Кіріспе

Джон Хосперс (John Hospers; 9 маусым 1918 - 12 маусым 2011) – американдық философ және саяси қайраткер. Хосперс объективизммен қызығушылық танытты және бір кезде философ Айн Рэндпен дос болған, бірақ кейіннен олардың арасы ажырады. 1972 жылы Хосперс Либертариандық партиясының тұңғыш президенттік үміткері атанды және сол жылы АҚШ президенттік сайлауында сайлаушылардың бір дауысын алған жалғыз шағын партия өкілі болды.

Өмірбаян

Джон Хосперс 1918 жылдың 9 маусымында Айова штатының Пелла қаласында, Дена Хелена (Верхей) және Джон Де Гелдер Хосперстің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1939 жылы Орталық колледжді бітіргеннен кейін, 1942 жылы Айова университетінен ағылшын тілінен магистр дәрежесін, ал 1946 жылы Колумбия университетінен философия ғылымдарының докторы ғылымын алды. Ол философияның, соның ішінде эстетика мен этика салаларында зерттеулер жүргізіп, жазып, оқытумен айналысты. Ол Миннесота университетінде, Бруклин колледжінде, Калифорния мемлекеттік колледжінде Лос-Анджелесте (1966–1968) және Оңтүстік Калифорния университетінде философиядан сабақ берді, онда ол көп жылдар бойы философия кафедрасының меңгерушісі және профессор эмертус болды. 2002 жылы Индианаполистің Liberty Fund ұйымы өзінің «Сәулет классиктері» сериясының бөлігі ретінде Хосперстің өмірі, еңбегі және философиясы туралы бір сағаттық бейнефильм шығарды. Либертариандық партияны қоса алғанда, көптеген дереккөздер Хосперсті АҚШ президенті лауазымына түскен алғашқы ашық гомосексуал ер адам деп атады. Алайда, The Guardian газеті оны некрологта осылай сипаттағанда, оның отбасы газетке оның гомосексуал екенін «қатты» жоққа шығаратын хат жолдады. Хосперс 2011 жылдың 12 маусымында Лос-Анджелесте 93 жасында қайтыс болды.

Айн Рэндпен достық

Бруклин колледжінде философиядан сабақ берген кезінде Хосперс Объективизмге қызығушылық танытты. Ол Айн Рэндпен бірге радиобағдарламаларға қатысты және өзінің «Адам мінез-құлқы» атты этика оқулығында оның идеяларына көп көңіл бөлді. Рэндтің өмірбаяуын жазған Барбара Брэнденнің айтуынша, Хосперс Рэндпен Бруклин колледжі студенттері алдында сөйлеген сөзі кезінде танысқан. Олар дос болып, ұзақ философиялық әңгімелер жүргізді. Рэндтің Хосперспен болған әңгімелері оның ғылыми емес әдебиет жазуға бейімделуіне әсер етті. Хосперс «Атлас күресі» (1957) романын оқыды және оны эстетикалық табыс деп санады. Хосперс Рэндтің моральдық және саяси көзқарастарының дұрыстығына көз жеткізсе де, оның эпистемология мәселесі бойынша пікірлеріне келіспеді, бұл туралы олар ұзақ хат алмасып жүрді. Хосперс Рэндпен еркін ерік туралы да келіспеді (ол детерминизмді қолдады, ал ол либертариандық көзқарасқа ұмтылды) және әскери шақыру (Хосперс оны қолдады, ал Рэнд қарсы болды) мәселелерінде де келіспеушілік болды. Рэнд Хосперс модератор ретінде оның сөзін сынағаннан кейін онымен қарым-қатынасын үзді, ол Гарвардтағы Америка эстетика қоғамы алдындағы «Өнер және өмір сезімі» тақырыбындағы баяндамасын сынады деп ойлады.

1972 жылғы президенттікке үміткерлік

1972 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Хосперс пен Тони Нейтан жаңа құрылған Либертариандық партияның бірінші президенттік және вице-президенттік үміткерлері болды. Олар (Вашингтон және Колорадо) штаттарында 3674 халық дауысы жинады. Хосперс пен Нейтан Вирджиния штатынан шыққан республикашыл Роджер МакБрайдтан бір сайлаушы дауысын алды, осының нәтижесінде Нейтан АҚШ президенттік сайлауында сайлаушы дауысы алған алғашқы әйел және алғашқы еврей атанды.