Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бүйректегі нефронның сегменті
Segment of nephron in kidneys
Проксималды түтікше – бүйректегі нефронның Бөумен капсуласының бүйрек полюсінен басталып, Генле иірімшесінің басына дейінгі сегменті. Осы жерде, гломерулалық қабық эпителий жасушалары (ҚҚЭЖ) Бөумен капсуласын астарлап, проксималды түтікше эпителий жасушаларына (ПТЭЖ) күрт өтеді. Проксималды түтікшелерді проксималды иірімді түтікше (ПИТ) және проксималды түзу түтікше (ПТТ) деп бөлуге болады.
The proximal tubule is the segment of the nephron in kidneys which begins from the renal pole of the Bowman's capsule to the beginning of loop of Henle. At this location, the glomerular parietal epithelial cells (PECs) lining bowman’s capsule abruptly transition to proximal tubule epithelial cells (PTECs). The proximal tubule can be further classified into the proximal convoluted tubule (PCT) and the proximal straight tubule (PST).
Құрылымы
Проксималды түтікшелердің ең айқын ерекшелігі – оның қуыс бетіндегі қабыршақты жиек.
The most distinctive characteristic of the proximal tubule is its luminal brush border.
Бөрше шекарасының ұяшығы
Нефронның осы сегментінің эпителий жасушаларының люминалды беті тығыз орналасқан микровиллилермен жабылған, бұл жарық микроскопында анық көрінетін шекараны құрайды және осы жасушаларға «щеткалы шекаралы жасуша» деген атты береді. Микровиллилер жасушалардың люминалды бетінің ауданын едәуір арттырады, бұл олардың реабсорбциялық функциясын жеңілдетіп, сондай-ақ люмен ішіндегі ағынды сезу мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Микровиллилер актин талшықтарынан тұрады, олар конфокалды микроскопия арқылы көрінеді. Жасушалардың цитоплазмасы митохондриялармен тығыз толтырылған, олар негізінен базалық аймақта, базалық плазмалық мембрананың бүктемелерінде орналасқан. Митохондриялардың көп болуы жасушаларға ацидофильді түс береді. Митохондриялар жасушалардан натрий иондарын белсенді түрде тасымалдау үшін қажетті энергияны қамтамасыз етуге қажет, бұл концентрациялық градиентті құруға мүмкіндік береді, соның арқасында натрий иондары люминалды жағынан жасушаға көптеп енуі мүмкін. Су натрий иондарымен бірге концентрациялық градиент бойынша жасушадан пассивті түрде шығады. Проксималды түтікшелерді астарлаған кубоидты эпителий жасушалары көрші жасушалар арасында кең ауқымды өзара байланыстарға ие, бұл жарық микроскопымен қарағанда дискретті жасуша шекаралары жоқтай көрінуіне себеп болады. Капиллярлардағы қан айналымын тоқтату нәтижесінде проксималды түтікше мазмұнының ыдырауы проксималды түтікше жасушаларының жасушалық морфологиясының бұзылуына, соның ішінде жасуша ядроларының түтікше люменіне шығарылуына әкеледі. Бұл кейбір зерттеушілерді проксималды түтікшелердің люменін бітелген немесе «ластанған» деп сипаттауға итермеледі, бұл мүлдем басқа қасиеттері бар дистальды түтікшелердің «таза» көрінісіне қайшы келеді.
The luminal surface of the epithelial cells of this segment of the nephron is covered with densely packed microvilli forming a border readily visible under the light microscope giving the brush border cell its name. The microvilli greatly increase the luminal surface area of the cells, presumably facilitating their reabsorptive function as well as putative flow sensing within the lumen. The microvilli are composed of actin filament bundles that have been visualized using confocal microscopy. The cytoplasm of the cells is densely packed with mitochondria, which are largely found in the basal region within the infoldings of the basal plasma membrane. The high quantity of mitochondria gives the cells an acidophilic appearance. The mitochondria are needed in order to supply the energy for the active transport of sodium ions out of the cells to create a concentration gradient which allows more sodium ions to enter the cell from the luminal side. Water passively follows the sodium out of the cell along its concentration gradient. Cuboidal epithelial cells lining the proximal tubule have extensive lateral interdigitations between neighboring cells, which lend an appearance of having no discrete cell margins when viewed with a light microscope. Agonal resorption of the proximal tubular contents after interruption of circulation in the capillaries surrounding the tubule often leads to disturbance of the cellular morphology of the proximal tubule cells, including the ejection of cell nuclei into the tubule lumen. This has led some observers to describe the lumen of proximal tubules as occluded or "dirty looking", in contrast to the "clean" appearance of distal tubules, which have quite different properties.
Сөлдену
Көптеген түрлі дәрілік заттар проксимальді түтікшеде секрецияланады. Толығырақ ақпарат: Бүйрекпен секрецияланатын дәрілік заттар.
Many types of medications are secreted in the proximal tubule. Further reading: Drugs secreted in the kidney
Зәрмен шығарылатын аммонийдің басым бөлігі проксимальді түтікшеде глютаминнің альфа-кетоглутаратқа ыдырауы арқылы түзіледі. Бұл процесс екі кезеңде жүзеге асады, олардың әрқайсысы аммоний анионын құрайды: глютаминнің глутаматқа және глутаматтың альфа-кетоглутаратқа айналуы.
Most of the ammonium that is excreted in the urine is formed in the proximal tubule via the breakdown of glutamine to alpha ketoglutarate. This takes place in two steps, each of which generates an ammonium anion: the conversion of glutamine to glutamate and the conversion of glutamate to alpha ketoglutarate.
Қатерлі ісік
Бүйрек клеткалы карциномасы, бүйрек рагының ең көп кездесетін түрі, көбінесе иірілген түтікшелерден пайда болады.
Most renal cell carcinoma, the most common form of kidney cancer, arises from the convoluted tubules.
Басқа
Тез түтікшелік некроз ПТЭК-ті антибиотиктер (мысалы, джентамицин), пигменттер (мысалы, миоглобин) және сепсис (мысалы, грам-теріс бактериялардың липополисахаридтері арқылы шақырылған) сияқты токсиндер тікелей зақымдағанда пайда болады. Бүйрек түтікшелерінің ацидозы (проксимальді тип) (Фанкони синдромы) ПТЭК-тің гломерулалық сүзгіні дұрыс қайта сіңіре алмауынан туындайды, нәтижесінде бикарбонат, глюкоза, аминқышқылы және фосфаттың жоғалуы күшейеді. ПТЭК-тер гломерулонефрит, ишемия, интерстициалдық нефрит, қан тамырларының зақымдануы және диабеттік нефропатия салдарынан туындайтын түтікше-интерстициалдық зақымданудың прогрессиясына да қатысады. Мұндай жағдайларда ПТЭК-ке белок (мысалы, гломерулонефриттегі протеинурия), глюкоза (диабет кезінде) немесе цитокиндер (мысалы, интерферон γ және ісік некрозын тудыратын факторлар) тікелей әсер етуі мүмкін. ПТЭК-тің реакцияларының бірнеше түрі бар: цитокиндер, хемокиндер және коллаген өндіру; эпителийлік-мезенхималық транс-дифференциацияға ұшырау; некроз немесе апоптоз.
Acute tubular necrosis occurs when PTECs are directly damaged by toxins such as antibiotics (e. g., gentamicin), pigments (e. g., myoglobin) and sepsis (e. g., mediated by lipopolysaccharide from gram negative bacteria). Renal tubular acidosis (proximal type) (Fanconi syndrome) occurs when the PTECs are unable to properly reabsorb glomerular filtrate so that there is increased loss of bicarbonate, glucose, amino acids, and phosphate. PTECs also participate in the progression of tubulointerstitial injury due to glomerulonephritis, ischemia, interstitial nephritis, vascular injury, and diabetic nephropathy. In these situations, PTECs may be directly affected by protein (e. g., proteinuria in glomerulonephritis), glucose (in diabetes mellitus), or cytokines (e. g., interferon γ and tumor necrosis factors). There are several ways in which PTECs may respond: producing cytokines, chemokines, and collagen; undergoing epithelial mesenchymal trans differentiation; necrosis or apoptosis.