Кіріспе

Мокша (Ланг ру, ) – Ресейдің орталық бөлігіндегі өзен, Ока өзенінің оң саласы. Пенза облысы, Нижний Новгород облысы, Рязань облысы және Мордовия Республикасы арқылы ағып өтеді, Касимов қаласының жанындағы Пятницкий Яр тұсында Окаға қосылады. Ұзындығы км, ал су жиналатын алабы шаршы шақырымды құрайды.

1950 жылдары өзеннің орта ағысында бірнеше су электр станциялары салынды, бірақ кемелер өте алатын шлюздер болған жоқ. 1955 жылы, өзен сағасынан 2 км төмен, Мокша өзенінде Расыпухин су электр стансасы мен су электр станциясы және ағаштан жасалған кеме шлюзі салынды. Өзенде кеме жүру 1990 жылдардың ортасына дейін жалғасты. Мокшада Троица-Скан монастыры, Богородица Санаксар монастыры және Краснослободск Спасо-Преображенский монастыры орналасқан.

Атаудың шығу тегі және мәдени маңызы

Ресей жерлері, өзінің тарихында славян, урал және түрік халықтарының бастауларымен, ұзақ уақыт бойы оқшауланған және шығыс, солтүстік, батыс және оңтүстік көршілеріне белгісіз дамыған кеңістік болғанымен, тарихтың басқа кезеңдерінде әртүрлі құрлықтардан келген халықтар, мәдениеттер мен тайпалардың өзара әрекеттесуіне арналған мәдени кеңістік болды. Ресей, орыс мәдениеті және оның халқы біздің заманымыздың 1-мыңжылдығының ортасында және соңында көршілеріне таныла бастады. Осы кезеңде алғашқы дереккөздерде Ресей, Русские деген атаулар пайда болды. Бұл атау, Балтық тіліне жақын тілде сөйлейтін ежелгі үнді-еуропалық халық – Pohje-ге байланысты. Гидронимді үнді-еуропалық "meksha" сөзімен салыстыруға болады, ол "төгілу, ағу" деген мағынаны білдіреді. Үнді-еуропалық аборигендердің тілінде "мокша" сөзі "ағын, ағым, өзен" деген мағынаны білдіріп, термин ретінде бірнеше гидронимдерге (Ширмкша, Мамокша және т.б.) енген. "Мокша" атауын француз королі Людовик IX-тың моңғол ханы Сартаққа (1253) елшісі болған монах Рубрук еске алады.