштар өздерінің ұрыс тәжірибелерін жеке деңгейде бөлісіп отырды. Иммельманның қазасынан кейін Боэльке 1916 жылдың 27 маусымында жауынгерлік оқиғалардан алынып, соғыстағы ең табысты ұшқыш ретінде Флигертруппе (Flying Troops) штабына жіберілді. Оның қайта тағайындалуы неміс әскери доктринасының – Auftragstaktik, яки бұйрық тактикасының қағидаларына сәйкес болды: майдандағы кіші офицер сонда қолдануға тиіс тактиканы жақсы біледі деген сенім. 1916 жылдың қазан айының басында Флигертруппені Луфтштрайткрэфтеге (Luftstreitkräfte - Әуе күштері) қайта құру жөніндегі штабтық міндеттерінің аясында Боэльке Диктаны жазды, ол кейін Луфтштрайткрэфтеге әлемдегі алғашқы тактикалық нұсқаулық ретінде таратылды. Британдықтар мен француздар осыдан кейін 1918 жылға дейін осындай нұсқаулықтарды жасаған жоқ. Диктаның мысалынан шабыттанған көптеген әлемдік әскери әуе күштері өздерінің тактикалық нұсқаулықтарын жасады, олар тактика, техника және процедуралар ретінде жүйеленді.

Дикта Боелке

Боэлькенің алғашқы өмірбаянын жазған профессор Йоханнес фон Вернердің айтуынша, сегіз дикта полковник Герман фон дер Лит Томсен үшін жазылған. Шабуыл жасаудан бұрын тиімді жағдайды қамтамасыз етуге тырысыңыз. Мүмкін болса, күнді артыңыздан ұстаңыз. Ұрысты бастағаннан кейін оны әрқашан аяқтаңыз. Тек жақын қашықтықтан және қарсыласыңызды анық көргенде ғана оқ атыңыз. Әрқашан қарсыласыңызды бақылап, оның алдауына алданбаңыз. Кез келген шабуылда жауды арт жағынан шабуылдау маңызды. Егер қарсыласыңыз сізге қарай құлауға тырысса, оның шабуылынан қашпай, керісінше, оған қарсы ұшыңыз. Жаудың шебінен өтетін болсаңыз, шегіну жолын ұмытпаңыз. Штафель (эскадрилья) үшін: Негізінен төрт немесе алтыдан тұратын топтарда шабуыл жасаңыз. Егер ұрыс жекелеген шайқастарға бөлініп кетсе, бірнеше адам бір қарсыласқа шабуылдамауға тырысыңыз. Диктаның әртүрлі нұсқалары бар. Жоғарыда айтылғаннан сәл өзгеше нұсқасы:

Шабуыл жасаудан бұрын тиімді позицияны қамтамасыз етуге тырысыңыз. Жауды жоғарыдан таңқалдыру үшін, оған жақындаған кезде және жақындаған кезде көтеріліп, шабуыл жасауға мүмкіндік болғанда арт жағынан жылдам құлап түсіңіз. Күн мен жаудың арасында орналасуға тырысыңыз. Бұл жаудың көздеріне күн сәулесін түсіріп, сізді көруін қиындатады және дәл ату мүмкін емес етеді. Жау қашықтықта болғанда және көз алдыңызда болғанда ғана пулеметтен оқ атыңыз. Жау сізді күтпегенде немесе бақылау, фотосуретке түсіру немесе бомбалау сияқты басқа жұмыстармен айналысқанда шабуыл жасаңыз. Жаудың истребителінен қашу үшін ешқашан артыңызды бұрмаңыз. Егер сізге арттан шабуыл жасалса, бұрылып, қаруларыңызбен қарсы тұрыңыз. Жауды бақылап, оның алдауына алданбаңыз. Егер қарсыласыңыз зақымдалғандай көрінсе, оның құлағанша артынан ілесіп, оның жалғандық танытып жатқан жоқ па екеніне көз жеткізіңіз. Ақымақтық ерлікке ұрынбаңыз, ол тек өлімге әкеледі. Яста (эскадрилья) барлық ұшқыштардың тығыз ынтымақтастығымен бірлікте күресуі керек. Оның басшыларының бұйрықтарына бағыну керек. Штафель (эскадрилья) үшін: Негізінен төрт немесе алтыдан тұратын топтарда шабуыл жасаңыз. Егер ұрыс жекелеген шайқастарға бөлініп кетсе, бір қарсыласқа бірнеше адам шабуылдамауға тырысыңыз. Тағы бір нұсқаны интернеттен табуға болады. Егер Диктаның тактикасы адал орындалса, ол жауды күтпеген шабуылға алып келеді. Тарихи зерттеулер көрсеткендей, бірінші оқ ату ұрыстың 80% -ден астам жағдайында сәтті шабуылға кепілдік береді.