Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кандомбле Кету (португал тілінде Кето) – Кандомбле дінінің ең ірі және ықпалды тармағы (ұлт). Кандомбле сөзі «құдайлар құрметіне арналған ритуалдық би немесе жиын» дегенді білдіреді, ал Кету – Бениннің Кету аймағының атауы. Оның йоруба немесе Наго деп аталатын діни тілі йоруба тілінің диалектісі болып табылады. Кандомбле Кету 19 ғасырдың басында қалыптасты және 20 ғасырда бразилиялық мұраның маңызды бөлігіне айналды.
Candomblé nation
Candomblé Ketu (or Queto in Portuguese) is the largest and most influential branch (nation) of Candomblé, a religion practiced primarily in Brazil. The word Candomblé means "ritual dancing or gather in honor of gods" and Ketu is the name of the Ketu region of Benin. Its liturgical language, known as yorubá or Nagô, is a dialect of Yoruba. Candomblé Ketu developed in the early 19th century and gained great importance to Brazilian heritage in the 20th century.
Тарих
Кето – йоруба мифологиясын (йоруба құлдары Жаңа әлемге әкелген) Бразилиядағы басқа африкалық қауымдастықтардың, әсіресе Баиядағы, Ала Кето ұлтының ең көп таралған жеріндегі әртүрлі ықпалдарымен біріктіретін сенім жүйесі. Кето Португалия империясында қалыптасты. Йоруба құлдары өздерімен бірге түрлі діни ғұрыптарды, соның ішінде ата-бабалары мен рухтармен байланысу үшін қолданылатын транс пен жоғарыдан хабар алу жүйесін, мал құрбан ету, қасиетті барабан мен билерді алып келді. Бұл дін құлдар арасында кең танымал болды, себебі йоруба құлдары үшін олардың мәдениетін сақтаудың және тәуелсіздіктерін білдірудің бір жолы болды. Оның тамырлары этникалық йоруба, джедже және банту құлдары арасында Рим-католик шіркеуі ұйымдастырған діни және қайырымдылық бірлестіктермен (ирмандадес) тығыз байланысты; әйелдер үшін "Жақсы Өлімнің Анасы" (Nossa Senhora da Boa Morte) және ерлер үшін "Шейіттердің Иесі" (Nosso Senhor dos Martírios) ордендері. Кандомбле дінінің Кету тармағына қарасты көптеген жерлер тарихи мәртебе алып, Ұлттық тарихи және көркемдік мұра институтынан (IPHAN) мемлекеттік қорғауға ие болды. Сальвадордағы Ilê Axé Iyá Nassô Oká – Бразилияда қорғалатын мұра мәртебесін алған алғашқы католик емес және алғашқы афро-бразилиялық діни құлшылық орны. Ilê Odó Ogé, сондай-ақ Terreiro Pilão de Prata деп те аталады, Баия штатының қорғалатын мұра мәртебесіне ие.
Queto is a system of beliefs that merges the Yoruba mythology (brought to the New World by Yoruba slaves) with different influences of other African Communities within Brazil, especially Bahia, where the Ala Queto Nation is most prevalent. Queto developed in the Portuguese Empire. Yoruba slaves carried with them various religious customs, including a trance and divination system for communicating with their ancestors and spirits, animal sacrifice, and sacred drumming and dance. The religion grew popular among slaves because it was a way for Yoruba slaves to maintain their culture and express independence. Its origins are entwined with the religious and beneficent brotherhoods (irmandades) organized by the Roman Catholic Church among ethnic Yoruba, Jeje and Bantu enslaved people; the Order of Our Lady of the Good Death (Nossa Senhora da Boa Morte), for women, and the Order of Our Lord of the Martyrdom (Nosso Senhor dos Martírios), for men. Numerous terreiros of the Ketu branch of Candomblé have received historic status and government protection from the National Institute of Historic and Artistic Heritage (IPHAN). Ilê Axé Iyá Nassô Oká in Salvador was the first non Roman Catholic and first Afro Brazilian religious place of worship to receive protected heritage status in Brazil. Ilê Odó Ogé, also known as Terreiro Pilão de Prata, has protected heritage status from the state of Bahia.
Діни рәсімдер
Кандомбле дінінің ең ірі саласы ретінде Кетудің бастауы діннің өзіне зор ықпал етеді. Кандомбледе түрлі бағыттар болғанымен, негізгі сенімдері ортақ. Олар атауларымен, әндерімен және рәсімдерімен ерекшеленеді, себебі бұл дінде жазба түрінде сақталған қағидалар жоқ. Әр бағыттың Жоғарғы құдай Олодумареге адал, теңдесі жоқ және барлық жаратылыстан асқан құдайы бар. Кетудегі құдайлар Ориша деп аталады. Оришалар адамдардың тағдырын бақылап, оларды қорғаушы ретінде қарап қорғайды. Оришалар сонымен қатар табиғаттың түрлі күштерін, тағамдарды, түстерді, жануарларды және апта күндерін бейнелейді. Кетуде Кандомбле әңгімелерін айту және жануарларды құрбан ету маңызды рөл атқарады. Әңгімелерді келер ұрпаққа жеткізу үшін анық әрі нақты айту қажет. Шошқа, ешкі, сиыр, қой, тауық сияқты жануарлар жиі құрбандыққа шалынады. Жануарлар қасиетті саналады, сондықтан оларды табиғат, адамдар мен Оришалар арасындағы энергия алмасу құралы ретінде құрбан ету дәстүрі бар.
As the largest branch of the Candomblé religion, Ketu origins have a major influence on the religion as a whole. Although there are various branches of Candomblé, the foundational beliefs are the same. They differ based on names, songs, and rituals primarily due to no written scripture. Each branch possesses a unique deity under the Supreme god Olódùmarè who is seen as unequaled and beyond all existence. Ketu's deities are called Orixá. Orixá control the destiny of the people and act as a guardian. Orixá also represent different forces in nature, foods, colors, animals, and days of the week. In Ketu, Candomblé storytelling and animal sacrifices are important. Storytelling is expected to be done in a clear and precise way in order to be passed down to further generations. Animals such as pigs, goats, cows, sheep, and chicken are often sacrificed. Animals are seen as sacred, so they are often sacrificed as a way to transfer energy between nature, humans, and the Orixá.
Католиктердің қарсылығы
Католиктер бұл діннің шайтанның ісі деп сенгендіктен, қатты қарсылық көрсетті. Құлдар өздерінің нанымдарын жасыру үшін католик әулиелеріне сиынып, олардың ізімен жүрді. Католиктер құлдардың өз дініне өтуін қалап, құлдар тым еркін болса, олардан кек алатындарынан қорқады.
There was a great deal of Catholic resistance due to the belief that the religion was devil's work. Slaves often incorporated front Catholic Saints in order to keep their practices a secret. Catholics wanted slaves to convert to their religion and feared retaliation if slaves became too independent.