Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мивок (сондай-ақ Мивук, Ми Вук, немесе Ме Вук деп те жазылады) – қазіргі Солтүстік Калифорнияның түпкілікті халқынан шыққан, дәстүрлі түрде Утиан тілдер тобына жататын Мивок тілдерінің бірін сөйлейтін, тілдік жағынан байланысты төрт америкалық тайпаның мүшелері. Мивок сөзі Мивок тілдерінде "халық" деген мағынаны білдіреді.
Members of four linguistically related Native American groups
The Miwok (also spelled Miwuk, Mi Wuk, or Me Wuk) are members of four linguistically related Native American groups indigenous to what is now Northern California, who traditionally spoke one of the Miwok languages in the Utian family. The word Miwok means people in the Miwok languages.
Тарих
Америкаға қоныстану туралы басым теория, бастапқы көші-қонның Азиядан шамамен 20 000 жыл бұрын Беринг бұғазы арқылы құрлық көпірімен болғанын көрсетеді, бірақ антрополог Отто фон Садовский Мивок және басқа да Солтүстік Калифорния тайпаларының 3000 жыл бұрын теңіз жолымен Калифорнияға келген сибирліктерден тарағанын айтады.
The predominant theory regarding the settlement of the Americas dates the original migrations from Asia to around 20,000 years ago across the Bering Strait land bridge, but anthropologist Otto von Sadovszky claims that the Miwok and some other northern California tribes descend from Siberians who arrived in California by sea around 3,000 years ago.
Мәдениет
1769 жылы еуропалық американдықтармен қарым-қатынас орнағанға дейін мивоктар орталықтандырылған саяси билік болмайтын шағын топтарда өмір сүрді. Олар иттерді үйретіп, темекі екті, бірақ көбінесе аң аулау және жинау арқылы күн көрісті.
The Miwok lived in small bands without centralized political authority before contact with European Americans in 1769. They had domesticated dogs and cultivated tobacco, but were otherwise hunter gatherers.
Ас мәзірі
Сиерра-Мивок тайпасы Калифорния қара еменінен алқап жинаған. Шындығында, Йосемити ұлттық паркінің кейбір аймақтарындағы қазіргі Калифорния қара емен ормандарының кеңдігі, ішінара, Мивок тайпаларының оны өсіруіне байланысты. Олар Пондероза қарағайының мөлшерін азайту үшін орманның төменгі қабаттағы өсімдіктерін өртеді. Тамақ ретінде пайдаланылатын барлық жеуге жарамды өсімдіктер, оның ішінде түйнектер, тұқымдар және саңырауқұлақтар қолданылды. Жануарлар түрлеріне және жағдайға қарай, жебелермен, таяқтармен немесе тұзақтармен ауланды. Шағырқалар, сондай-ақ Станислав өзеніне жақын топтар үшін моллюскалар (мидиялар) өте құнды тағам болды. Жағалау Мивок тайпасы негізінен Марин түбегінің ішкі жағынан (қазіргі Сан-Пабло шығанағы, көлдер және құрлықтағы тағамдар) жиналған тағамдарға тәуелді болды, бірақ Тынық мұхитында абалон (деніз шұтығы) аулаумен де айналысты. Мивок тайпасы тамақты белгілі бір уақытта емес, аштыққа қарай жейтін. Олар тамақты кейін пайдалану үшін, негізінен, түбі жалпақ себеттерге сақтап қоятын.
The Sierra Miwok harvested acorns from the California Black Oak. In fact, the modern day extent of the California Black Oak forests in some areas of Yosemite National Park is partially due to cultivation by Miwok tribes. They burned understory vegetation to reduce the fraction of Ponderosa Pine. Nearly every other kind of edible vegetable matter was used as a food source, including bulbs, seeds, and fungi. Animals were hunted with arrows, clubs or snares, depending on the species and the situation. Grasshoppers were a highly prized food source, as were mussels for those groups adjacent to the Stanislaus River. Coastal Miwok were known to have predominantly relied on food gathered from the inland side of the Marin peninsula (modern San Pablo bay, lakes, and land based foods), but to have also engaged in diving for abalone in the Pacific Ocean. The Miwok ate meals according to appetite rather than at regular times. They stored food for later consumption, primarily in flat bottomed baskets.
Дін
Мивоктардың жаратылыс мифтері мен әңгімелері Солтүстік Калифорнияның басқа да тұрғындарының мифтерімен ұқсас келеді. Мивоктарда тотемдік жануарлар болған, олар екі топтың бірімен байланыстырылған, ал бұл топтар жер және сумен тікелей қатысы бар еді. Бұл тотемдік жануарлар адамдардың тікелей ата-бабалары деп есептелмей, олардан бұрынғылар ретінде қарастырылған.
The Miwok creation story and narratives tend to be similar to those of other natives of Northern California. Miwok had totem animals, identified with one of two moieties, which were in turn associated respectively with land and water. These totem animals were not thought of as literal ancestors of humans, but rather as predecessors.
Спорт
Мивоктар "поскои а веа" деп аталатын ойын алаңында әр жыныстан ойыншылар қатысқан ойындар ойнаған. Жастардың, жігіттер мен қыздардың арасында ерекше ойын ойналған. Футболға ұқсас, ойынның мақсаты – елік терісінен жасалған допты қақпаға салу еді. Қыздарға допты тебуге, қолына алып жүгіруге және кез келген амал жасауға рұқсат болған. Ұлдар тек аяқтарын ғана пайдалана алатын, бірақ қыз допты ұстап тұрса, оны көтеріп алып, өз қақпасына қарай апаруға құқылы болған.
Miwok people played mixed gender games on a playing field called poscoi a we'a. A unique game was played with young men and women. Similarly to soccer, the object was to put an elk hide ball through the goalpost. The girls were allowed to do anything, including kicking the ball and picking it up and running with it. The boys were only allowed to use their feet, but if a girl was holding it he could pick her up and carry her towards his goal.
Халық саны
1770 жылы тарихшы Альфред Л. Кробердің мәліметінше, шамамен 500 көлдік Мивок, 1500 жағалаулық Мивок және 9000 жазықтық және Сьерра Мивок болған, барлығы 11000 адамды құрады. Бірақ бұл сан нақтырақ болмауы мүмкін, мысалы, ол Мивок шығанағындағы халықты есепке алмаған. Бүгінде Мивоктердің саны шамамен 3500-ге жуық. Мивок халқы Ким Стэнли Робинсонның "Күріш пен тұз жылдары" кітабында кездеседі. Кітапта бейнеленген балама тарих бойынша, олар континентті алғаш ашқан қытайлықтар кездескен алғашқы американдықтар тобы болып табылады.
In 1770, there were an estimated 500 Lake Miwok, 1,500 Coast Miwok, and 9,000 Plains and Sierra Miwok, totaling about 11,000 people, according to historian Alfred L. Kroeber, although this may be a serious undercount; for example, he did not identify the Bay Miwok. Today there are about 3,500 Miwok in total. The Miwok people are encountered in Kim Stanley Robinson's book The Years of Rice and Salt. In an alternate history scenario depicted in the book, they are the first group of Native Americans encountered by the first Chinese to discover the continent.