Шеберлік кәсіподандарының моделі

Кіріспе

Кәсіподақшылдықтың моделі

Кәсіптік кәсіподақшылдық – жұмысшылардың өзінің атқаратын нақты кәсібі немесе саласы бойынша ұйымдастырылған кәсіподақшылдықтың түрі. Ол бір саланың барлық жұмысшылары, біліктілік деңгейіне қарамастан, бір кәсіподаққа біріктірілетін өнеркәсіптік кәсіподақшылдықтан өзгеше. Осы тәсіл бойынша әрбір кәсіподақ өз мүшелерінің кәсібіне немесе нақты жұмыс функциясына сәйкес құрылады. Мысалы, құрылыс саласында барлық ағаш шеберлері ағаш шеберлерінің кәсіподағына, сылақшылар – сылақшылар кәсіподағына, ал бояушылар – бояушылар кәсіподағына мүше болады. Әрбір кәсіптік кәсіподақтың өз басқарушы органы, өз саясаты, өз ұжымдық шарттары және өз кәсіподақ үйі болады. Кәсіптік кәсіподақшылдықтың басты мақсаты – белгілі бір топтың мүшелерінің жағдайын жақсарту және кәсіподақ мүшелеріне, сондай-ақ кәсіподақтың жұмысқа орналастыру бюросы арқылы жұмыс іздеуге рұқсат етілген жұмысшыларға жұмыс мүмкіндіктерін қамтамасыз ету.

Шығу тегі

XIX ғасырдың басында Ресейде құрылған алғашқы кәсіподақтар, мүшелерінің жұмыс істейтін салаларына байланысты, көбінесе шеберлік кәсіподақтары болды: аяқ киімшілер, шнуршылар (қордаван былғарысымен жұмыс істейтін аяқ киімшілер) және баспагерлер, әдетте, басқа салалардағы жұмысшылармен байланысы аз шағын шеберханаларда жұмыс істеді. Осы алғашқы одақтардың кейбіреулері гильдия дәстүрінен туындады, онда білікті жұмысшылар көбінесе өздерінің шеберханаларына ие болған немесе егер басқа біреу үшін жұмыс істесе, жұмыстың қалай атқарылатынын бақылаған, саудаға қабылдау стандарттарын сақтап, оны қадағалаған; жаңадан келгендерге жұмыс беруші емес, кәсіподақ бақылайтын оқушылыққа түсуді талап еткен; сондай-ақ жұмыс процестерін, құралдарын, стандарттарын және жұмыс ырғағын анықтаған. Бұл дәстүрлер 20-ғасырға дейін баспа өнеркәсібінде (мұнда Халықаралық типографиялық одақ кәсіподақтық шеберханаларда жұмыстың қалай атқарылатынын анықтайтын өзінің ережелерін күшіне енгізген) және құрылыс саласында сақталды.

Тарих

Жұмысшылар осы ұйымдастыру үлгілерін жаңа салаларға да көшірді. Теміржол бауырластықтары, XIX ғасырдың соңында құрылған кәсіподақтар, бір-бірімен қатар жұмыс істейтін топтар арасында нақты айырмашылықтар жасады; мысалы, Халықаралық стационарлық от сөндірушілер бауырластығының алғашқы жарғысы қабылданғаннан бастап, жарғысына түзету енгізілгенге дейін жиырма жылдан астам уақыт өтті, сонда ғана олар майлаушылар мен көмекшілерді өкілдік етуге рұқсат берілді. Өздерін сатының жоғары жағында көретіндер өздерінің жоғары статусын өте қастерлейтін; мысалы, көптеген теміржолдардағы локомотив жүргізушілері жұмыс кезінде қолдарының кірленбеуін және қол еңбегін істемейтінін көрсету үшін жоғары цилиндрлі шляпа мен жақсы костюм киюге тырысты. Теміржол саласындағы бұл шеберлік ерекшеліктері ұзақ жылдар бойы сақталды; 1925 жылы қабылданған Теміржол еңбек заңы жұмыс күшін «шеберліктерге» және «санаттарға» бөлудің қалыптасқан үлгісін мойындады және жеке шеберлік үлгілері жиырмасыншы ғасырдың соңына дейін жалғасты. Еңбекшілердің одағы мен Юджин В. Дебстің Америкалық теміржол одағы теміржолшыларды өндірістік негізде ұйымдастыруға тырысты, бірақ бұл әрекеттер кейбір жағдайларда үкіметтің араласуы, сот шешімдері және күш қолдану арқылы жеңіліске ұшырады. Басқа салаларда шеберлік ерекшеліктерін енгізуге тырысу соншалықты сәтті болған жоқ. Мысалы, болат өнеркәсібінде 1892 жылы Пенсильвания штатының Хоумстед қаласында Эндрю Карнегидің болат зауыдына қарсы өткен титаникалық ереуілде жеңіліске ұшыраған темір, болат және қалайы жұмысшыларының біріккен қауымдастығынан кейін, және 1919 жылғы болат жұмысшыларының ереуілінен кейін, АФЛ-дегі шеберлік одақтары болат жұмысшыларын ұйымдастыруға кез келген әрекет олардың жеке шеберлік құқықтарын мойындауын талап етті: кірпіштерді пеш салуға немесе ұқсас құрылыстарға қолданатын жұмысшылар кірпіш қалаушылар одағына мүше болуы керек, зауыт ішінде құрылыстар салу үшін ағаш кесетін жұмысшылар ағаш өңдеушілер болуы керек және т.б. Бұл талаптар өндірісті ұйымдастыру мүмкіндігін толығымен жоққа шығарды. Дегенмен, кейбір жағдайларда АФЛ-дегі одақтар өндірістік негізде ұйымдастырылды: Біріккен кеншілер одағы, Біріккен сыра қайнатушылар одағы және Халықаралық әйелдер киімдері одағы өнеркәсіптегі немесе оған байланысты барлық жұмысшыларды мүшелікке қабылдады. Алайда, тіпті сол одақтарда да шеберлік ерекшеліктері кейде көрінетін. Мысалы, ILGWU-да, көбінесе ағылшын, ирланд және неміс тегінен шыққан кесушілер, әдетте тек ер адамдардан құралды, жақсы жалақы алып, білікті болды және көбінесе иммигранттардан, негізінен әйелдерден, біліктілігі жоқ «операторларға» қарады, олар дүкендерінде немесе басқа жерлерде тігіс машиналарын жүргізді. ILGWU сонымен қатар өз жұмысшыларын олар өндірген киім түрінің шамалы айырмашылықтарына негізделген топтарға бөлуге бейім болды: ILGWU-ның құрылған алғашқы онжылдықтағы жергілікті ұйымдарының бірі Wrapper, Kimono және House Dress Makers' Union деп аталды. Өнеркәсіп өзгерген сайын, ондаған жылдар өткен соң, спорттық киімдерге арналған жергілікті ұйымдар құрылды.

Workers carried these patterns of organizing into new industries as well. The railroad brotherhoods, the unions formed in the latter half of the nineteenth century, made minute distinctions between groups that worked alongside each other; as an example, more than twenty years passed between the original chartering of the International Brotherhood of Stationary Firemen and the amendment of its charter to permit the union to represent the oilers and helpers who worked with them. Those who saw themselves at the top of the ladder took their elevated status very seriously; as an example, locomotive engineers on many railroads made a point of wearing top hats and a good suit of clothes while at work to demonstrate that they did not get their hands dirty or perform manual labor. These craft distinctions in the railroad industry were remarkably long lived; the Railway Labor Act, passed in 1925, recognized the prevailing pattern of division of the workforce into "crafts" and "classes" and the separate craft patterns persisted into the late twentieth century. While both the Knights of Labor and Eugene V. Debs' American Railway Union attempted to organize railroad workers on an industrial basis, those efforts were defeated, in some cases by government intervention, injunctions, and force of arms. The attempt to impose craft distinctions in other industries was not so successful. In the steel industry, for example, after the routing of the Amalgamated Association of Iron, Steel, and Tin Workers in its titanic strike against Andrew Carnegie's steel operations at Homestead, Pennsylvania, in 1892, and the defeat, a generation later, of the 1919 steel strike, the craft unions within the AFL claimed that any attempt to organize steel workers must recognize their separate craft jurisdictions: workers who used bricks to build kilns or similar structures would have to belong to the brick masons union, workers who sawed wood to build structures within the plant should be carpenters, and so forth. Those demands effectively ruled out any possibility of organizing the industry. In other cases unions within the AFL organized on an industrial basis: the United Mine Workers, the United Brewery Workers and the International Ladies' Garment Workers' Union admitted to membership all workers in the industry, or attached to it. Even in those unions, however, craft distinctions sometimes surfaced. In the ILGWU, for example, the cutters, who were often primarily of English, Irish, and German stock, were almost exclusively males, were better paid, and were typically more skilled, often looked down on the immigrant, largely female, unskilled "operators" who ran sewing machines in their shops or elsewhere. The ILGWU also tended to group its workers based on seemingly trivial distinctions between the type of garment they produced: among the locals created by the ILGWU in the first decade of its existence was one titled the Wrapper, Kimono and House Dress Makers' Union. Decades later, as the industry changed, it created sportwear locals.

Қиындықтар

Кәсіптік одақтар AFL-де басым күш болғанша, олар жаппай өндіріс салаларын ұйымдастыруға кедергі келтіру үшін барлық мүмкін қадамдарды жасады. Бұл Федерация ішінен де, сыртынан да қиындықтарға әкелді. Бір қиындық сырттан келді: Батыс тау-кеншілер федерациясы, шахта иелерімен, сондай-ақ қатты тау-кеншілердің өкілдері ретінде күресуге құқылы болған, басқа кәсіподақтар мен Американың Социалистік Еңбек партиясының белсенділерімен бірігіп, бүкіл әлемдік өндірістік жұмысшылар (IWW) ұйымын құрды. Бұл кәсіподақ барлық жұмысшыларды, кәсіп, ұлты, жынысы немесе нәсіліне қарамастан, бір үлкен кәсіподаққа біріктіруді мақсат етті. Іс жүзінде IWW өндірістік негізде ұйымдастырды. Кем дегенде бір мағынада IWW өндірістік синдикализмнің ең теңгерімді түрін қолданды (және қолданады), кез-келген саладағы жұмысшыларды ұйымдастырып, олардың мүшелігін қабылдады, олар қазіргі уақытта жұмыс істесе де, жоқ болса да. IWW сонымен қатар иммигрант жұмысшыларды, азшылықтарды және әйелдерді теңдей қабылдады. IWW кейбір жағдайларда сәтті болды, Лоуренстегі (Массачусетс штаты) жүн өндірісінде жұмыс істейтін иммигрант жұмысшыларының ереуілін және лонгшор, ауыл шаруашылығы және ағаш өнеркәсібінде көптеген кішігірім ереуілдерді басқарды. Алғашқы үш жылында оған саяси партиялармен одақ құруға жол бермеу туралы шешім қабылданған сайлау саясатына қатысатын кәсіподақтардың мәселесі сияқты терең саяси бөлінулер кедергі келтірді. IWW-ге 1919 жылы ең жоғарғы деңгейге жеткен соғыстан кейінгі қызыл қорқыныш кезінде және сол кезеңдегі Палмер рейдерлерінде үкіметтік қудалау мен жанжалдан қатты зардап шекті. АФЛ ішіндегі қолөнер кәсіподақтарының үстемдігіне келесі сын ішкі жағынан келді, өйткені Джон Л. Льюис (Кеншілер одағы), Дэвид Дубинский (ILGWU), Сидни Хиллман (Американың Амалгаматты киім жұмысшылары), Чарльз Ховард (Халықаралық типографиялық одақ), Томас Макмахон (Біріккен тоқыма жұмысшыларының басшысы), Джон Шеридан (Кен, фрезерия және балқытушылар кәсіподағы – WFM-нің мұрагері), Харви Фреминг (Мұнай жұмысшылары одағы) және Макс Заритский (Шапкашылар, шапкалар мен фрезерия жұмысшылары) AFL ішіндегі өнеркәсіптік ұйымдастыру комитетін құру үшін бірікті. Кәсіптік одақтар Льюис пен оның комитетінің тоқтауын талап етті, бірақ Льюис табандылық танытты. Бұл дау 1935 жылы Атлантик-Ситиде өткен АФЛ съезінде жеңіліске келді, онда Балташылар одағының президенті Уильям Хатчесон шина фабрикасы жұмысшыларының жаңадан құрылған кәсіподағының мүшесі туралы, ұйымдық есеп беру туралы, кемсітушілікпен пікір білдірді. Льюис Хатчесонның пікірін "ешнәрсе емес" деп бағалады, ал Хатчесон: "Мен ешнәрсемен өстім, сондықтан мен сонша кішімін" деп жауап берді. Кейін Льюис тағы бірнеше сөз айтып, Хатчесонды жерге жығып, сосын сигарын қайтадан тұтастырып, трибунаға оралды. Бұл оқиға қолөнер және өнеркәсіптік ұйымдастыру арасындағы қақтығысты бейнеледі. CIO жаппай өндірісте жұмысшыларды өндірістік негізде ұйымдастыруға кірісті. АФЛ-дің CIO-дан келген сынға жауабы екі жақты болды: екеуі де CIO ұйымдастырып жатқан және оған еліктеуге тырысқан көптеген зауыттардағы білікті кәсіптерді өкілдік ету құқығын сақтау үшін Ұлттық еңбек қатынастары кеңесінің алдында артқы іс-әрекет жасады. Осылайша, CIO құрылғаннан кейін он жыл ішінде, негізінен қолөнер одағы болған кәсіподақтар, мысалы, Халықаралық машина жасаушылар қауымдастығы (бастапқыда теміржол одағы, оның көп бөлігі құрылыс индустриясында) өндірістік негізде ұйымдасу үшін маңызды күш-жігер жұмсауға кірісті. Тіпті ағаш ұсталары өндірістік негізде ұйымдасқан пилорама жұмысшыларын қабылдады, бірақ кәсіподақ оларды 1937 жылы Американың Халықаралық ағаш ұсталарын құруға дейін екінші сыныптық мүшелер ретінде қарастыра берді.

As long as the craft unions were the dominant power in the AFL, they took every step possible to block the organizing of mass production industries. This led to challenges from both inside and outside the Federation. One early challenge came from outside: the Western Federation of Miners, a union that had fought a series of violent battles with mine owners over the right to represent mill workers as well as hard rock miners, joined with activists from other unions and from the Socialist Labor Party of America to form the Industrial Workers of the World (IWW), which aimed to organize all workers, regardless of craft, nationality, gender or race, into one big union. In practical terms the IWW pursued organizing on an industrial basis. In at least one sense the IWW practiced (and practices) the most egalitarian form of industrial unionism, organizing and accepting membership of workers in any given industry whether they are currently employed or not. The IWW also welcomed immigrant workers, minorities and women as equals. The IWW was successful in some cases, leading a strike of immigrant workers employed in the woolens industry in Lawrence, Massachusetts, and many smaller strikes in longshore, agriculture and the lumber industry. In its first three years it was greatly hampered by deep political divisions, such as the question of unions engaging in electoral politics (resolved in favor of ruling out alliances with political parties). The IWW was seriously damaged by government prosecution and vigilantism in the post war red scare that reached its peak in 1919, and in the Palmer Raids of the same period. The next challenge to the dominance of craft unions within the AFL came from inside, as John L. Lewis of the Mine Workers, David Dubinsky of the ILGWU, Sidney Hillman of the Amalgamated Clothing Workers of America, Charles Howard of the International Typographical Union, Thomas McMahon, head of the United Textile Workers, John Sheridan of the Mine, Mill and Smelter Workers Union (the descendant of the WFM), Harvey Fremming from the Oil Workers Union and Max Zaritsky of the Hatters, Cap and Millinery Workers joined to form a Committee for Industrial Organizing within the AFL. The craft unions demanded that Lewis and his committee stop; Lewis persisted. This dispute came to a head at the AFL’s convention in Atlantic City in 1935, when William Hutcheson, the President of the Carpenters, made a slighting comment about a member of the fledgling union of tire factory workers who was delivering an organizing report. Lewis responded that Hutcheson’s comment was "small potatoes", to which Hutcheson replied "I was raised on small potatoes, that is why I am so small." After some more words Lewis punched Hutcheson, knocking him to the ground, then relit his cigar and returned to the rostrum. The incident personified the conflict between craft and industrial organizing. The CIO proceeded to organize mass production workers on an industrial basis. The AFL's response to the challenge from the CIO was twofold: both fighting a rearguard action before the National Labor Relations Board to preserve its right to represent the skilled trades in many of the plants that the CIO was organizing and attempting to emulate it. Thus, within a decade of the founding of the CIO, unions that had been primarily craft unions, such as the International Association of Machinists, originally a railroad union with much of its membership in the construction industry, began to make serious efforts to organize on an industrial basis as well. Even the Carpenters took in sawmill workers who had organized on an industrial basis, although the union continued to treat them as second class members until they seceded to form the International Woodworkers of America in 1937.

Тұрақтылық

Технологияның өзгеруі, меншіктің шоғырлануы және кәсіптік одақтар арасындағы юрисдикциялық даулар салдарынан көптеген салаларда шеберлік одақтастығының ықпалы азайды. Дегенмен, шеберлік одақтастығы толығымен жойылған жоқ: ол әлі де авиация саласында кең таралған, құрылыс саласындағы үлкен өзгерістерге қарамастан сақталып келеді, тіпті автомобиль құрастыру сияқты жаппай өндіріс салаларында да өте жұмсақ түрде кездеседі, онда білікті жұмысшылар одақ шеңберінде өз мүдделерін қозғайды.