Кіріспе

Onocleaceae тұқымдасына жататын папоротниктер туысы.

Matteuccia – Matteuccia struthiopteris бір түрі бар папоротниктер туысы (жалпы аталымдары – құсқанат папоротник, бүршік папоротник немесе шағылған папоротник). Түрлік эпитеті struthiopteris ежелгі грек тіліндегі "στρουθίων" ("құсқанат") және "πτερίς" ("папоротник") сөздерінен шыққан.

Сипаттама

Жапырақтары диморфты, құрғақ жасыл стерильді жапырақтары дерлік тік, биік болады. Тұқымды жапырақтары қысқарақ, ұзын, піскенде қоңыр түсті. Бұрын Dryopteridaceae тұқымдастығына жатқызылған Matteuccia енді кішкентай Onocleaceae тұқымдастығына қайта жіктелді.

Тарату

Бұл - таж құрайтын, колония құрайтын өсімдік, Солтүстік жарты шардың орталық және солтүстік Еуропа, Солтүстік Азия және Солтүстік Американың солтүстік аймақтарында таралған. Ол тік тажбен өседі, өзен жағалаулары мен құмдақтарды ұнатады, бірақ жаңа таждар пайда болуы үшін бүйірлік столондар жібереді. Осылайша, су тасқынына төтеп бере алатын тығыз колониялар құрайды.

Өсіру және адам пайдалануы

Астракул тұқымдас бақшаларда кең таралған сәндік өсімдік. Ол Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшаның еңбегі» сыйлығына ие болған. Осы папоротник өте кең жайылатынын және жапырақтарының жазда әдемілігін жоғалтатынын, әсіресе жел мен бұрқасыннан қорғалмағанда ескере отырып, егіс орнын таңдау керек. Тығыз оралған, піспеген жапырақтары, фиддлхед деп аталатын, пісірілген көкөніс ретінде қолданылады және Солтүстік Американың солтүстік-шығысындағы ауылдық аймақтарда деликатес саналады. Пісірілмеген фиддлхедті жеудің қаупі бар. Бұл жапырақтар Жапонияда ("когоми" деп аталады) және Азияның басқа да аймақтарында деликатес ретінде жиналады. Matteuccia түрлерінің личинкалары, соның ішінде Sthenopis pretiosus сияқты кейбір Lepidoptera түрлері үшін тағам ретінде пайдаланылады. Норвегияда бұл папоротниктен сыра жасалса, Ресейде ішек паразиттерін бақылау үшін қолданылған. Бүгінде астракулдың жас жапырақтары американдық Мэн штатының ауылдық экономикасының маңызды бөлігі болып табылады, ал оларды жинау және жеу рәсімдері штаттағы мәдени мұраның бір бөлігі саналады. Жабдық жағдайларында жиналған және пісірілмеген фиддлхед папоротниктері, мысалы, астракул (Matteuccia struthiopteris) зиянды әсерлерге алып келуі мүмкін.