Кеңес Одағының алғашқы атомдық шабуылдық суасты қайығы – «Ноябрь» класы

Кіріспе

Советтік ядролық шабуылдық суасты кемелері класы

Ноябрь класы, советтік белгілемесі 627-жобалық "Кит" (Кит, НАТО коды бойынша November) – 1958 жылдан 1990 жылға дейін қызмет еткен Совет Одағының алғашқы ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты кемелері класы. К-3 – Совет Әскери-теңіз күштері үшін салынған алғашқы ядролық қуатты суасты кемесі, қазір Санкт-Петербургте мемориалдық кеме ретінде сақталған.

Тарих

Бұл су асты кемелері 1952 жылы Американың жағалау қалаларына ядролық торпедалар ату мүмкіндігі бар шабуылдық су асты кемелерін құру қажеттілігінен туындады. 1952–1958 жылдары осы толығымен жаңа типтегі су асты кемелерін жобалауға және құрылысына 135-тен астам советтік ұйым (20 жобалау бюросы, 35 ғылыми-зерттеу институты, 80 зауыт) қатысты. Бас конструкторы В.Н. Перегудов, ғылыми жетекшісі – академик А.П. Александров болды. Алғашқыда бұл класс американдық теңіз базаларына кіріп, термоядролық оқ-дәрісі бар аккумуляторлық Т-15 торпедасын қолданып, оларды жеткен кезде жою міндеті алған. (Т-15 торпедасының сипаттамалары: калибрі 1550 мм, ұзындығы 23,5 м, қашықтығы 40–50 км.) Бірақ советтік теңізшілердің сарапшылық пікірлері ескерілгеннен кейін, класс мұхит және алыс теңіз жолдарындағы операциялар кезінде жаудың әскери кемелері мен көлік кемелеріне торпедалық шабуылдар жасауға бейімделді. Бұл міндеттеме өзгергендігін көрсете отырып, 627 жобасының соңғы нұсқасы бастапқы жоспардағы бір 1550 мм және екі 533 мм торпеда түтігінің орнына сегіз 533 мм торпеда түтігімен жасалды. 627/627А жобасының су асты кемелері 100 метр тереңдіктен торпеда атуға қабілетті болды. 1963 жылға қарай бұл класс әлі де қолданыста болды, бірақ одан кейінгі технологиялармен ығыстырылды.

Сипаттама

Ноябрь класы екі қабатты су асты кемелері болды, олар оңтайландырылған артқы қанаттарымен және тоғыз бөлімнен тұрды (I – мұңдық торпедалық бөлім, II – тұрмыс және аккумуляторлық, III – орталық станция, IV – дизель-генераторлық, V – реакторлық, VI – турбиналық, VII – электромеханикалық, VIII – тұрмыс, IX – кормалық). 10 атм қысымға төтеп беретін бөлімдермен жабдықталған үш бөлімді авариялық паналау ретінде пайдалануға болады. Ноябрь класының шабуылдық су асты кемелері дизельдік және алғашқы американдық ядролық су асты кемелеріне қарағанда шулырақ болды, тіпті олардың торпеда тәрізді аэродинамикалық корпусы, корпустағы тесіктердің шектеулі саны, арнайы төмен шулы өзгермелі қанатты винттер, негізгі жабдықтың дірілдеуін азайту және корпустың антисонарлық жабыны (алғаш рет ядролық су асты кемелерінде қолданылды) болғанына қарамастан. Советтік реакторлар американдықтардан ықшамдылығы мен салмаққа шаққандағы қуаты бойынша артық болды, бірақ советтік реакторлардың дірілі әлдеқайда күшті болды. Ноябрь кемелері қызмет барысында су асты кемелерін анықтады (мысалы, 1965 жылы советтік ядролық су асты кемелерінің тұрақты круиздері басталғанда 42 рет анықталды). Ноябрьдегі советтік гидроакустикалық жабдықтары су асты кемелерін іздеуге арналмаған және мүмкіндіктері шектеулі болды. Бірінші советтік ядролық су асты кемелерінің сенімділігі салыстырмалы түрде төмен болды, себебі негізгі қозғалтқыш машиналарындағы бу генераторларының қызмет мерзімі қысқа болды, бұл реактордың екінші контурында бірнеше жүз сағат жұмыс істегеннен кейін радиоактивтілік деңгейінің өсуіне әкелді. 1962 жылғы күзінде Куба зымырандық дағдарысы кезінде 627/627А жобасының су асты кемелері қолданылмауының басты себебі машиналық проблемалар болды. Бу генераторларының сенімділігі құрылыс дамуы барысында жақсарды, техникалық мәселелерді шешу және экипаждарды оқыту арқасында, сондықтан 1960 жылдары «Ноябрь» кемелері Арктикада мұз астындағы круиздер мен Атлант мұхитында ядролық қару тасымалдаушы кемелерді іздеуге арналған патрульдік миссияларды жиі орындады. Бірінші «Ноябрь» кемелеріндегі радиация қаупі туралы жиі айтылғанмен, бөлімдердегі радиация деңгейі көбінесе реакторлық бөлімнің салыстырмалы түрде тиімді темір-су радиациялық қорғанысы мен радиациялық бақылаудың арқасында қалыпты болды. Кластың алғашқы су асты кемесі (627 жобасы), К-3 «Ленинский Комсомол» 1958 жылдың 4 шілдесінде алғаш рет ядролық қуатпен жүріп, «Наутилус» кемесінен төрт жыл кейін 1962 жылдың шілдесінде Солтүстік полюске жеткен алғашқы советтік су асты кемесі болды. 627 жобасының көрсеткіштері (мысалы, су астындағы жылдамдық және тереңдік) әлемдегі алғашқы операциялық ядролық су асты кемесі USS «Наутилус»-тан әлдеқайда жақсы болды. К-3 «Ленинский Комсомол»-дың алғашқы командирі 1-ші рангтағы капитан Л.Г. Осипенко (кейін адмирал және Кеңес Одағының Батыры) болды. К-3 «Ленинский Комсомол»-дан басқа барлық «Ноябрь» кемелері өзгертілген 627А жобасына жатты. 627А жобасының негізгі сыртқы айырмашылықтары – кеменің басындағы сонарлық күмбез және торпедалық түтіктер үстіндегі гидрофондық антенна болды. Ядролық крейсерлік зымырандық жүйемен қаруланған P-20 жобасының P627A жобасы 1956–1957 жылдары әзірленді, бірақ аяқталмады, жабдықтары мен механизмдері 627А жобасының әдеттегі шабуылдық су асты кемесін (К-50 су асты кемесі) салу үшін пайдаланылды. Бір ғана кеме, К-27 су асты кемесі, екі сұйық металлмен салқындатылған ВТ-1 реакторын пайдалану үшін 645 жобасы бойынша салынды. К-27 1962 жылдың 1 сәуірінде суға түсірілді және «Ноябрь» кемелерінен кейбір ерекшеліктері бар: конус тәрізді корпус басы, жаңа антимагниттік берік болат қорытпалары, бөлімдердің сәл өзгеше конфигурациясы және әр торпедалық түтік үшін жылдам жүктеу механизмі. Сұйық металлмен салқындатылған реактор сумен салқындатылған ВМ-А реакторынан тиімдірек болды, бірақ теңіз базасындағы сұйық металлмен салқындатылған реакторларды техникалық қызмет көрсету әлдеқайда қиын болды.

The November class were double hulled submarines with streamlined stern fins and nine compartments (I – bow torpedo, II – living and battery, III – central station, IV – diesel generator, V – reactor, VI – turbine, VII – electromechanic, VIII – living, IX – stern). Three compartments equipped with bulkheads to withstand 10 atm pressure could be used as emergency shelters. The November class attack submarines were considerably noisier than diesel submarines and the early American nuclear powered submarines, despite the streamlined torpedo like hull, limited number of holes in the hull, special low noise variable pitch propellers, vibration dampening of main equipment, and antisonar coating of the hull (used for the first time on nuclear powered submarines). Soviet reactors were superior to American ones in compactness and power to weight ratio, but the vibrations of Soviet reactors were much more pronounced. Novembers detected submarine targets during active service (for example, there were 42 detections in 1965 when regular cruises of Soviet nuclear powered submarines began). The Soviet hydroacoustic equipment on the Novembers was not intended for submarine hunting, and had relatively limited capabilities. The reliability of the first Soviet nuclear powered submarines was relatively low because of the short service life of the steam generators in the main propulsion machinery, which caused an increase of the radioactivity level in the second loop of the reactor after several hundred hours of reactor operation. Machinery problems were the main reason why Project 627/627A submarines were not used during the Cuban Missile Crisis in autumn 1962. The reliability of the steam generators became better over the course of construction development, handling technical problems and training of crews, so Novembers began to frequently perform Arctic under ice cruises and patrol missions to trace nuclear delivery vessels in Atlantic Ocean in the 1960s. Despite the common opinion about the dangers of radiation in the first Novembers, the background radiation levels in the compartments was usually normal because of relatively effective iron water radiation protection of the reactor compartment and radiation monitoring. The first submarine of the class (Project 627), K 3 Leninskiy Komsomol was first underway under nuclear power on 4 July 1958 and became also the first Soviet submarine to reach the North Pole in July 1962, four years after Nautilus. Project 627 had much better performance specifications (for example, submerged speed and depth) than the world's first operational nuclear powered submarine USS Nautilus. The first commander of K 3 Leninskiy Komsomol was Captain 1st Rank L. G. Osipenko (future admiral and Hero of the Soviet Union). All other Novembers except K 3 Leninskiy Komsomol belonged to modified project – project 627A. The main visual differences of project 627A were a bow sonar dome in the keel and a hydrophone antenna over the torpedo tubes. The Project P627A design armed with nuclear cruise missile system P 20 was developed in 1956–1957 but not finished, equipment and mechanisms were used for building the usual attack submarine of project 627A (submarine K 50). A single vessel, submarine K 27, was built as project 645 to use a pair of liquid metal cooled VT 1 reactors. K 27 was launched on 1 April 1962 and had some additional differences from Novembers: cone shaped hull head, new antimagnetic strong steel alloys, somewhat different configuration of compartments, and a rapid loading mechanism for each torpedo tube. A liquid metal cooled reactor had better efficiency than the water cooled VM A reactor, but technical maintenance of liquid metal cooled reactors in naval base was much more complicated.

Қызмет тарихы

Қараша класы Кеңес теңіз флотында Солтүстік флот құрамында қызмет етті (3-ші суасты кемелер дивизиясында, кейін 17-ші суасты кемелер дивизиясында). Төрт кеме (К-14, К-42, К-115, К-133) 1960-шы жылдары Кеңес Одағының Тынық мұхиты флотына жіберілді: К-14, К-42 және К-115 Арктикада мұз астындағы сапарларды жүзеге асырды, ал К-133 Дрейк бұғазы арқылы Оңтүстік жолмен Қиыр Шығысқа жеткізілді (52 күн бойы су астында жүзу кезінде 21 000 мильді басып өтті). Қалған кемелер 1986 және 1990 жылдар аралығында қызметтен босатылды. Олардың бірнешеуі бұрыннан-ақ сүзіліп кеткен. Барлық сақталған кемелер Ресейдің теңіз базаларында орналасқан (Тынық мұхиты флотының К-14, К-42, К-115 және К-133, Солтүстік флоттың К-11 және К-21). Кластың алғашқы суасты кемесін (К-3) Санкт-Петербургте музейлік кемеге айналдыру жоспарланған, бірақ экономикалық себептер мен кейбір экологиялық ұйымдардың қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылығына байланысты суасты кемесінің корпусы Полярныйда қалды.

Бірліктер

Қараша айындағы топқа 14 суасты кемесі кірді: 627 жобасы (К-3 «Лениншіл жас» комсомолы), 627А жобасы (К-5, К-8, К-11, К-14, К-21, К-42 «Ростов комсомолеці», К-50, К-52, К-115, К-133, К-159, К-181), 645 жобасы (К-27). «К» әрпі – «Крейсерлік суасты кемесі» (сөзбе-сөз «Круиздік суасты кемесі») деген мағынаны білдіреді.

К-3

Кейіннен Ленин комсомолы деп аталды. Бұл 627 жобасының түпкілікті нұсқасына сәйкес салынған класс бойынша жалғыз су асты кемесі. Құрылысы 1954 жылдың маусым айында Северодвинск қаласындағы СЕВМАШ кеме жасау зауытында басталды. Келі 1955 жылдың 24 қыркүйегінде салынды. 1957 жылдың 9 тамызында суға түсірілді. Ядролық қуатпен алғашқы жүрісі 1958 жылдың 4 маусымында болды. 1959 жылдың 17 қаңтарында сынақтар үшін Әскери-теңіз күштеріне тапсырылды. 1967 жылдың 8 қыркүйегінде K-3 су асты кемесінде ауыр апат болды. Су асты кеме Жерорта теңізінде патрульдеу міндетін орындап жатқанда, үйге қайтып келе жатқанда 49 метр тереңдікте круиздің 56-шы күні бірінші бөлімде гидравликалық жүйеде өрт шықты. Бұл оқиға Фарер аралдарының солтүстік-шығысында болды, нәтижесінде көміртек газынан 39 теңізші қаза тапты (боцман Луния орталық стансадағы есін білмей қалмаған жалғыз адам еді. Ол су асты кемені бетке шығарып, зақымды жоюды ұйымдастырған командир мен оның орынбасарын құтқарып алды). Су асты кеме базаға қауіпсіз жетті. K-3 30 жыл ішінде (1958–1988) 14 ұзақ қашықтыққа сапар жасап, 128 443 миль жол жүрді.

K-5

1956 жылдың 13 тамызында қаланды. 1958 жылдың 1 қыркүйегінде суға түсірілді. 1959 жылдың 26 желтоқсанында қолданысқа кірді.

К-8

1957 жылдың 9 қыркүйегінде жатқызылды. 1959 жылдың 31 мамырында суға түсірілді. 1959 жылдың 31 желтоқсанында қолданысқа берілді. 1970 жылдың 12 сәуірінде, төрт күн су бетінде болғаннан кейін, K-8 патрульдеуден оралғанда және ірі "Океан-70" теңіз жаттығуына қатысқанда батып кетті.

K-52

1959 жылдың 15 қазанында жатқызылды, 1960 жылдың 28 тамызында суға түсірілді және 1960 жылдың 10 желтоқсанында қолданысқа кірді. 1987 жылы қызметтен шығарылды.

К-21

К 21 кемесі 1960 жылғы 2 сәуірде салынды және 1961 жылғы 18 маусымда суға жіберілді. К-21 1961 жылғы 28 қарашада Солтүстік флоттың құрамына енді (Западная Лица фьордының Малая Лопатка қаласында орналасқан 1-ші су асты кемелері флотилиясының бөлігі болған ядролық су асты кемелерінің 3-ші дивизиясына берілді). Су асты кемесі сол жылы Арктикаға круиз жасады (жер үстінен 2382 миль және су астынан 3524 миль өтті), сондай-ақ жарылыстан кейін мұз тесігінің мөлшерін және одан су бетіне шығу мүмкіндігін анықтау үшін төрт торпеда атты. K 21 1962 жылғы 24 наурыз бен 14 мамыр аралығында ұзақ қашықтыққа круиз жасады (51 күн, 10,124 миль, оның ішінде 8,648 милі су астында), "Ограда" ("Қорғау қоршауы") жоспары бойынша 1964 жылғы 23 сәуір мен 21 мамыр аралығында Норвегия теңізі мен Солтүстік Атлантикада патрульдік миссия орындады. 1965-1966 жылдары, 1973-1975 жылдары (1975 жылы жанармаймен толықтырумен қоса) және 1983-1985 жылдары үш аралық жөндеу жүргізілді. 1975 жылы К-21 Гремхихада орналасқан 11-ші су асты флотилиясының құрамына кіретін 17-ші су асты дивизионына берілді. Су асты кемесі 1976-1980 жылдары 4 патрульдік миссия орындады (барлығы 200 күн) және 1986-1989 жылдары жауынгерлік оқу-жаттығу круиздерін жасады. К-21 1991 жылы әскерлік тізімнен шығарылды.

К-11

К 11 кемесі 1960 жылғы 31 қазанда салынып, 1961 жылғы 1 қыркүйекте суға түсіріліп, 1961 жылғы 30 желтоқсанда қолданысқа берілді. К-11 1962 жылғы 16 наурызда Солтүстік флоттың құрамына (Западная Лица фиордының Малая Лопатка қаласында орналасқан 1-ші су асты кемелер флотилиясының бөлігі болған ядролық су асты кемелер дивизиясының 3-ші бөліміне) кірді. 1964 жылғы қарашада Северодвинскідегі жоспарлы жөндеу кезінде отын ұяларының зақымдануы анықталды және екі реакторды да қайта отынмен толтыру туралы шешім қабылданды. 1965 жылғы 7 ақпанда реактор қақпағын көтеру кезінде радиоактивті бу шықты. Экипаж мүшелері реактор бөлімінен эвакуацияланды, реактор қақпағы түсіріліп, теңіз штабына оқиға туралы хабарланды. Келіп жеткен әскери-теңіз мамандары радиациялық ортаның нашарлауының себебі реактордың жоғары активті суының шығуы ғана деп қате тұжырым жасап, отынды қайта толтыруға рұқсат берді. 1965 жылғы 12 ақпанда операциялық нұсқауларды дұрыс орындамағандықтан реактор қақпағының екінші рет көтерілуі кезінде тағы да радиоактивті бу шықты, процедураны бақылап отырған экипаж мүшелері реактор бөлімінен эвакуацияланды және реактор қақпағы түсірілді. Бақылаусыз қалған реактордың қақпағының орны белгісіз болды, содан кейін өрт шықты және төрт сағат бойы ешкім назар салған жоқ. Реактор бөліміндегі өртті сөндіруге таза су мен өрт сөндіргіштерді қолдану нәтиже бермеді, сондықтан кеме құрылысшыларының өрт сөндіру машиналары реактор бөлімін 250 тонна сыртқы сумен толтырды. Осы судың шамамен 150 тоннасы жанып кеткен тығыздағыштар арқылы басқа бөлімдерге таралып, жұмыс ортасындағы радиациялық жағдайды нашарлатты, жеті адам радиацияға ұшырады. Ұсынылған жалғыз шешім – зақымдалған реактор бөлімін алып тастап, жаңасын орнату болды, бірақ бұл жұмыс 1968 жылдың тамызына дейін аяқталған жоқ. K 11 1968-1970 жылдары бес патрульдік миссияны (305 күн) орындады. 1971 жылғы қарашадан 1973 жылғы қыркүйекке дейін модернизациядан өткен су асты кемесі 1975 жылы Гремихада орналасқан 11-ші су асты кемелер флотилиясының 17-ші су асты кемелер дивизиясына берілді. К 11 1975-1977 жылдары төрт патрульдік миссияны (173 күн) және 1982-1985 жылдары бес патрульдік миссияны (144 күн) орындады. Су асты кемесі 1990 жылғы 19 сәуірде әскери тізімнен шығарылды. 2000 жылы Гремихада сақтауға қойылды. K 11 қолданысқа берілгеннен бері 220,179 миль (29,560 жұмыс сағаты) жүзіп өтті.

K 11 was laid down on 31 October 1960, launched on 1 September 1961, and commissioned 30 December 1961. K 11 entered service with the Northern Fleet (given to 3rd division of nuclear submarines which was a part of 1st submarine flotilla, based in Malaya Lopatka of Zapadnaya Litsa Fjord) on 16 March 1962. In November 1964 the sail failure of fuel pins was detected during the scheduled repair in Severodvinsk and it was decided to refuel both reactors. On 7 February 1965, the ejection of radioactive steam took place during the lifting of a reactor cover. Crewmembers were evacuated from the reactor compartment, the reactor cover was lowered down and the naval staff was informed about the accident. The arriving naval specialists came to the wrong conclusion that deterioration of the radiation environment was only a result of emission of high active reactor water and they allowed to continue refueling. On 12 February 1965, the ejection of radioactive steam took place again during the second lift of the reactor cover because of inaccurately following operational instructions, crewmembers overwatching the procedure were evacuated from the reactor compartment and the reactor cover was lowered down. The uncontrolled reactor with the unclear position of its cover remained unwatched during four hours when a fire occurred. The attempts to extinguish the fire in the reactor compartment with the use of fresh water and fire extinguishers were not successful so shipyard firefighting vehicles filled the reactor compartment with 250 tons of outside water. About 150 tons of that radioactive water spread over other submarine compartments through burnt out sealings and deteriorated the radiation environment in the work area significantly, seven men were exposed to radiation. The only possible decision was to remove the contaminated reactor compartment and to install a new one, which was not done until August 1968. K 11 performed five patrol missions in 1968–1970 (305 days). The submarine was modernized between November 1971 – September 1973 and given to 17th submarine division of 11th submarine flotilla based in Gremikha in 1975. K 11 performed four patrol missions in 1975–1977 (173 days) and five patrol missions in 1982–1985 (144 days). The submarine was decommissioned from the order of battle on 19 April 1990. She was laid up in Gremikha as of 2000. K 11 passed 220,179 miles (29,560 operational hours) since placed in service.

K-133

K 133 1961 жылдың 3 шілдесінде салына бастады, 1962 жылдың 5 шілдесінде суға түсірілді және 1962 жылдың 29 қазанында қолданысқа берілді.

К-181

1961 жылдың 15 қарашасында жатқызылды, 1962 жылдың 7 қыркүйегінде теңізге сүргісіліп, 1962 жылдың 27 желтоқсанында қолданысқа кірістірілді.

K-115

1962 жылдың 4 сәуірінде жатқызылды, 1962 жылдың 22 қазанында теңізге спускалды, 1962 жылдың 31 желтоқсанында қолданысқа кірді.

K-159

2003 жылғы 30 тамызда К-159 су асты кемесі дауылды ауа-райы кезінде Мурманск облысының Снежногорск қаласындағы кемежайға сүйретіліп бара жатқанда батып кетті (К-159 1987 жылы қолдан алынған).

К-50

К 50 кемесі 1963 жылғы 14 ақпанда (P627A жобасының аяқталмаған су асты кемесінің механизмдері мен жабдықтарын пайдалана отырып) салынды, 1963 жылғы 16 желтоқсанда суға түсірілді және 1964 жылғы 17 шілдеде қолданысқа берілді. K 60 1964 жылғы 6 тамызда Солтүстік флоттың құрамына кірді (Западная Лица фьордының Малая Лопатка қаласында орналасқан 1-ші су асты кемелер флотилиясының бөлігі болған ядролық су асты кемелердің 3-ші дивизиясына берілді). 1969 жылы 17-ші су асты кемелер дивизиясына берілді (1974 жылы 17-ші дивизия 11-ші су асты кемелер флотилиясының құрамына кірді). Су асты кемесі 1965 жылғы 4 наурыз – 4 сәуір аралығында "Ограда" ("Қоршау") әскери-теңіз жаттығуына қатысты, 1965 жылғы шілдеде Солтүстік Атлантикада патрульдік миссия орындады, 1969–1973 жылдары екі патрульдік миссия (161 күн), 1978 жылы бір патрульдік миссия (51 күн), 1983 жылғы желтоқсан – 1984 жылғы қаңтарда бір патрульдік миссия орындады. Жауынгерлік міндеттерден басқа, К-50 оқу рейстерінде және жаңа техниканы сынақтан өткізді. 1975 жылғы қыркүйекте орташа жөндеу кезінде жанармай құю жұмыстары жүргізілді. 1982 жылы K 50 K 60 болып қайта аталды. 1990 жылғы 19 сәуірде операциялық құрамнан шығарылып, Гремиха шығанағында сақтауға алынды. 2006 жылғы 3-6 қыркүйек аралығында кеме Transshelf ауыр жүк көтеру кемесімен (Голландияның Dockwise Shipping B. V. компаниясына тиесілі) Полярныйдағы №10 кемежайға (SRZ 10) бөлшектеуге жіберілді. K 50 қолданысқа берілгеннен бері 171 456 миль (24 760 жұмыс сағаты) жүзіп өтті.

К-27

К 27 кемесі 1958 жылдың 15 маусымында салынды және 1962 жылдың 1 сәуірінде суға түсірілді. Су асты кемесі 1963 жылдың 30 қазанында толық көлемде теңіз сынақтары мен ресми сынақтардан кейін пайдалануға берілді. Жобалау міндеті атақты Малахит орталық жобалау бюросының екі алдыңғысының бірі – ОКБ 16-ға (екіншісі – СКБ 143) жүктелді. Бұл бюро ақырында Рубин жобалау бюросы және Лазурит орталық жобалау бюросымен бірге үш советтік/ресейлік су асты кемелерін жобалайтын орталыққа айналды ("Лазурит" – лазурит тасының орысша атауы). Тәжірибелік су асты кемесінің Орталық Атлантикаға алғашқы патрульдік миссиясы 1964 жылдың 21 сәуірінен 12 маусымына дейін (52 күн) сапарлады. К-27 капитаны, 1-ші рангты капитан И. И. Гуляев, миссияның сәтті аяқталуы және су астындағы үздіксіз қалу рекорды үшін Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды. Жерорта теңізіндегі екінші патрульдік миссия 1965 жылдың 29 маусымынан 30 тамызына дейін (60 күн) жүргізілді. Миссия барысында К-27 АҚШ-тың "Рендольф" авианосецін анықтады және Саардина аймағындағы НАТО теңіз жаттығулары кезінде оған оқулық шабуыл жасады. Американдық авианосецтер күші К-27-ні оқулық нысанаға жақындаған кезде ғана анықтады, бірақ советтік капитан П. Ф. Леонов шеберлікпен қақтығыстан шықты. К-27 бірінші сапарда 12 425 мильді (соның ішінде 12 278 мильді су астында), ал екінші сапарда 15 000 мильді жүзіп өтті. К-27 1965 жылдың 7 қыркүйегінде Қызыл Тудың Солтүстік флотының құрамына (Гремихада орналасқан 17-ші су асты кемелер дивизиясына) сынақ су асты кемесі ретінде қосылды. 1968 жылдың 24 мамырында Баренц теңізінде К-27 толық жылдамдықпен су астында жүрген кезде (AR 1 автоматты басқару таяғының өздігінен көтерілуі және реактор қуатының 60-90 секунд ішінде 83%-дан 7%-ға дейін төмендеуі) сол жақ реакторында авария болды. Жауапты офицерлер сынақтарға дейін командаға 1967 жылдың 13 қазанында болған ұсақ ақаудан кейін сол жақ реактор әлі сынақтан өтпегенін хабарлады, бірақ олардың ескертулеріне назар аударылмады. Авария реактор бөлімінде гамма сәулеленуінің күшеюімен (150 Р/сағ және одан да жоғары) және басқа бөлімдерге радиоактивті газдың таралуымен бірге жүрді. Барлық экипаж мүшелері (124 адам) сәулеленді. Кейбір экипаж мүшелерінің естеліктеріне сәйкес, басты себеп – су асты кеме капитаны, 1-ші рангты П. Ф. Леонов, реактордың жаңа түрінің сенімділігіне тым сенгендіктен, ол дереу су үстіне шығуға бұйрық бермеді, басқа бөлімдердегі экипаж мүшелерін борттағы радиациялық қауіп туралы хабардар етпеді және тіпті экипажға әдеттегідей кешкі ас ішуге рұқсат берді. Радиациялық дабыл тек химиялық офицер мен дәрігер сұрағаннан кейін ғана жіберілді. К-27 су үстіне шығып, жаттығу аймағынан оң жақ реакторды пайдалана отырып, үй базасына оралды. Су асты кемесі Североморскіде орналастырылды және реактордағы жылу алмастырғыш металдың салқындауын болдырмау үшін кемеге үнемі бу жіберілді. Ең көп сәулеленген он адам (реактор бөлімінен ұсталғандар) келесі күні Ленинградтың 1-ші әскери-теңіз ауруханасына әуемен жеткізілді, бірақ олардың төртеуі (В. Воевода, В. Гриценко, В. Куликов және А. Петров) бір ай ішінде қайтыс болды. Электрик И. Пономаренко 29 мамырда авариялық реактор бөлімінде күзетте қайтыс болды. 1968 және 2003 жылдар аралығында апатты жоюға қатысқан 30-дан астам теңізші сәулеленудің салдарынан қайтыс болды, ал совет үкіметі реактордағы аварияның трагикалық салдары туралы шындықты көп жылдар бойы жасырды. К-27 1968 жылдың 20 маусымынан бастап 1973 жылға дейін Гремиха шығанағында тоңазытқыш реакторлармен және басқа да тәжірибелік жұмыстармен байланған күйде болды, содан кейін сол жақ реакторды қайта құру немесе ауыстыру тым қымбат екеніне шешім қабылданды. Су асты кемесі 1979 жылдың 1 ақпанында қызметтен шығарылды және оның реактор бөлімі 1981 жылдың жазында арнайы қатыру қоспасы – фурурол мен битуммен толтырылды (жұмысты Северодвинск кеме жасау зауытының №893 "Звездочка" атты кәсіпорны орындады). К-27 1982 жылдың 6 қыркүйегінде Кара теңізіндегі арнайы оқу аймағына сүйретіліп, 72°31'N 55°30'E координаталарында (Новая Земляның солтүстік-шығыс жағалауы, Степовой шығанағы) тек 33 метр тереңдікте суға батырылды (МАГАТЭ талаптарын бұзу арқылы, су асты кемесі кем дегенде 3000-4000 метр тереңдікте батыруы керек еді).

K 27 was laid down on 15 June 1958 and launched on 1 April 1962. The submarine was commissioned on 30 October 1963 after full scale builders sea trials and official tests. Design task was assigned to OKB 16, one of the two predecessors (the other being SKB 143) of the famous Malachite Central Design Bureau, which would eventually become one of the three Soviet/Russian submarine design centers, along with Rubin Design Bureau and Lazurit Central Design Bureau ("Lazurit" is the Russian word for lazurite). The first patrol mission of the experimental submarine to Central Atlantic was performed between 21 April – 12 June 1964 (52 days). Captain of K 27, captain 1st rank I. I. Gulyaev was awarded with the Hero of the Soviet Union for mission success and record of submarine continuous underwater stay. The second patrol mission to the Mediterranean Sea took place between 29 June – 30 August 1965 (60 days), K 27 detected and performed a training attack with a nuclear torpedo against USS Randolph aircraft carrier during NATO naval maneuvers off Sardinia. US carrier force could only detect K 27 when she obtained range to the training target after the "torpedo attack" but Soviet captain P. F. Leonov skillfully disengaged. K 27 passed 12,425 miles (including 12,278 miles undersea) during the first cruise and 15,000 miles during the second one. K 27 entered service with the Red Banner Northern Fleet (given to 17th submarine division, based in Gremikha) on 7 September 1965 as the test submarine. An emergency in the port side reactor took place on 24 May 1968 in the Barents Sea during trials of submerged K 27 at full speed (AR 1 automatic control rod raised up spontaneously and the reactor power decreased from 83% to 7% during 60–90 sec). The responsible officers informed the command before trials that port side reactor was not tested yet after small failure took place on 13 October 1967 but their warnings were not taken into consideration. The emergency was accompanied by gamma activity excursion in the reactor compartment (up to 150 R/hour and higher) and spread of radioactive gas along the other compartments. All crewmembers (124 men) were irradiated, and the main reason according to some crewmembers' memoirs was the fact that the submarine captain, Captain 1st Rank P. F. Leonov, believed in the reliability of a new type of the reactor too much, so he didn't give the order to resurface immediately, didn't inform crew members in other compartments about radiation hazards on board and even allowed the crew to have a usual dinner. A radiation alarm was transmitted only after a chemical officer and a doctor requested it. K 27 resurfaced and returned from training area to its home base using the starboard reactor. The submarine was placed at pier in Severomorsk and a depot ship continuously piped steam to the submarine to avoid cooling of heat transfer metal in the reactor. The most heavily irradiated ten men (holders from the reactor compartment) were transported by aircraft to Leningrad 1st naval hospital next day but four of them (V. Voevoda, V. Gritsenko, V. Kulikov and A. Petrov) died within a month. Electrician I. Ponomarenko died on watch in the emergency reactor compartment on 29 May. More than 30 sailors participated in accident elimination died between 1968 and 2003 because of over exposure to radiation and the Soviet government held back the truth about the tragic consequences of that reactor emergency for many years. K 27 was tied up in Gremikha Bay from 20 June 1968, with cooling reactors and different experimental works done on board, until 1973, when rebuilding or replacement of the port side reactor was judged to be too expensive. The submarine was decommissioned on 1 February 1979 and her reactor compartment was filled with special solidifying mixture of furfurol and bitumen in summer 1981 (the work was performed by Severodvinsk shipyard No. 893 "Zvezdochka"). K 27 was towed to a special training area in the Kara Sea and scuttled there on 6 September 1982 in the point 72°31'N 55°30'E (north east coast of Novaya Zemlya, Stepovoy Bay) at a depth of only 33 m (in contravention of an IAEA requirement that the submarine be scuttled in water at least 3,000–4,000 m deep).