Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша армиясының генералы (1873–1960)
General of the Polish Army (1873–1960)
Йозеф Халлер фон Халленбург (13 тамыз 1873 – 4 маусым 1960) – Польша армиясының генерал-лейтенанты, Польша легиондарының легионері, harcmistrz (Польшадағы жоғары сатыдағы скаут жетекшісі), Польша скауттық және нұсқаулық ұйымының (ZHP) президенті және саяси және қоғамдық қайраткер. Ол Станислав Халлердің туысы болған. Халлер Юрчицеде дүниеге келген. Венадағы Техникалық әскери академияда оқыды, сосын (1895–1906) австриялық армияда қызмет етіп, капитан шеніне жеткен соң отставкаға шықты. Польша тәуелсіздігі үшін күрескен жартылай әскери «Сокол» ұйымын қолдады. 1916 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ол Польша легионының екінші бригадасының командирі болды, әсіресе Шығыс майданында Ресейге қарсы күрескен бөлімдеріне басшылық етті. 1918 жылы «Рараньца шайқасынан» кейін, Австрия армиясы құрамындағы 2-ші поляк көмекші корпусының командирі ретінде Халлер австрия-ресей майданынан Украинаға өтіп, әскерін патша әскерінен дезертир болған поляк жасақтарымен біріктірді. Ол Брест-Литовск келісіміне қарсы болды және II поляк легионының (кейіннен поляк II корпусының 4-ші және 5-ші атқыштар дивизиялары) II бригадасымен ресейліктермен күресін жалғастырды. Брест-Литовск бейбіт шартынан кейін Украинадағы поляк әскерлерінің болуын заңсыз деп есептеген немістердің қысымымен және Каниовта поляктар мен немістер арасындағы қатыгез шайқаста (1918 жылдың 10 мамыры, 2500 қаза тапты) корпусы интернирленді, ал бригадир Мәскеуге қашып құтылуға үлкерді. Кейіннен, Мурманск арқылы 1918 жылдың шілдесінде Францияға келді, онда Польша Ұлттық комитеті тапсырмасымен «Көк армияны» (француздық формасының түсі бойынша, сондай-ақ Халлер армиясы деп те аталады) құрды. Келесі бірнеше ай бойы оның Антантамен одақтас әскері Германияға қарсы соғысты. 1919 жылы жаңа армияның басында Польшаға келді және Украина майданына жіберілді. 1920 жылы Халлер Померанияны басып алып, Польша атынан Гданьскіге (Данциг) кірді, ал Польша-Совет соғысы кезінде еріктілер армиясына басшылық етті. Ол сондай-ақ Армияның Бас инспекторы және Соғыс кеңесінің мүшесі болды. 1920–1927 жылдары Халлер Сейм депутаты болды. 1922 жылдың желтоқсанында Габриэль Нарутовичтің Республика Президенті болып сайлануынан кейін Халлер ықпалынан шықты. 1926 жылғы мамыр төңкерісінен кейін ол зейнетке жіберілді. Ол оппозициялық «Морж фронты» партиясын ұйымдастыруға көмектесті. Польшаға басып кірген кезде (1939), Халлер шетелде тұрды. 1940–1943 жылдары Владислав Сикорский үкіметінде Білім министрі қызметін атқарды. 1945 жылдан кейін ол Лондонға эмигрант ретінде қоныстанды және польшалық эмигранттардың саяси қызметіне белсенді қатыспады.
Józef Haller von Hallenburg (13 August 1873 – 4 June 1960) was a lieutenant general of the Polish Army, a legionary in the Polish Legions, harcmistrz (the highest Scouting instructor rank in Poland), the president of the Polish Scouting and Guiding Association (ZHP), and a political and social activist. He was the cousin of Stanisław Haller. Haller was born in Jurczyce. He studied at Vienna's Technical Military Academy and subsequently (1895–1906) served with the Austrian Army, resigning after reaching the rank of captain. He supported the paramilitary pro independence Polish organization Sokół. In 1916, during the First World War, he became commander of the Second Brigade of the Polish Legion, in particular the units which fought against Russia on the Eastern Front. In 1918, in the aftermath of the "Charge at Rarańcza", as commander of the 2nd Polish Auxiliary Corps with the Austrian Army, Haller broke through the Austro Russian front line to Ukraine, where he united his troops with Polish detachments which had left the Tsarist army. He protested the Treaty of Brest Litovsk and continued to fight the Russians with his II Brigade of the Polish Legions (later, the 4th and 5th Rifle Divisions of the Polish II Corps). Under the pressure of the Germans, who after the Peace of Brest Litovsk regarded the presence of Polish troops in Ukraine as illegal, and a fierce battle between Poles and Germans at Kaniów (10 May 1918, 2500 casualties) his corps was interned, while the Brigadier himself managed to escape to Moscow. Subsequently, by the way of Murmansk, he arrived in France in July 1918, where on behalf of the Polish National Committee he created what was known as the Blue Army (from the color of its French uniforms, also known as Haller's Army). For the next few months his army, allied to the Entente, would fight against Germany. In 1919, at the new army's head, he arrived in Poland and was dispatched to the Ukrainian front. In 1920 Haller seized Pomerania and entered Danzig (Gdańsk) in the name of Poland, and during the Polish Soviet War he commanded an army of volunteers. He was also Inspector General of the Army and a member of the War Council. In 1920–1927 Haller was a deputy to the Sejm. After the election of Gabriel Narutowicz as President of the Republic in December 1922, Haller fell into disfavor. After the 1926 May Coup, he was ordered into retirement. He co organized an opposition party, the "Front Morges". At the time of the invasion of Poland (1939), Haller was living abroad. From 1940–1943 he served as Minister of Education in Władysław Sikorski's government. After 1945 he settled in London as an exile and did not take active part in any émigré Polish political activities.
Ерте өмір
Галлер 1873 жылғы 13 тамызда Австрия-Мажар империясының Галиция және Лодомерия корольдігінде, Краков (Скавина муниципалитеті) маңындағы Юрчице деген шағын ауылда дүниеге келді. Жозеф – Генрих Галлер фон Халленбург пен Ольга Третердің үшінші баласы, поляк дворяндарынан шыққан. Оның аталарының бірі – Ян Галлер, кітап сатушы және Польшадағы алғашқы баспахананың иесі болған. Жозеф Галлердің әкесі бөлініп жатқан елдерге қарсы өткен қаңтар көтерілісіне қатысты, ал анасының әкесі танымал қараша көтерілісі кезінде Польша армиясында капитан болған. Ол сонымен қатар Virtuti Militari Knight's Cross орденімен марапатталды. Жозеф балалық шағын ауылда өткізді, онда тоғыз жасқа дейін бауырларымен бірге өсті. Отбасының басқа мүшелері сияқты, ол да "Біздің ханымның содалдығы" (Sodalicja Mariańska) және Үшінші Францискан ордені сияқты католиктік ұйымдарға мүше болды, бұл ұйымдар Әулие Марияға құлшынып табынуды кеңінен таратуға көмектесті. Галлер отбасының өмірінде патриотизм мен дінге деген сенім терең тамырлар тартты және жас Жозефке зор әсер етті. Оның тұлғасын қалыптастырған және болашақ шешімдерін анықтаған отбасылық құндылықтар – патриотизм мен дін болды. 1882 жылы Галлерлер отбасы Лемберг (Львов) қаласына көшіп, онда Жозеф жергілікті неміс гимназиясына оқуға түсті. Кейіннен ол білімін Венгрияның Кашау қаласында (қазіргі Словакия) әскери Төменгі Реалшкульде (орта мектепте) және содан кейін Моравиядағы Вайскирхендегі Жоғары Реалшкульде жалғастырды, онда Австрияның кейбір эрцгерцогтары мен Еуропалық монархтары да оқыған. Соңынан Венадағы Терезиан әскери академиясының артиллерия факультетінде білім алды.
Haller was born 13 August 1873 in a small village called Jurczyce near Kraków (Skawina Municipal), in the Kingdom of Galicia and Lodomeria in the Austro Hungarian Empire. Józef was the third child of a szlachta (Polish nobility) Henryk Haller von Hallenburg and Olga Treter. Jan Haller, a bookseller and the owner of the first printing house in Poland in the 16th century, was one of his ancestors. Józef Haller's father took part in the failed January Uprising against the partitioning powers and his maternal grandfather was a captain in the Polish Army during the infamous November Uprising. He was also awarded the Virtuti Militari Knight's Cross. Józef spent his early childhood in the countryside where up to the age of nine he grew up with his brothers and sisters. Like other family members, he belonged to the Catholic organizations such as Sodality of Our Lady (Sodalicja Mariańska), which popularized the veneration of the Virgin Mary, and the Third Secular Franciscan Order. Strong patriotism and religiousness were deeply rooted in Haller's family life and strongly influenced young Józef. Those family values – patriotism and religion – which shaped his personality, determined his future decisions. In 1882 the Haller family moved to the city of Lemberg (Lwów) where Józef attended a local German gymnasium. He subsequently continued his education in the military Lower Realschule (secondary school) in Kaschau, Hungary (present day Slovakia) and then in the Higher Realschule in Weisskirchen in Moravia, which was also attended to by some Austrian archdukes and European royalty. Afterwards, he studied at the Faculty of Artillery at Vienna's Theresian Military Academy.
Австрия-Мажар әскері
Жозеф Галлер университетті бітіргеннен кейін екінші лейтенант атағы берілді және 15 жылдық қызметін Аустрия-Мажар армиясында бастады. 1895–1910 жылдары Львовтағы 11-ші артиллерия полкінде қызмет етті. 1903 жылы Жозеф Александра Салаға үйленді, ал 1906 жылы оның ұлы Эрик туды. 1910 жылы Жозеф австро-венгер армиясынан "капитан шеніне жеткендіктен және австриялық артиллерияда жаңа білім алу мүмкіндігі болмағандықтан, Отанына қажет болғанша елге қызмет етудің басқа жолын іздеу үшін армиядан кетеді" деп мәлімдеді.
When Józef Haller graduated from the university he was designated the rank of Second Lieutenant and then started his 15 year long service with the Austro Hungarian Army. Between 1895–1910 he served with the 11th Artillery Regiment in Lviv. In 1903 Józef married Aleksandra Sala and in 1906 his son Eryk was born. In 1910 Józef resigned from the Austro Hungarian Army stating that "since he had reached the rank of captain and he is not able to learn anything new in the Austrian Artillery, he leaves the army in order to serve the country in some other way until his Homeland needs him."
Әлеуметтік жұмыс
Әскерден шыққаннан кейін Галлер өзін әлеуметтік жұмысқа арнады. Ол фермерлік кооператив қозғалысының белсенді мүшесі болды, онда ол елеулі жетістіктерге қол жеткізді. 1912 жылы ол Шаруалар бірлестігінде инспектор лауазымына тағайындалды. Оның міндеттеріне ауыл шаруашылығы, ферма және сүт өнімдері бойынша курстарды ұйымдастыру кірді. Ол сондай-ақ 1911 жылы құрылған Скауттар қозғалысының және "Фалькон" (Sokół) Польша гимнастика қоғамының мүшесі болды. Оның басымдықтарының бірі "Фальконды" әскерилендіру, Скауттар қозғалысын поляктандыру және оны "harcerstwo" деп атауға айналдыру болды – бұл Скауттардың полякша баламасы (көптеген Скауттар ұйымдары мен поляк Harcerstwo арасындағы негізгі айырмашылықты Анджей Мальковский сипаттағандай, Harcerstwo – бұл Скауттар плюс тәуелсіздік). 1912 жылдың ортасынан бастап Галлер әскери оқытушы болып жұмыс істеді: ол "Фалькон" командаларын құрды, польшалық жастар үшін жасырын сарбаздық, сержанттық және офицерлік курстарды ұйымдастырды. 1913 жылы ол басқа әріптестерімен бірге "harcerstwo" үшін үлгілік белгілер мен терминологияны әзірледі, олардың көптегені бүгінге дейін қолданылып келеді. Ол Скауттар крестін жасауға үлкен үлес қосты, онда ол Мальта кресінің және Польшаның Virtuti Militari орденінің кейбір элементтерін біріктіруді ұсынды.
After dropping out of the army, Haller dedicated himself to social work. He was an active member of a farmers cooperative movement where he achieved remarkable successes. In 1912 he took up a post as the inspector in Farmer's Association (Towarzystwo Kółek Rolniczych). His duties included organizing agricultural, farm and dairy courses. He was also a member of the Scouting Movement and Polish Gymnastic Society "Falcon" (Sokół) which was founded in 1911. Some of his priorities there were to militarize "Falcon" and polonize the Scouting Movement and then transform it into "harcerstwo" which is a Polish equivalent of Scouting (the primary difference between most Scouting organizations and the Polish Harcerstwo was described by Andrzej Małkowski as Harcerstwo is Scouting plus independence). Since mid 1912 Haller had worked as a military trainer: he set up Falcon teams, organized secret soldier, non commissioned officer and officer courses for the Polish youth. In 1913 along with other colleagues he worked out model badges and terminology for "harcerstwo", many of which are still used today. He made a major contribution to creating the Scouts Cross where he suggested combining some elements of the Maltese Cross and the Polish Virtuti Militari Order.
Шығыс легионы
Ұлы соғыс басталғанда, поляк патриоттық жарымәскери ұйымдарын жұмылдыруға шақыру белгісі болды. 1914 жылғы 27 тамызда Жозеф Пилсудский поляк легиондарын құру туралы бұйрық шығарды. Бұл бұйрық бойынша генерал Адам Питраскевичтің басшылығымен Львов қаласында Шығыс легионы құрылды. Галлер осы құраманың негізін қалаушылардың бірі болды, ол «Falcon» ұйымының «Družyna Polowe» (Далалық бригадалары), «Družyna Bartoszowe» және «Polskie Drużyny Strzeleckie» (Польшаның атыс жасау отряды) бірлестігінен тұрды. Сол кезде Галицияда Австриянің жеңіліске ұшырауы Ресей армиясының Львов пен Шығыс Галицияның барлық аумағын басып алуына әкеп соқты. Легион Мшана-Дольна аймағына шегінуге мәжбүр болды. Толық құрамы қалыптасқанмен, бұл бөлім шайқасқа қатыспады. Әскерлер арасындағы рухтың құлдырауы және Австрия императорына адалдық серт беруге қарсылық көрсету салдарынан легион таратылды.
When the Great War broke out it was a sign to mobilize Polish patriotic paramilitary organizations. On 27 August 1914, Józef Piłsudski issued an order in which he declared formation of the Polish Legions. On the strength of the order the Eastern Legion was formed in Lviv under the command of the General Adam Pietraszkiewicz. Haller was one of the founders of this formation which is a combination of Falcon's Drużyny Polowe (Fields Brigades), Drużyny Bartoszowe and the Polskie Drużyny Strzeleckie (Polish Rifle Squads). At that time Austrian failures in Galicia led to occupation of Lviv and the whole territory of the eastern Galicia by the Russian army. The Legion had to withdraw into the surroundings of Mszana Dolna. Although the unit had been completely formed it did not participate in the battle. Due to a collapse of morale among soldiers and resistance against swearing loyalty to the Austrian emperor, the legion was disbanded.
Польша легиондары
Ресей империясына қарсы соғысты жалғастыруды жақтаған сарбаздар Жозеф Галлердің басшылығына бағынды. Ол бұрынғы ұйымдастырудан кейін 3-ші легионның жаяу әскер полкінің командирі болды. Ол сол кезде подполковник шеніне ие болған еді. 1914 жылдың 30 қыркүйегінде Галлер және оның бақылауындағы әскери бөлім Краковтан шығып, Шығыс Карпаттағы майданға бет түзеді. Қиын климаттық және топографиялық жағдайларға қарамастан, бригада Карпаттың қорғанысын ұстап тұрды және Ресейдің Венгрияға енуіне кедергі келтірді. 1914 жылдың қазан айының басында бригада Карпаттың венгр жағына жетті. 12 қазанда Галлердің басшылығындағы 3-ші легионның жаяу әскер полкі Галициядағы Рафайлова ауылын басып алды. 22 және 23 қазанда негізгі әскерлер Пантир тауының жанындағы жолмен ауылға жетті (кейін Легион тау жолы деп аталды), саперлер салған бұл жол арқылы Станиславовқа шабуыл жасады. 24 қазанда әскерлер Надвирнаны жеңіске бұйырды. Бес күннен кейін Молоткау шайқасы болды. Бұл сәтсіздік Галлердің әскерін Рафайловаға кері шегіндірді. Қарашада бригада екі жеке бөлімге бөлінді. Галлер бригадасы Рафайловада қалды, ал қалғандары Гуцулщина мен Буковинада шайқасты жалғастырды. 1915 жылдың 24 қаңтарына қарай түнгі уақытта орыстар 3-ші легионның жаяу әскер полкіне шабуыл жасады. Польша сарбаздары мұндай шабуылды күтпеген еді. Алайда, командирлерінің әрекеттерінің арқасында олар жауды жеңіп, көптеген әскери тұтқындарды (соғыс тұтқындарын) алды. Ұзаққа созылған күрес салдарынан әскердің шамамен 50 пайызы жоғалды. Сәтті қорғаныстан және майдан бағытында тұрақтанғаннан кейін подполковник Галлер 3-ші легионның жаяу әскер полкінің басшылығын майор Генрик Минкевичке тапсырды, сонымен бірге 2-ші легионның жаяу әскер бригадасында командирдің жеке офицері ретінде қызметін жалғастырды. 1915 жылдың 14 наурызында полковник шеніне көтерілді. 1915 жылдың мамырында Ченстоховада болған кезде автомобиль апатында жарақат алды. 10 ай ауруханада емделді. 1916 жылдың көктемінде Галлер Легионның әскери бөлімдерінің басшыларын біріктірген полковниктер кеңесіне мүше болды, ол Австрия саясатын қолдаған Легион штабына қарсы күресті. 1918 жылдың шілдесінде Галлерге 2-ші легионның қолбасшылығы тапсырылды, ол осы қызметті қабылдады.
Soldiers, who were in favor for continuing the war against the Russian Empire, were subjected to Joseph Haller's directions. He became the commander of the 3rd Legions' Infantry Regiment after its former reorganisation. He was then ranked lieutenant colonel. On 30 September 1914, Haller and the military unit under his surveillance left Kraków, and set off to the front line in Eastern Carpathians. Despite bad climatic and topographic conditions, the brigade supported the defence of the Carpathians and hindered Russian access to Hungary. In the beginning of October 1914, the brigade got to Hungarian side of Carpathians. On October 12 the 3rd Legions' Infantry Regiment troops under the command of Haller surmounted the Rafajlowa village in Galicia. On 22 and 23 October the main troops reached the village through the route near the Pantyr Mountain in Gorgany (later on it was named the Legions’ Mountain Pass), built by sappers and assaulted on Stanisławów. On 24 October the troops defeated Nadvirna. Five days later the Molotkow battle took place. The failure pushed Haller's soldiers back to Rafajlowa. In November the brigade was divided into two separate units. Haller's brigade remained in Rafajlowa, whereas the others continued the battle in Huculszczyzna and Bukovina. On the night of 24 January 1915, Russians attacked the 3rd Legions' Infantry Regiment. Polish soldiers did not expect the offensive. However, due to their commander's actions, they defeated the enemy and took many Prisoners of War (POWs). A permanent struggle resulted in the loss of approximately 50% of soldiers. After the successful defence and stabilization on the front line, lieutenant colonel Haller passed the leadership of the 3rd Legions' Infantry Regiment to major Henryk Minkiewicz, simultaneously remaining in the 2nd Legions’ Infantry Brigade as commander's orderly officer. On 14 March 1915 he was promoted colonel. On a temporary permit in Częstochowa, in May 1915 Haller was injured in a car accident. He spent 10 months recovering in a hospital. In spring of 1916 Haller became a member of the Colonels’ Council, which incorporated the heads of Legions’ military units, and functioned in opposition to Legions’ Headquarters, which advocated Austrian policy. In July 1918 Haller was given an assignment to command the 2nd Legions’ Infantry Brigade, which he accepted.
Польшалық атқыштар дивизиясы
1918 жылғы 15 ақпанда Галлер тәуелсіз Польша құру мүмкіндіктерін азайтатын Брест-Литовск шартының шарттарына күмән келтірді. Польша легиондарының II бригадасы және қалған поляк әскерлерімен бірге Галлер Рараньца маңындағы фронтты бұзып, Ресейдегі поляк әскеріне қосылды. Ол жаңа құрылған поляк 5-ші Сибірлік атқыштар дивизиясының командирі болды. 1918 жылғы 28 наурыздан бастап Украинадағы поляк 2-ші корпусының әскери бөлімдерін басқарды. 1918 жылғы 7 сәуірде Галлер генерал атағын алды. Галлердің басшылығындағы легиондар Ұлттық демократия қозғалысынан шабыттанды. 1918 жылы еврей еріктілерін қабылдау тоқтатылды, ал легиондар кейіннен қарақшылыққа қатысты.
On 15 February 1918, Haller questioned the agreements of the Treaty of Brest Litovsk which reduced the chances for the creation of an independent Poland,. Together with the II Brigade of the Polish Legions and the rest of Polish soldiers, Haller broke through the frontline near Rarańcza. and joined the Polish troops in Russia. He was ranked commander of a newly formed Polish 5th Siberian Rifle Division. From 28 March 1918, he took charge of the military units of the Polish 2nd Corps in Ukraine. On 7 April 1918 Haller was appointed General. The legions under Haller's command were inspired by the National Democracy movement. Recruitment of Jewish volunteers to their ranks ceased in 1918, and the legions were later involved in pogroms.
Каниев
Германия Польша әскери бөлімдерінің Украинада болуын Брест-Литовск шартының бұзылуы деп санайтын. 1918 жылғы 10-11 мамыр күндері түнгі сағат 00:00-де неміс әскерлері Канив (полякша: Kaniów) маңындағы польша бөлімдеріне шабуыл жасады. Шабуылға дейін ешқандай ескерту берілмеді. Шайқас бір күнге созылды. Оқ-дәрі қоры таусылғаннан кейін польшаның 2-ші корпусы қарсылық көрсетуді тоқтатты. Көптеген адамдар ауыр жарақат алды. Польша армиясы 1000-нан кем, ал немістер шамамен 1500 әскерін жоғалтты. Халлер өзінің өлімін сахналап, түрмеден құтылды. "Мазовецки" деген атпен Мәскеуге қашып, Польша армиясы комиссиясының төрағасы болды.
Germany considered the presence of Polish military units in Ukraine an infringement of the Treaty of Brest Litovsk. At midnight on 10–11 May 1918 German troops assaulted Polish units near Kaniv (Polish: Kaniów). There were no warnings preceding the attack. The battle continued for one day. After the ammunition storage expired, the Polish 2nd Corps surrendered. Many people were seriously injured. The Polish army lost less than 1000. the Germans close to 1500. Haller avoided imprisonment by faking his own death. Using the name "Mazowiecki" he fled to Moscow, where he became the head of Polish Army Commission.
Франция
1918 жылдың шілдесінде Карелия және Мурманск арқылы ұзақ сапардан кейін генерал Галлер Францияға келді. 1918 жылдың 4 қазанында ол поляк армиясын құруға жауапты деп тағайындалды. Бұл бөлімдерді еріктілер ұйымдастырды. Олардың құрамына ең алдымен француз армиясында қызмет еткен поляктар, австрия-венгр және неміс армияларының бұрынғы әскери тұтқындары (шамамен 35 000 адам), АҚШ және Канададан (шамамен 23 000 адам) және Бразилиядан (300 адамға жуық) келген поляк эмигранттары кірді. Армияға қатысты саяси бақылау бастапқыда Польша Ұлттық Комитетінің қарауында болды. Бірақ 1918 жылдың 28 қыркүйегіндегі келісімге сәйкес, Көк армия үштік Антантаның мүше елдері тарапынан және тәуелсіз поляк армиясы ретінде мойындалды. 1918 жылы Жозеф Галлер басқарған поляк әскерлері батыс майданында, Вогез таулары мен Шампань аймағында неміс әскерлерімен күресті.
In July 1918, after a long journey through Karelia and Murmansk, General Haller arrived in France. On 4 October 1918 he was designated to be in charge of the forming Polish Army. Those units were organised by volunteers. They consisted of Polish men who firstly served in the French army, former POWs of Austrian Hungarian and German armies (nearly 35,000) and Polish emigrants from the United States and Canada (about 23,000 people) and Brazil (300 people). Political surveillance over the army was initially a domain of Polish National Committee. But according to an agreement of 28 September 1918, the Blue Army was recognised by the Triple Entente member countries and the independent Polish army. In 1918 Polish troops commanded by Joseph Haller struggled with German soldiers on the western front line in the Vosges mountain region and Champagne.
Көк әскер
Соғыстың аяқталуы Франциядағы поляк армиясының өсуіне кедерес болмады, бұл армия формаларының түсіне байланысты «Көк армия» деп те белгілі болды. Әскер саны ақырында 100 мыңнан асты. Франциядан жеткізілген қару-жарақтардың арқасында поляк армиясы, соңғы кезде маңызды әскери күшке айналды. 1919 жылдың сәуір айынан бастап адамдар мен жабдықтар Польшаға тасымалданды. Көк армияның заманауи қарулары, әсіресе ұшақтар мен Renault FT танктері, құрылатын Польша қарулы күштерін нығайтты. Генерал Галлер 1919 жылдың 21 сәуірінде Варшаваға келді, онда ол ұлттық батыр ретінде құрметпен қарсы алынды. Оған Варшаваның құрметті азаматтығы берілді. Көк армия еврейлерге қарсы зорлық-зомбылыққа қатысты және оның әскерлері погромдарға қатысты.
The end of war did not interrupt the enlargement of the Polish army in France, also known as the Blue Army due to their uniforms. The number of soldiers was eventually over 100,000. Due to weapons supplied from France, the Polish Army finally became a significant military force. Beginning in April 1919, men and equipment were conveyed to Poland. Modern arms of the Blue Army, especially airplanes and Renault FT tanks enhanced the Polish Armed Forces yet to be founded. General Haller arrived in Warsaw on 21 April 1919, where he was welcomed as a national hero. He was granted honorary citizenship of Warsaw. The Blue Army was involved in anti Jewish violence and its soldiers participated in pogroms.
Польша-Украина соғысы
Көк әскер қайта құрылған Польша армиясындағы жалғыз жақсы қаруланған жауынгерлік бөлім болғандықтан, басшылық оны кішірек бөліктерге бөлуге қатысты шешім қабылдамады. Тұтас әскер Польша-Украина майданына орналастырылды. Украина әскерімен жеңісті шайқастар барысында Галлер әскерлері Волынь және Шығыс Галиция арқылы өтіп, Збруч өзеніне жетті. Бірақ, маусым айында генералдың өзі Оңтүстік-Батыс майданындағы әскерге басшылық ету үшін Польша-Германия шекарасына жіберілді.
Because the Blue Army was the only well armed combat unit in the recreated Polish Army, the command decided not to split it into smaller pieces. The whole army was deployed at the Polish Ukrainian frontline. In the course of victorious battles against the Ukrainian army, Haller's forces reached the Zbruch River, passing Volhynia and Eastern Galicia. However, in June the General himself was dispatched to the Polish German borderline in order to take command of the army on the South Western front.
Польша-Кеңес соғысы
1920 жылы Галлер Ерiктiлер армиясының Бас инспекторы болып тағайындалды, оның құрылуына зор үлес қосты. Варшава шайқасы барысында ол астананың алдындағы бекіністерді қорғаған күштерге жетекшілік етті. Ол сондай-ақ Ұлттық қорғаныс кеңесінің мүшесі болды (1920 жылдың шілде-тамыз айлары) және кейін Солтүстік-Шығыс майданына басшылық жасады. Мансабының осы кезеңінде ол соғыстың аяқталуын көрді.
In 1920 Haller was appointed Inspector General of the Volunteer Army, the formation to which he made a great contribution. During the Battle of Warsaw, he led the forces defending the capital's foregrounds. He was also a member of the Council for Defence of the Nation (July–August 1920) and later led the North Eastern Front. At this stage of his career, he saw the end of the war.
Соғыс аралығы
Соғыстан кейін Йозеф Галлер, басқалармен қатар, артиллерияның бас инспекторы қызметін атқарды (1920–1926 жылдары) және Жоғарғы әскери бағалау комиссиясының президенті болды. Ол сондай-ақ Соғыс кеңесінің мүшесі, Халлерчиктер одағының жетекшісі болды, ал 1920 жылдың 3 шілдесінен 1923 жылдың 4 ақпанына дейін Польша скауттар және гидтер қауымдастығының президенті қызметін атқарды. 1922–1927 жылдары ол Ұлттық бірлік партиясының Христиан одағынан Сеймге сайланды. Ұлтшыл көзқарастарының салдарынан, ол 1919 жылы Ченстоховадағы антисемиттік тәртіпсіздіктерге, оған Көк Армияның әскерлері қатысқан, жауаптылардың бірі саналды. Ол сондай-ақ президент Габриэль Нарутовичке қарсы жаулықты атмосфераны қалыптастыруға ықпал еткен деп айтылды, ол «поляк емес» дауыстармен сайланғанын мәлімдеді; Нарутович сайлаудан кейін бірнеше күн өткен соң қаза тапты. 1923 және 1933 жылдары генерал Көк Армияның ардагерлері мен мүгедектерін қолдау мақсатымен АҚШ-қа сапар шекті. 1923 жылы генерал Галлер барган орындардың бірі Чикагоның поляк ауылындағы Сент-Гяцинт базиликасы болды, ол Көк Армияға арналған ескерткіштің ашылу рәсіміне қатысты, ол базиликаның жанындағы «Естелік бағында» бүгінгі күнге дейін тұр. Генерал Галлер Пилсудскийдің мамырдағы төңкерісін айыптап, 1926 жылдың 31 қаңтарында отставкаға жіберілді. 1920 жылдары әйелі Александра және ұлы Эрикпен бірге Челмно маңындағы Горзучово сарайында Померанияға қоныстанды. 1936–1939 жылдары ол санация режиміне қарсы болған Морж майданының ұйымдастырушылары мен басшыларының бірі болды. 1937 жылдың 10 қазанында Еңбек партиясының Конституциялық съезінде партияның Бас кеңесінің төрағасы болып сайланды.
After the war, Józef Haller had inter alia function of the Inspector General of Artillery (in the years 1920–26), and the president of the Supreme Military Evaluation Commission. He was also a member of the War Council, lead the Hallerczyks’ Union, and from 3 July 1920 until 4 February 1923, was President of the Polish Scouting and Guiding Association. During the years 1922–27 he was a member of the Sejm, of the Christian Union of National Unity Party. Because of his nationalist views, he was considered, among others, one of those who were responsible for the anti Semitic riots in Częstochowa in 1919 in which soldiers of the Blue Army took part. He was also said to be responsible for inspiring an atmosphere of hostility towards president Gabriel Narutowicz, claiming that he had been elected with "non Polish" votes; Narutowicz would be assassinated days after his election. In 1923 and again in 1933, the General traveled to the United States with a mission of support for veterans and disabled members of the Blue Army. Among the sites General Haller visited in 1923 was St. Hyacinth Basilica in Chicago's Polish Village, taking part in the dedication service of a monument dedicated to the Blue Army that still stands in the "Garden of Memory" next to the Basilica to the present day. General Haller condemned Piłsudski's May Coup d'État which resulted in him being retired on 31 January 1926. In the 1920s along with his wife Alexandra and his son Eryk he settled in Pomerania in the Gorzuchowo mansion, near Chełmno. During the years 1936–39, he was one of the organizers and leaders of Front Morges which was in opposition to the government of the sanacja regime. On 10 October 1937, on the Labor Party's Constitutional Congress he was elected the head of the party's Principal Board.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Галлер Румыния арқылы Францияға жол таба алды, онда ол генерал Владислав Сикорскийдің құрылатын үкіметіне қызмет етуге ниет білдірді. Ол сондай-ақ Тіркеу жөніндегі үкіметаралық комитеттің төрағасы болды. 1939 жылдың қараша айының басында ол портфелі жоқ министр ретінде үкімет құрамына кірді. 1939-1940 жылдар аралығында ол қайтадан АҚШ-қа сапар шекті, бірақ бұл жолы Францияда құрылып жатқан Польша армиясына қосылуға американдық поляктарды үндеді. Франциядағы үкімет құлағаннан кейін Галлер Испания және Португалия арқылы Ұлыбританияға жетті. 1940-1943 жылдары Ұлыбританияда ол Польша үкіметінің эмиграциядағы министрі – білім министрі қызметін атқарды.
After World War II broke out, Haller managed to make his way through Romania, to France, where he offered himself to serve General Władysław Sikorski's government, which was about to be formed. He also led the Intergovernmental Committee for Registration. On the first days of November 1939 he entered the government as a Minister without Portfolio. At the turn of the years 1939–1940, he travelled again to the US, but this time to encourage American Polonia to join the Polish Army, which was being formed in France. After the fall of the government in France, Haller reached Great Britain, through Spain and Portugal. In Great Britain during the years 1940–1943, he was a Minister of Education in the Polish Government in Exile.
Соғыстан кейінгі
Соғыстан кейін Йозеф Халлер шетелде қалуға шешім қабылдады және Лондонға түпкілікті қоныстанды, онда "Көк генерал" аңызына толы өмір сүрді. Ол 1960 жылғы 4 маусымда 86 жасында қайтыс болды. Ол Гуннерсбери бейіштігіне жерленді. "Ақтар" командасының польшалық скауттарының бастамасымен оның күл-тозаңы 1993 жылғы 23 сәуірде Польшаға қайтарылды және қазір Краковтағы Святой Агнес гарнизон шіркеуінің криптасында сақталуда.
After the war Józef Haller decided to remain abroad and settled in London for good, where, steeped in the legend of the "Blue General", he died on 4 June 1960 at the age of 86. He was buried in the Gunnersbury cemetery. Thanks to the initiative of the Polish Scouts from "Whites" team, his ashes were returned to Poland on 23 April 1993 and are now kept in a crypt in St. Agnes’ garrison church in Kraków.